وقتی نفسکشیدن سخت میشود؛ علائم بیماری پرفشاری خون ریوی را بشناسید
تنگی نفس، خستگی، سرگیجه، درد قفسه سینه و تورم پاها از علائمی هستند که در پرفشاری خون ریوی دیده میشوند؛ بیماریای که تشخیص دیرهنگام آن میتواند قلب را تحت فشار قرار دهد.
پرفشاری خون ریوی بیماری جدی است که در آن فشار خون در رگهای منتهی به ریه افزایش پیدا میکند و قلب برای رساندن خون به ریه مجبور میشود بیشتر از حالت طبیعی کار کند؛ این وضعیت در صورت پیشرفت میتواند به آسیب قلب و در موارد شدید به نارسایی قلبی منجر شود.
پرفشاری خون ریوی چیست؟
پرفشاری خون ریوی به افزایش غیرطبیعی فشار در عروق ریه گفته میشود. در این بیماری، رگهای ریوی ممکن است باریک، ضخیم، سفت یا مسدود شوند و عبور خون از قلب به سمت ریه دشوارتر شود. در نتیجه، سمت راست قلب برای پمپاژ خون فشار بیشتری تحمل میکند.
پرفشاری خون ریوی یک بیماری واحد با یک علت مشخص نیست و انواع مختلفی دارد. این بیماری میتواند به تنهایی ایجاد شود یا در نتیجه بیماریهای قلبی، ریوی، لختههای خونی و برخی بیماریهای دیگر به وجود بیاید.
تنگی نفس؛ یکی از مهمترین نشانههای بیماری
یکی از نخستین علائم پرفشاری خون ریوی، تنگی نفس هنگام فعالیت است. ممکن است فرد در ابتدا هنگام بالا رفتن از پله یا پیادهروی طولانی دچار نفستنگی شود، اما با پیشرفت بیماری این مشکل میتواند در فعالیتهای سادهتر و حتی در حالت استراحت نیز ظاهر شود.
خستگی، درد یا فشار در قفسه سینه، سرگیجه، تپش قلب و غش کردن از دیگر علائم احتمالی هستند. تورم پاها، مچ پا یا شکم نیز میتواند به دلیل تجمع مایع و افزایش فشار بر قلب ایجاد شود.
چه بیماریهایی باعث فشار خون ریوی میشوند؟
علت پرفشاری خون ریوی در همه افراد یکسان نیست. بیماریهای سمت چپ قلب، از جمله نارسایی قلبی و برخی بیماریهای دریچهای، از علل مهم این اختلال هستند. بیماریهای مزمن ریه مانند بیماری انسدادی مزمن ریه و بیماریهای بینابینی ریه نیز میتوانند باعث ایجاد آن شوند.
لختههای خونی مزمن در عروق ریه، برخی بیماریهای بافت همبند، بیماریهای کبدی، برخی اختلالات خونی و بعضی بیماریهای مادرزادی قلب نیز با پرفشاری خون ریوی ارتباط دارند. در بخشی از موارد، بهویژه در نوع شریانی ریوی، علت مشخصی پیدا نمیشود.
فشار خون ریوی چگونه به قلب آسیب میزند؟
قلب برای فرستادن خون به ریه باید در برابر فشار بالاتری کار کند. اگر این فشار برای مدت طولانی ادامه داشته باشد، بخش راست قلب تحت فشار قرار میگیرد و ممکن است بزرگ و ضعیف شود.
در مراحل پیشرفته، این فشار اضافی میتواند عملکرد قلب راست را مختل کند و به نارسایی قلبی منجر شود. اختلالات ضربان قلب، تجمع مایع، لختههای خونی و برخی عوارض دیگر نیز ممکن است در بیماران مبتلا به پرفشاری خون ریوی رخ دهد.
تشخیص پرفشاری خون ریوی چگونه انجام میشود؟
تشخیص بیماری تنها بر اساس علائم امکانپذیر نیست، زیرا تنگی نفس و خستگی در بسیاری از بیماریهای قلبی و ریوی نیز دیده میشوند. پزشک معمولاً ابتدا سابقه پزشکی و علائم بیمار را بررسی میکند و سپس بر اساس شرایط فرد، آزمایشها و بررسیهای تخصصی را درخواست میکند.
اکوکاردیوگرافی، نوار قلب، تصویربرداری از قفسه سینه، آزمایش خون و بررسی عملکرد ریه از جمله روشهایی هستند که میتوانند به تشخیص یا یافتن علت بیماری کمک کنند. در موارد لازم، کاتتریزاسیون قلب راست برای اندازهگیری مستقیم فشار در عروق ریوی انجام میشود و از روشهای مهم برای تأیید تشخیص به شمار میرود.
آیا پرفشاری خون ریوی درمان دارد؟
درمان به نوع بیماری و علت ایجاد آن بستگی دارد. در برخی بیماران، کنترل بیماری زمینهای مانند بیماری قلبی یا ریوی بخش اصلی درمان است. در برخی انواع نیز داروهایی برای گشاد کردن عروق ریوی، کاهش فشار، جلوگیری از لخته شدن خون یا کنترل تجمع مایعات استفاده میشوند.
اکسیژندرمانی، توانبخشی ریوی و برخی روشهای مداخلهای نیز ممکن است برای گروهی از بیماران مورد استفاده قرار گیرند. در موارد خاص و شدید، روشهایی مانند خارج کردن لختههای مزمن از عروق ریه یا پیوند ریه و قلب ـ ریه نیز مطرح میشود.
چرا شناخت علائم اولیه اهمیت دارد؟
پرفشاری خون ریوی ممکن است در ابتدا با علائمی مانند خستگی یا نفستنگی هنگام فعالیت ظاهر شود و به همین دلیل تشخیص آن گاهی به تأخیر میافتد. اما تشخیص و درمان مناسب میتواند به کنترل علائم، کاهش سرعت پیشرفت بیماری و محافظت از عملکرد قلب کمک کند.
تنگی نفس غیرقابل توضیح، درد قفسه سینه، سرگیجه یا غش، تورم پاها و کاهش محسوس توانایی فعالیت بدنی، بهویژه اگر به مرور تشدید شوند، نیازمند ارزیابی پزشکی هستند. در صورت بروز ناگهانی درد قفسه سینه همراه با تنگی نفس شدید، مراجعه فوری به مراکز درمانی ضروری است.