انتقال خون و احتمال انتقال آلزایمر؛ ماجرا چیست؟
آلزایمر مدتهاست که به عنوان یک بیماری پراکنده و تحت تأثیر عواملی مانند سن، ژنتیک و سبک زندگی شناخته میشود، اما دانشمندان فکر نمیکنند که این تنها راه ظهور این بیماری باشد.
محققان در سالهای اخیر اظهار داشتهاند که آلزایمر ممکن است از طریق عفونت گسترش یابد که ممکن است به نوعی مانند یک پاتوژن منتقل شود و در نهایت در این بیماری بروز کند.
در گزارش جدیدی که در مجله The Lancet منتشر شده است، دانشمندان شواهد مربوط به یکی از جنبههای این نظریه را بررسی میکنند و ارزیابی میکنند که پروتئینهای آمیلوئید بتا مرتبط با آلزایمر چقدر میتوانند از طریق انتقال خون منتقل شوند.
جان کالینج (John Collinge)، متخصص مغز و اعصاب از کالج دانشگاهی لندن میگوید: انتقال خون مهم است و جان بسیاری را نجات میدهد. با این حال، برای اطمینان از ایمن بودن آن تا حد امکان، مهم است که هرگونه خطر احتمالی را به طور کامل بررسی کنیم.
در سال ۲۰۱۵، یک مطالعه اولین شواهد واقعی را ارائه داد که نشان میداد آسیب آمیلوئید ممکن است از طریق روشهای پزشکی بین انسانها قابل انتقال باشد و تحقیقات بعدی در سال ۲۰۱۶ شواهد بیشتری از همین موضوع را یافتند.
در سالهای پس از آن، مطالعات دیگر شواهد بیشتری را کشف کردهاند. مقالهای که در سال ۲۰۱۸ منتشر شد، نشان داد که ابزارهای جراحی آلوده ممکن است پروتئینهای آلزایمر را بین بیماران منتقل کنند؛ شاید مشابه با نحوهای که پریونهای عفونی باعث میشوند پروتئینهای سالم به پروتئینهای مضر و بدتاخورده تبدیل شوند.
از نظر خطرات انتقال خون، نقطه عطفی در سال ۲۰۲۳ رخ داد؛ زمانی که یک مطالعه جمعیتی بزرگ از دانمارک و سوئد نشان داد افرادی که از اهداکنندگانی که بعداً دچار خونریزی داخل مغزی شدهاند، خون دریافت کردهاند، احتمال بیشتری دارد که سالها بعد دچار خونریزی مغزی مکرر شوند.
یکی از دلایل مهم این است که خونریزیهای خودبهخودی مغز، علامت مشخصه آنژیوپاتی آمیلوئید مغزی (CAA) است که یک بیماری جدا از آلزایمر است، اما با پروتئینهای آمیلوئید بتا مرتبط است.
به گفته کالینج و تیمش، محتملترین توضیح بیولوژیکی برای آنچه رخ داده این است که دانههای اولیه آمیلوئید بتا که هنوز به بیماری CAA تبدیل نشده بودهاند، در خون اهداکنندگان وجود داشتهاند و در طول انتقال خون به گیرندگان منتقل شدهاند.
البته ما با اطمینان نمیدانیم که این اتفاق افتاده است یا نه و محققان محتاط هستند که اغراق نکنند، اما استدلال میکنند که در صورتی که انتقال پاتولوژی آلزایمر از طریق خون چیزی بیش از یک فرضیه باشد، ما به اندازه کافی در مورد خطرات احتمالی در اینجا میدانیم تا از خود محافظت کنیم.
محققان میگویند: انتقال پاتولوژی آمیلوئید بتا از طریق خون و فرآوردههای خونی تزریقی یک نگرانی موجه است و ما باید اذعان کنیم که اطلاعات کافی برای تعیین کمیت وسعت مشکل یا فناوریهای مورد نیاز برای پاسخ به سوالات کلیدی نداریم.
این تیم میگوید که ما در وهله اول به تجزیه و تحلیلهای اپیدمیولوژیک در مقیاس بزرگ مانند مطالعه اسکاندیناوی که بیش از یک میلیون نفر را مورد مطالعه قرار داده نیاز داریم تا بررسی کنیم که آیا در طول انتقال خون، چیزی بیش از خون منتقل میشود یا خیر.