فراتر از یک هورمون خواب؛ ملاتونین چه بر سر قند خون شما میآورد؟
فرتاک نیوز :ملاتونین، هورمونی که نقش اصلی آن تنظیم چرخه خواب و بیداری است، ممکن است در تنظیم قند خون و حساسیت به انسولین نیز نقش داشته باشد. پژوهشهای جدید نشان میدهند این هورمون میتواند هم اثرات مفید و هم بالقوه مضر بر دیابت نوع ۲ داشته باشد.
ملاتونین هورمونی است که به تنظیم ریتم شبانهروزی بدن (چرخه خواب و بیداری) کمک میکند. برخی پژوهشها نشان دادهاند که این هورمون ممکن است بر متابولیسم گلوکز (قند) نیز تأثیر داشته باشد.
در دیابت نوع ۲، بدن نمیتواند بهخوبی از انسولین استفاده کند یا انسولین کافی تولید نمیشود. این وضعیت باعث افزایش قند خون میشود.مطالعات نشان دادهاند که برخی تغییرات ژنتیکی در گیرنده ملاتونین (MTNR1B) میتواند خطر افزایش قند خون و دیابت نوع ۲ را بیشتر کند.
تأثیر ملاتونین بر قند خون چگونه است؟
یافتههای علمی هنوز قطعی نیستند و نتایج متفاوتی گزارش شده است:
- برخی مطالعات نشان میدهند ملاتونین ممکن است مقاومت به انسولین را کاهش دهد.
- برخی دیگر اثر مشخصی بر کنترل قند خون نشان ندادهاند.
- پژوهشهای حیوانی نشان دادهاند ملاتونین ممکن است ترشح انسولین و گلوکاگون را تنظیم کند.
- ممکن است در بلندمدت به ترمیم سلولهای تولیدکننده انسولین (سلولهای بتا پانکراس) کمک کند.
نکته مهم: تأثیر ملاتونین ممکن است به دوز مصرفی، زمان مصرف و حتی ژنتیک فرد بستگی داشته باشد.
زمان مصرف غذا و ملاتونین
برخی پژوهشها نشان میدهند:
- خوردن غذا در زمانی که سطح ملاتونین بالاست (شبها) ممکن است کنترل قند خون را بدتر کند.
- هماهنگی زمان غذا خوردن با ریتم طبیعی بدن میتواند به بهبود متابولیسم کمک کند.
ملاتونین برای دیابت نوع ۲ مفید است؟
نتایج تحقیقات متناقض است:
نتایج احتمالی مثبت:
- کاهش مقاومت به انسولین
- بهبود برخی شاخصهای قند خون
- کمک به خواب بهتر (که خود به کنترل قند کمک میکند)
- کاهش التهاب و چربی خون در برخی مطالعات
نتایج نامشخص:
- تأثیر واضح و ثابت بر HbA1c (میانگین قند خون)
- اثر قطعی بر قند ناشتا
نتیجه کلی: شواهد امیدوارکننده هستند، اما هنوز کافی نیستند.
عوارض و خطرات احتمالی ملاتونین
مطالعات معمولاً عوارض خفیف گزارش کردهاند:
- خوابآلودگی
- سرگیجه
- سردرد
- حالت تهوع
- تحریکپذیری
نکته مهم: اطلاعات کافی درباره مصرف طولانیمدت وجود ندارد.
تداخلات دارویی مهم ملاتونین
ملاتونین ممکن است با برخی داروها تداخل داشته باشد:
داروهای کاهشدهنده قند خون
ممکن است خطر افت قند خون (هیپوگلیسمی) را افزایش دهد.
داروهای خوابآور یا روانپزشکی
میتواند خوابآلودگی را تشدید کند، مانند:
- داروهای بیخوابی (مثل زولپیدم)
- داروهای ضد اضطراب یا افسردگی
- برخی مسکنها (مثل اپیوئیدها)
سایر داروها
- رقیقکنندههای خون
- داروهای فشار خون
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
قبل از مصرف ملاتونین، افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ باید با پزشک مشورت کنند، زیرا:
- اثر آن بر قند خون میتواند متفاوت باشد
- ممکن است با داروهای دیابت تداخل داشته باشد
- دوز و زمان مصرف باید شخصیسازی شود
ملاتونین تنها یک هورمون خواب نیست؛ این ماده میتواند بر متابولیسم قند و انسولین نیز اثر بگذارد. با این حال:
- شواهد علمی هنوز قطعی نیست
- اثرات آن میتواند فردبهفرد متفاوت باشد
- مصرف آن بدون نظر پزشک برای بیماران دیابتی توصیه نمیشود