«انسداد عروق قلب؛ از تجمع پلاکهای چربی تا حمله قلبی؛ علائم پنهان و راههای پیشگیری از سکته»
بسیاری از افراد تصور میکنند درد قفسه سینه تنها راه تشخیص بیماری قلبی است؛ اما حقیقت این است که انسداد عروق قلب میتواند سالها بدون هیچ نشانهای در بدن رشد کند. شناخت عوامل خطر و تشخیص زودهنگامِ دردهای مبهم، مرز بین یک زندگی سالم و یک حمله قلبی ناگهانی است.
انسداد عروق قلب یا بیماری عروق کرونر یکی از مهمترین بیماریهای قلبی است که در اثر تجمع تدریجی پلاکهای چربی و مواد دیگر در دیواره رگهایی که خون را به عضله قلب میرسانند ایجاد میشود. با افزایش این تجمع، فضای داخلی رگ تنگتر شده و جریان خون به قلب کاهش پیدا میکند. در صورت ایجاد انسداد شدید یا تشکیل لخته روی پلاک، ممکن است خونرسانی به بخشی از عضله قلب متوقف و حمله قلبی ایجاد شود.
بیماریهای قلبی و عروقی همچنان مهمترین عامل مرگومیر در جهان هستند و سازمان جهانی بهداشت تأکید میکند که بخش بزرگی از این بیماریها با کنترل عوامل خطر قابل پیشگیری هستند.
انسداد عروق قلب چگونه ایجاد میشود؟
یکی از مهمترین عوامل ایجاد انسداد عروق، تجمع پلاک در دیواره شریانهاست. کلسترول بالا، فشار خون بالا، دیابت، مصرف دخانیات، اضافهوزن، کمتحرکی و تغذیه نامناسب میتوانند خطر ایجاد و پیشرفت بیماری عروق کرونر را افزایش دهند. سابقه خانوادگی و افزایش سن نیز در این میان نقش دارند.
این فرایند معمولاً بهتدریج اتفاق میافتد و به همین دلیل ممکن است فرد برای مدت طولانی متوجه وجود مشکل در عروق قلب خود نشود.
علائم گرفتگی رگ قلب چیست؟
درد یا احساس فشار و ناراحتی در قفسه سینه یکی از شناختهشدهترین علائم بیماری عروق کرونر است. این ناراحتی ممکن است هنگام فعالیت یا فشار جسمی ایجاد شود و با استراحت کاهش پیدا کند. درد یا ناراحتی ممکن است به بازو، شانه، فک، گردن یا پشت نیز انتشار پیدا کند. تنگی نفس، خستگی، سرگیجه و تعریق سرد نیز میتوانند از علائم همراه باشند.
نکته مهم این است که بیماری عروق کرونر همیشه با علامت واضح همراه نیست و گاهی اولین نشانه بیماری میتواند یک حمله قلبی باشد. به همین دلیل، بیعلامت بودن به معنای سالم بودن عروق نیست.
چه زمانی درد قفسه سینه خطرناک است؟
درد یا فشار شدید و جدید در قفسه سینه، بهویژه اگر با تنگی نفس، تعریق سرد، تهوع، ضعف یا انتشار درد به بازو، شانه، فک یا پشت همراه باشد، میتواند نشانه حمله قلبی باشد و نیاز به ارزیابی فوری پزشکی دارد. سازمان جهانی بهداشت نیز درد یا ناراحتی مرکزی قفسه سینه و انتشار درد به اندامهای بالاتنه را از علائم مهم حمله قلبی معرفی میکند.
در چنین شرایطی نباید منتظر برطرف شدن خودبهخودی علائم ماند و باید فوراً از خدمات اورژانسی کمک گرفت.
چگونه از انسداد عروق قلب پیشگیری کنیم؟
بخشی از عوامل خطر بیماری عروق کرونر قابل تغییر هستند. ترک سیگار، داشتن فعالیت بدنی منظم، کنترل فشار خون، کنترل قند خون و کلسترول، حفظ وزن مناسب و پیروی از یک الگوی غذایی سالم میتواند خطر بیماری قلبی را کاهش دهد.
مصرف بیشتر سبزیجات و میوهها، انتخاب مواد غذایی کمفرآوریشده و کاهش مصرف چربیهای اشباع و ترانس، نمک و غذاهای بسیار فرآوریشده از توصیههای مهم برای سلامت قلب هستند. فعالیت بدنی منظم نیز یکی از پایههای اصلی پیشگیری از بیماریهای قلبی محسوب میشود.
افرادی که فشار خون بالا، دیابت یا چربی خون بالا دارند نیز باید این بیماریها را جدی بگیرند و برای کنترل آنها تحت نظر پزشک باشند؛ زیرا این عوامل میتوانند خطر بیماری قلبی و سکته را افزایش دهند.
انسداد عروق قلب همیشه با یک علامت هشداردهنده واضح شروع نمیشود. به همین دلیل، شناخت عوامل خطر، انجام بررسیهای پزشکی در افراد در معرض خطر و توجه جدی به علائم قلبی میتواند نقش مهمی در جلوگیری از عوارض خطرناک داشته باشد. در صورت تشخیص بیماری نیز بسته به شدت و شرایط فرد، پزشک ممکن است از تغییر سبک زندگی، داروها یا روشهای مداخلهای و جراحی مانند آنژیوپلاستی یا جراحی بایپس استفاده کند.