بنزین ارزان چگونه به «تله رفاه» و تغییر مسیر توسعه منجر شد؟
بنزین ارزان در ایران، برخلاف این ادعا که میتواند تورم را مهار کند، در عمل به کاهش تورم منجر نشده است. این گزارش توضیح میدهد که چرا استمرار قیمت یارانهای سوخت، مسیر توسعه را نیز تغییر داده است.
به گزارش فرتاک نیوز؛ مجلس هفتم شورای اسلامی در سال ۱۳۸۴ با هدف مقابله سیاسی با دولت مستقر، یعنی دولت اصلاحات، طرحی را با عنوان «طرح تثبیت قیمتها» تصویب کرد و دولت را ملزم ساخت از افزایش بهای کالاها و خدمات دولتی خودداری کند تا تورم در ایران کاهش یابد.
در آن مقطع، نرخ تورم ۱۰.۴ درصد بود؛ اما در دو دههٔ اخیر این نرخ به کانالهای بالاتر رسیده و اکنون نیز با ۶۰ درصد مواجه است. در همین دورهٔ بیستساله، بنزین سهمیهبندی شده و قیمت آن همچنان یارانهای مانده، اما کنار گذاشتن بنزین از چرخهٔ تصمیمگیری اقتصادی به مهار تورم در ایران منتهی نشده است.
از سوی دیگر، ارزانبودن سوخت بهطور کلی و بنزین بهطور خاص باعث شده تحقیق و توسعه برای تولید کالای کممصرف، و بهویژه خودرو کممصرف، در ایران صرفه و توجیه اقتصادی نداشته باشد.
در این شرایط، سوخت ارزان با هدف ایجاد رضایت زودگذر در افکار عمومی همچنان تخصیص مییابد. این در حالی است که نفت و گاز از منظر توسعهٔ پایدار، منبع درآمد روزمره نیستند و باید به سرمایهٔ مولد، یعنی فناوری، زیرساخت و آموزش، تبدیل شوند.
با این حال، سیاست جاری عملاً انتقال ثروت از آینده به حال است. در ادبیات سیاسی، چنین وضعیتی را «تله رفاه» نامیدهاند.
توزیع انرژی یارانهای در ظاهر یک سیاست حمایتی است، اما در باطن بزرگترین عملیات انتقال ثروت از نسلهای آینده به نسل حاضر بهشمار میرود. این روند مسیر توسعهٔ پایدار را به سوی مصرفگرایی ناپایدار تغییر میدهد.
مشروح گزارش را اینجا بخوانید.
223223