گرمای تابستان چه بلایی سر کلیه‌ها می‌آورد؟ راهکارهای پیشگیری از سنگ کلیه

با افزایش دمای هوا، بدن برای خنک نگه داشتن خود بیشتر عرق می‌کند و مقدار قابل توجهی آب از دست می‌دهد. اگر این مایعات به‌موقع جبران نشوند، کم‌آبی بدن و کاهش حجم ادرار اتفاق می‌افتد؛ شرایطی که می‌تواند احتمال تشکیل سنگ کلیه در تابستان را افزایش دهد.

کلیه‌ها نقش مهمی در تصفیه خون، دفع مواد زائد و تنظیم تعادل آب و املاح بدن دارند. به همین دلیل، در روزهای گرم سال توجه بیشتر به میزان مصرف مایعات، نوع تغذیه و سبک زندگی می‌تواند به حفظ سلامت کلیه‌ها کمک کند.

چرا گرمای تابستان خطر سنگ کلیه را افزایش می‌دهد؟

در هوای گرم، تعریق بدن افزایش پیدا می‌کند. اگر آب از دست‌رفته جایگزین نشود، حجم ادرار کاهش یافته و ادرار غلیظ‌تر می‌شود.

در ادرار غلیظ، غلظت موادی مانند کلسیم، اگزالات و اسید اوریک افزایش پیدا می‌کند. تجمع این مواد می‌تواند زمینه تشکیل کریستال و در ادامه ایجاد سنگ کلیه را فراهم کند. این خطر در افرادی که مدت زیادی در فضای باز کار یا ورزش می‌کنند، بیشتر است.

کم‌آبی بدن؛ مهم‌ترین عامل قابل پیشگیری

یکی از مهم‌ترین راه‌های پیشگیری از سنگ کلیه، جلوگیری از کم‌آبی بدن است. انتظار کشیدن تا زمان احساس تشنگی برای نوشیدن آب همیشه بهترین روش نیست؛ زیرا تشنگی می‌تواند پس از شروع کم‌آبی ایجاد شود.

نیاز بدن به مایعات برای همه افراد یکسان نیست و عواملی مانند سن، وزن، میزان فعالیت بدنی، دمای محیط و بیماری‌های زمینه‌ای در مقدار مورد نیاز آب نقش دارند. افرادی که در فضای گرم فعالیت می‌کنند یا تعریق زیادی دارند، معمولاً به مایعات بیشتری نیاز دارند.

رنگ ادرار می‌تواند نشانه‌ای از وضعیت آب بدن باشد

یکی از روش‌های ساده برای توجه به وضعیت آب بدن، بررسی رنگ ادرار است. ادرار بسیار کم‌رنگ یا تقریباً بی‌رنگ در بیشتر ساعات روز معمولاً نشان‌دهنده دریافت مناسب مایعات است؛ در مقابل، ادرار زرد تیره یا کهربایی می‌تواند با کم‌آبی بدن همراه باشد.

البته برخی داروها و مکمل‌های ویتامینی نیز ممکن است رنگ ادرار را تغییر دهند و بنابراین تغییر رنگ مداوم یا غیرعادی باید در صورت تداوم بررسی شود.

هنگام ورزش و فعالیت در فضای باز آب بیشتری بنوشید

پیاده‌روی، دوچرخه‌سواری، کوهنوردی، شنا و کار در فضای باز در روزهای گرم باعث افزایش تعریق می‌شوند. در چنین شرایطی، نوشیدن آب فقط بعد از پایان فعالیت کافی نیست.

بهتر است دریافت مایعات از قبل از فعالیت آغاز شود و در طول فعالیت و پس از آن نیز ادامه پیدا کند تا آب ازدست‌رفته بدن جبران شود.

برای بیشتر افراد، آب ساده بهترین انتخاب برای تأمین مایعات است. نوشابه‌های شیرین، نوشیدنی‌های پرقند و نوشیدنی‌های انرژی‌زا نمی‌توانند جایگزین مناسبی برای آب باشند و مصرف زیاد آنها برای سلامت عمومی بدن مناسب نیست.

چه خوراکی‌هایی برای سلامت کلیه در تابستان مناسب هستند؟

نوشیدن آب تنها راه تأمین مایعات نیست و بخشی از آب بدن از طریق مواد غذایی نیز دریافت می‌شود. میوه‌ها و سبزیجات تازه می‌توانند در روزهای گرم تابستان انتخاب مناسبی باشند.

هندوانه، طالبی، خیار، پرتقال، هلو و انواع توت‌ها از جمله مواد غذایی حاوی آب هستند که می‌توانند بخشی از نیاز بدن به مایعات را تأمین کنند. این مواد غذایی همچنین مواد مغذی مختلفی مانند فیبر و پتاسیم دارند.

مصرف زیاد نمک چه تاثیری بر سنگ کلیه دارد؟

نمک زیاد فقط برای فشار خون مشکل‌ساز نیست و می‌تواند بر سلامت کلیه نیز اثر بگذارد. دریافت بالای سدیم باعث افزایش دفع کلسیم از طریق ادرار می‌شود و این مسئله می‌تواند خطر تشکیل برخی انواع سنگ کلیه را افزایش دهد.

به همین دلیل توصیه می‌شود مصرف غذاهای بسیار شور، چیپس، پفک، فست‌فود، کنسروها، سوسیس و کالباس و سایر مواد غذایی فرآوری‌شده محدود شود.

برای طعم دادن به غذا نیز می‌توان به جای نمک اضافی از سبزی‌های معطر، آبلیمو و ادویه‌های مناسب استفاده کرد.

آیا برای پیشگیری از سنگ کلیه باید گوشت قرمز را حذف کرد؟

حذف کامل گوشت قرمز ضرورتی ندارد، اما مصرف بیش از اندازه آن توصیه نمی‌شود. دریافت زیاد پروتئین حیوانی می‌تواند میزان اسید اوریک را افزایش داده و احتمال تشکیل برخی انواع سنگ کلیه را بیشتر کند.

قرار دادن منابع متنوع پروتئین مانند ماهی، مرغ، حبوبات و مغزها در رژیم غذایی می‌تواند به ایجاد یک الگوی غذایی متعادل‌تر کمک کند.

کم‌تحرکی و اضافه‌وزن هم خطر سنگ کلیه را افزایش می‌دهند

سبک زندگی کم‌تحرک و اضافه‌وزن از عواملی هستند که می‌توانند با افزایش خطر سنگ کلیه ارتباط داشته باشند. فعالیت بدنی منظم مانند پیاده‌روی، شنا یا دوچرخه‌سواری، در کنار تغذیه متعادل، به حفظ وزن مناسب و سلامت عمومی بدن کمک می‌کند.

در روزهای بسیار گرم، بهتر است فعالیت‌های ورزشی در ساعات خنک‌تر صبح یا عصر انجام شود و در طول فعالیت نیز مصرف مایعات فراموش نشود.

چه کسانی بیشتر در معرض سنگ کلیه هستند؟

اگرچه کم‌آبی می‌تواند خطر تشکیل سنگ کلیه را افزایش دهد، اما برخی افراد در معرض خطر بیشتری قرار دارند. از جمله:

• افرادی که سابقه شخصی سنگ کلیه دارند

• افرادی که در خانواده سابقه سنگ کلیه وجود دارد

• مبتلایان به دیابت

• افراد دارای اضافه‌وزن یا چاقی

• مبتلایان به نقرس

• برخی بیماران مبتلا به بیماری‌های گوارشی

• افرادی که به‌طور مکرر دچار عفونت‌های دستگاه ادراری می‌شوند

• کسانی که به دلیل شغل یا فعالیت بدنی، زیاد عرق می‌کنند و مایعات کافی دریافت نمی‌کنند

وجود سابقه شخصی یا خانوادگی سنگ کلیه می‌تواند احتمال ابتلا یا عود بیماری را افزایش دهد.

علائم سنگ کلیه چیست؟

سنگ کلیه ممکن است تا زمانی که حرکت نکرده باشد، علامت واضحی ایجاد نکند. اما با حرکت سنگ در مسیر ادراری، علائم می‌توانند ناگهان ظاهر شوند.

از مهم‌ترین علائم سنگ کلیه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• درد شدید و ناگهانی در پهلو یا کمر

• درد در زیر شکم

• سوزش یا درد هنگام ادرار

• تکرر ادرار

• مشاهده خون در ادرار

• کدر یا بدبو شدن ادرار

• تهوع و استفراغ

تب و لرز همراه با درد در ناحیه کلیه می‌تواند نشانه عفونت باشد و نیاز به ارزیابی پزشکی فوری دارد.

برای درد کلیه خودسرانه دارو مصرف نکنید

برخی افراد پس از شروع درد پهلو یا کلیه، بدون تشخیص علت، به مصرف خودسرانه مسکن یا داروهای گیاهی روی می‌آورند. این کار ممکن است روند تشخیص بیماری را به تأخیر بیندازد.

محل، اندازه و نوع سنگ در انتخاب روش درمان اهمیت دارد. بعضی سنگ‌ها با درمان دارویی و افزایش مایعات دفع می‌شوند، اما برخی موارد ممکن است به سنگ‌شکنی یا روش‌های درمانی دیگر نیاز داشته باشند. بنابراین در صورت بروز علائم مشکوک، مراجعه به پزشک ضروری است.

چگونه در تابستان از سنگ کلیه پیشگیری کنیم؟

برای کاهش خطر سنگ کلیه در تابستان می‌توان چند عادت ساده را در برنامه روزانه قرار داد:

• در طول روز به‌طور منظم مایعات مصرف کنید.

• در زمان ورزش و فعالیت در هوای گرم، مصرف آب را افزایش دهید.

• به رنگ ادرار توجه داشته باشید.

• میوه و سبزیجات تازه بیشتری مصرف کنید.

• مصرف نمک و غذاهای فرآوری‌شده را کاهش دهید.

• در مصرف گوشت قرمز و پروتئین حیوانی زیاده‌روی نکنید.

• وزن مناسب را حفظ کنید.

• در ساعات گرم روز از فعالیت سنگین در فضای باز خودداری کنید.

• در صورت داشتن سابقه سنگ کلیه، توصیه‌های پزشک را جدی بگیرید.

جمع‌بندی

تابستان و افزایش دمای هوا می‌تواند خطر کم‌آبی بدن و سنگ کلیه را افزایش دهد، به‌ویژه زمانی که تعریق زیاد با مصرف ناکافی مایعات همراه شود. نوشیدن آب کافی، کاهش مصرف نمک، داشتن تغذیه متعادل، فعالیت بدنی مناسب و توجه به علائم هشداردهنده، از مهم‌ترین اقدامات برای محافظت از کلیه‌ها در فصل گرما هستند.

برای مطالب بیشتر در حوزه سلامت می‌توانید به بخش سلامت فرتاک نیوز مراجعه کنید.