این نشانهها را جدی بگیرید؛ اولین علائم بیماری آلزایمر چیست؟
فراموشی مداوم، گم کردن مسیرهای آشنا، تکرار سؤالها و تغییرات رفتاری از مهمترین نشانههای اولیه آلزایمر هستند. پزشکان تأکید میکنند مراجعه بهموقع، شانس کنترل روند پیشرفت بیماری را افزایش میدهد.
بیماری آلزایمر یک اختلال پیشرونده مغزی است که بهتدریج سلولهای عصبی را تخریب میکند و باعث کاهش حافظه، اختلال در تفکر و تغییر رفتار میشود. این بیماری شایعترین نوع زوال عقل (دمانس) به شمار میرود و حدود ۶۰ تا ۸۰ درصد موارد زوال عقل را تشکیل میدهد. آلزایمر بیشتر در افراد بالای ۶۵ سال دیده میشود، اما در موارد نادر ممکن است در سنین پایینتر نیز بروز کند. تشخیص زودهنگام بیماری اهمیت زیادی دارد، زیرا اگرچه درمان قطعی برای آن وجود ندارد، اما میتوان روند پیشرفت آن را تا حدی کنترل کرد.
یکی از مهمترین تفاوتهای آلزایمر با فراموشی طبیعی ناشی از افزایش سن، شدت و تداوم علائم است. فراموش کردن گاهبهگاه نام افراد یا محل قرار دادن وسایل طبیعی است، اما فرد مبتلا به آلزایمر ممکن است بارها یک سؤال را تکرار کند، قرارهای مهم را فراموش کند، در پیدا کردن مسیرهای آشنا دچار مشکل شود یا حتی نام نزدیکترین اعضای خانواده را به خاطر نیاورد. با پیشرفت بیماری، اختلال در تصمیمگیری، کاهش تمرکز، مشکلات گفتاری، تغییرات شخصیتی، اضطراب، افسردگی و حتی پرخاشگری نیز ممکن است ظاهر شوند.
پزشکان معتقدند علت دقیق آلزایمر هنوز بهطور کامل مشخص نیست، اما ترکیبی از عوامل ژنتیکی، افزایش سن و سبک زندگی در بروز آن نقش دارند. تجمع پروتئینهای غیرطبیعی در مغز، مرگ سلولهای عصبی و کاهش ارتباط بین نورونها از مهمترین تغییرات مغزی در این بیماری هستند. افزایش سن، سابقه خانوادگی، فشار خون بالا، دیابت، چاقی، کمتحرکی، مصرف دخانیات، کلسترول بالا و بیماریهای قلبی از مهمترین عوامل خطر ابتلا به آلزایمر محسوب میشوند.
تشخیص آلزایمر تنها بر اساس فراموشی انجام نمیشود و پزشک با بررسی سابقه پزشکی، معاینه عصبی، ارزیابی حافظه و تواناییهای شناختی، آزمایش خون و در صورت نیاز تصویربرداری از مغز مانند MRI یا CT Scan به تشخیص بیماری کمک میکند. گاهی نیز برای رد سایر بیماریهایی که علائمی مشابه آلزایمر دارند، آزمایشهای تکمیلی انجام میشود. تشخیص زودهنگام به بیمار و خانواده او فرصت میدهد تا برای مراقبت و درمان برنامهریزی بهتری داشته باشند.
در حال حاضر درمان قطعی برای آلزایمر وجود ندارد، اما داروهایی میتوانند روند پیشرفت علائم را کندتر کرده و کیفیت زندگی بیمار را بهبود ببخشند. علاوه بر دارودرمانی، توانبخشی شناختی، فعالیتهای ذهنی، ورزش منظم، تغذیه سالم، خواب کافی و حفظ ارتباطات اجتماعی نقش مهمی در کنترل بیماری دارند. همچنین آموزش اعضای خانواده درباره نحوه مراقبت از بیمار، یکی از ارکان اصلی مدیریت آلزایمر به شمار میرود.
پیشگیری کامل از آلزایمر امکانپذیر نیست، اما تحقیقات نشان میدهد رعایت سبک زندگی سالم میتواند خطر ابتلا را کاهش دهد. فعالیت بدنی منظم، رژیم غذایی مدیترانهای، کنترل فشار خون، دیابت و کلسترول، ترک سیگار، حفظ وزن مناسب، مطالعه، حل جدول، یادگیری مهارتهای جدید و داشتن روابط اجتماعی فعال از جمله عواملی هستند که به حفظ سلامت مغز کمک میکنند. همچنین درمان بهموقع بیماریهای زمینهای میتواند احتمال بروز زوال شناختی را کاهش دهد.
باید توجه داشت که آلزایمر با زوال عقل (دمانس) تفاوت دارد. زوال عقل یک اصطلاح کلی برای کاهش تواناییهای شناختی است، در حالی که آلزایمر شایعترین علت بروز این اختلال محسوب میشود. به همین دلیل هر فرد مبتلا به آلزایمر دچار زوال عقل است، اما همه افراد مبتلا به زوال عقل الزاماً آلزایمر ندارند و بیماریهایی مانند سکته مغزی، پارکینسون یا برخی اختلالات مغزی نیز میتوانند باعث دمانس شوند. نتیجه اینکه تشخیص زودهنگام، اصلاح سبک زندگی و پیگیری درمان، مهمترین راهکارها برای کاهش سرعت پیشرفت آلزایمر و حفظ کیفیت زندگی بیماران است.