حقیقت درباره سرخکنهای بدون روغن: سالمتر از روش سنتی یا فریب تبلیغاتی؟
با گسترش استفاده از سرخکنهای بدون روغن در سالهای اخیر، این دستگاهها به یکی از وسایل رایج آشپزخانه در بسیاری از خانهها تبدیل شدهاند
بهطوری که برآورد میشود حدود ۶۵ درصد از خانوارهای بریتانیا از این وسیله استفاده میکنند.
با این حال، همزمان با افزایش محبوبیت آنها، پرسشهایی درباره میزان سلامت و ایمنی این دستگاهها نیز مطرح شده است.
سرخکنهای بدون روغن معمولاً بهعنوان جایگزینی سالمتر برای سرخ کردن سنتی معرفی میشوند، زیرا با گردش سریع هوای داغ، امکان ترد کردن غذا را با مقدار بسیار کم یا بدون روغن فراهم میکنند. این ویژگی میتواند میزان چربی و کالری غذا را کاهش دهد، هرچند کارشناسان تأکید میکنند که این موضوع کاملاً به نوع مواد غذایی بستگی دارد و غذاهایی مانند سوسیس، ناگت یا سیبزمینی سرخکرده، صرفاً با تغییر روش پخت به غذاهای سالم تبدیل نمیشوند.
این فناوری در اصل نوعی فر کانوکشن کوچک است که با استفاده از المنت حرارتی و یک فن قدرتمند، هوای گرم را در محفظهای بسته به گردش درمیآورد و باعث پخت یکنواخت غذا میشود. در این فرآیند، واکنش شیمیایی معروف به «مایارد» موجب ایجاد رنگ طلایی و طعم خاص غذاهای سرخشده میشود.
کارشناسان میگویند استفاده کمتر از روغن میتواند به کاهش خطر ابتلا به بیماریهایی مانند چاقی و مشکلات قلبی کمک کند. برای مثال، تهیه سیبزمینی سرخکرده برای ۴ نفر با حدود یک قاشق غذاخوری روغن، نسبت به روشهای سنتی چربی کمتری دارد. با این حال، اگر غذاهایی که بهطور معمول نیز نیاز به روغن ندارند در این دستگاه پخته شوند، تفاوت قابل توجهی در ارزش تغذیهای ایجاد نمیشود.
در کنار مزایا، نگرانیهایی نیز درباره ایمنی این دستگاهها مطرح است. پخت مواد نشاستهای در دماهای بالا میتواند به تشکیل ترکیبی به نام آکریلآمید منجر شود که بهعنوان مادهای بالقوه سرطانزا شناخته میشود، هرچند این موضوع محدود به سرخکنهای بدون روغن نیست و در سایر روشهای پخت نیز رخ میدهد.
همچنین گزارشهایی از نقص فنی در برخی مدلها منتشر شده که در مواردی به خطر آتشسوزی منجر شده است. از سوی دیگر، برخی پوششهای نچسب ممکن است در دماهای بالا ترکیبات شیمیایی آزاد کنند، هرچند کارشناسان میگویند در شرایط استفاده معمول، این خطر پایین ارزیابی میشود.
مطالعات همچنین نشان دادهاند که این دستگاهها میتوانند ذرات بسیار ریزی را در هوا منتشر کنند که قابلیت نفوذ به عمق ریه را دارند، اگرچه میزان انتشار آنها در برخی موارد کمتر یا مشابه سایر روشهای پخت است.
در مجموع، متخصصان تأکید دارند که تأثیر این دستگاهها بر سلامت بیش از هر چیز به نوع مواد غذایی و شیوه استفاده بستگی دارد و نه صرفاً خود دستگاه.