سرطان حنجره؛ از عوامل خطرساز تا راهکارهای نوین پیشگیری و درمان
شناخت بهموقع علائم هشداردهنده و اصلاح سبک زندگی، کلیدیترین گامها در مقابله با سرطان حنجره و افزایش شانس بهبودی کامل بیماران محسوب میشوند.
سرطان حنجره یکی از انواع شایع سرطانهای سر و گردن است که بافتهای گلو، بهویژه تارهای صوتی را درگیر میکند. این بیماری با تغییر سلولهای سالم به سلولهای غیرطبیعی آغاز شده و در صورت عدم تشخیص، میتواند عملکرد حیاتی تنفس، تکلم و بلع را مختل سازد. آگاهی از ریشههای بروز این بیماری و روشهای مقابله با آن، نقش بسزایی در کاهش آمار ابتلا و موفقیت فرآیند درمان ایفا میکند.
استعمال دخانیات و مصرف الکل اصلیترین عوامل محرک در بروز این نوع سرطان هستند. مواد شیمیایی موجود در سیگار و تنباکو باعث ایجاد تغییرات ژنتیکی در سلولهای پوششی حنجره میشوند که به مرور زمان به تومورهای بدخیم تبدیل میگردند. همچنین، تحقیقات نشان داده است که عفونت با برخی گونههای ویروس پاپیلومای انسانی (HPV)، بازگشت مزمن اسید معده (رفلاکس) و قرارگیری مداوم در معرض آلایندههای صنعتی نظیر آزبست، ریسک ابتلا را به شدت افزایش میدهند.
گرفتگی صدا که بیش از سه هفته به طول بیانجامد، شایعترین و نخستین نشانه هشداردهنده این بیماری است. در کنار این مورد، علائمی همچون احساس وجود توده در گلو، سرفههای مزمن، درد در هنگام بلع و حتی گوشدرد مداوم نباید نادیده گرفته شوند. تشخیص زودهنگام در مراحل اولیه، زمانی که سرطان هنوز به بافتهای مجاور سرایت نکرده است، تفاوت میان یک درمان موفقیتآمیز و جراحیهای پیچیده را رقم میزند.
پیشگیری از سرطان حنجره تا حد زیادی با کنترل رفتارهای محیطی امکانپذیر است. ترک کامل دخانیات، پرهیز از مصرف الکل و استفاده از تجهیزات حفاظتی در محیطهای کاری آلوده به مواد شیمیایی، از مهمترین اقدامات حفاظتی به شمار میروند. علاوه بر این، داشتن یک رژیم غذایی سرشار از ویتامینها و آنتیاکسیدانها به تقویت سیستم ایمنی کمک کرده و درمان بهموقع بیماریهای زمینهای مانند رفلاکس معده میتواند تحریک مزمن بافت حنجره را کاهش دهد.
فرآیند تشخیص معمولاً با معاینه دقیق توسط متخصص گوش و حلق و بینی و انجام لارنگوسکوپی آغاز میشود. در این روش، پزشک با استفاده از یک لوله باریک مجهز به دوربین، وضعیت تارهای صوتی را بررسی میکند. اگر توده مشکوکی مشاهده شود، نمونهبرداری (بیوپسی) تنها راه قطعی برای تایید سرطانی بودن سلولهاست. در ادامه برای تعیین دقیق وسعت و مرحله بیماری، از تصویربرداریهای پیشرفته نظیر سیتیاسکن یا امآرآی استفاده میشود.
درمان سرطان حنجره بسته به مرحله پیشرفت بیماری، از طریق پرتودرمانی، شیمیدرمانی، جراحی و یا ترکیبی از این روشها انجام میگیرد. در مراحل اولیه، اغلب استفاده از لیزر یا پرتو درمانی برای از بین بردن سلولهای سرطانی با هدف حفظ صدا کافی است. اما در موارد پیشرفتهتر، ممکن است بخشی از حنجره یا کل آن طی جراحی خارج شود که در این صورت، بیمار با کمک تیمهای گفتاردرمانی و روشهای نوین بازتوانی، توانایی تکلم خود را دوباره به دست میآورد.