دلایل ناباروری مردان چیست؟/ واریکوسل از شایعترین علل قابلدرمان
دبیر جامعه اورولوژی گفت: واریکوسل یکی از دلایل شایع قابلدرمان ناباروری در مردان است.
براساس آمارهای جهانی، تقریباً از هر 7 زوج، یک زوج با ناباروری مواجه است؛ یعنی با وجود داشتن رابطه جنسی منظم و بدون پیشگیری بهمدت یک سال یا بیشتر، نتوانستهاند باردار شوند، در حدود نیمی از این زوجها، ناباروری مردان دستکم بهطور جزئی نقش دارد.
شرایط لازم برای سلامت باروری مردان چیست؟
متخصصان میگویند برای اینکه مشکلی در باروری مردی وجود نداشته باشد، باید شرایط زیر فراهم باشد:
تولید اسپرم سالم: در آغاز، این فرایند شامل رشد و تکامل اندامهای تناسلی مردانه در دوران بلوغ است. دستکم یکی از بیضهها باید عملکرد طبیعی داشته باشد و بدن باید هورمون تستوسترون و سایر هورمونهای لازم را برای آغاز و حفظ تولید اسپرم ترشح کند.
انتقال اسپرم به مایع منی: پس از تولید اسپرم در بیضهها، لولههای ظریف آنها را جابهجا میکنند تا با مایع منی مخلوط شوند و سپس از طریق آلت تناسلی خارج شوند.
تعداد کافی اسپرم در مایع منی: اگر تعداد اسپرم در مایع منی کم باشد، احتمال اینکه یکی از اسپرمها بتواند تخمک همسر را بارور کند کاهش مییابد. تعداد کم اسپرم بهمعنای کمتر از 15 میلیون اسپرم در هر میلیلیتر مایع منی یا کمتر از 39 میلیون اسپرم در هر بار انزال است.
عملکرد و تحرک مناسب اسپرم: اسپرمها باید سالم و قادر به حرکت باشند، اگر تحرک یا عملکرد اسپرم غیرطبیعی باشد، ممکن است نتواند به تخمک برسد یا به آن نفوذ کند.
«واریکوسل» شایعترین علت قابلدرمان ناباروری مردان
مشکلات باروری در مردان میتواند بهدلیل طیف متنوعی از عوامل ایجاد شود، یکی از دلایل این امر، واریکوسل است که به تورم و گشاد شدن سیاهرگهایی گفته میشود که خون را از بیضه خارج میکنند، این عارضه شایعترین علت قابل برگشت ناباروری مردان است. اگرچه علت دقیق تأثیر واریکوسل بر ناباروری بهطور کامل مشخص نیست، اما احتمالاً به اختلال در جریان طبیعی خون مربوط میشود. واریکوسل میتواند باعث کاهش تعداد و کیفیت اسپرم شود.
ناباروری در مردان علامت دارد؟
دکتر محمدهادی رادفر، دبیر علمی جامعه اورولوژی ایران در گفتوگو با خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم بهمناسبت "هفته ملی سلامت مردان" درباره علائم ناباروری مردان اظهار کرد: «در بیشتر موارد، افراد تا زمانی که تصمیم به بچهدار شدن نگیرند و با عدم موفقیت در بارداری مواجه نشوند، متوجه ناباروری خود نمیشوند؛ مگر در برخی شرایط خاص که علتها و علائم مشخص و ویژهای وجود داشته باشد بنابراین مهمترین دلیل مراجعه فرد مبتلا به ناباروری این است که پس از تلاش برای فرزندآوری، متوجه میشود بارداری اتفاق نیفتاده است.»
واریکوسل، از شایعترین علل قابلدرمان ناباروری
وی با بیان اینکه در آقایان، یکی از شایعترین علل ناباروری، بیماری واریس عروق بیضه (واریکوسل) است، افزود: «این عارضه یافتهای نسبتاً شایع محسوب میشود، اما نکته مثبت این است که بهطور تقریبی، حدود 80 درصد افرادی که واریکوسل دارند، با وجود ابتلا به این بیماری، دچار ناباروری نمیشوند و میتوانند بهطور طبیعی صاحب فرزند شوند بنابراین معمولاً جای نگرانی زیادی وجود ندارد.»
رادفر ادامه داد: «در حدود 10 تا 20 درصد از مبتلایان به واریکوسل، مشکلات باروری بروز میکند که این مسئله در آزمایشهای مربوطه مشخص میشود. درمان معمولاً بهصورت جراحی انجام میشود و روشهای مختلفی برای انجام آن وجود دارد. در بیش از 50 درصد موارد، جراحی منجر به برطرف شدن مشکل میشود و فرد میتواند بهطور طبیعی بچهدار شود.»
زوجین نابارور نگران نباشند
وی خاطرنشان کرد: «خوشبختانه در کشور ما با پیشرفتهایی که در زمینه درمانهای ناباروری صورت گرفته است، امروزه بهندرت زوجی را میبینیم که حتی با استفاده از روشهای کمکباروری نیز نتوانند صاحب فرزند شوند. در اکثریت قریب به اتفاق موارد، بهجز برخی شرایط بسیار نادر، مشکل زوجهای نابارور با استفاده از روشهای درمانی موجود برطرف میشود.»
دلایل دیگر ناباروری مردان چیست؟
مشکلات باروری در مردان میتواند بهدلیل طیف متنوعی از بیماریها و درمانهای پزشکی ایجاد شود، از جمله:
واریکوسل: واریکوسل به تورم و گشاد شدن سیاهرگهایی گفته میشود که خون را از بیضه خارج میکنند. این عارضه شایعترین علت قابل برگشت ناباروری مردان است. اگرچه علت دقیق تأثیر واریکوسل بر ناباروری بهطور کامل مشخص نیست، اما احتمالاً به اختلال در جریان طبیعی خون مربوط میشود.
عفونت: برخی عفونتها میتوانند تولید یا سلامت اسپرم را مختل کنند یا مسیر عبور اسپرم را مسدود سازند، از جمله این موارد میتوان به التهاب بیضه و برخی عفونتهای مقاربتی مانند سوزاک یا HIV اشاره کرد.
اختلالات انزال: در انزال معکوس، مایع منی وارد مثانه میشود، بیماریهایی مانند دیابت، آسیبهای نخاعی، برخی داروها و جراحیهای مثانه، پروستات یا مجرای ادرار میتوانند باعث بروز این مشکل شوند.
پادتنهای ضداسپرم: گاهی سلولهای سیستم ایمنی بدن بهاشتباه اسپرم را بهعنوان عامل بیگانه و مضر شناسایی میکنند و برای از بین بردن آن اقدام میکنند.
تومورها: تومورهای سرطانی یا غیرسرطانی میتوانند بهطور مستقیم اندامهای تولیدمثل مردانه را درگیر کنند یا از طریق تأثیر بر غدد ترشحکننده هورمونهای مرتبط با تولیدمثل مانند غده هیپوفیز موجب اختلال شوند، همچنین جراحی، پرتودرمانی یا شیمیدرمانی برای درمان تومورها ممکن است باروری مردان را تحتتأثیر قرار دهد.
نزولنکردن بیضهها: در برخی مردان، طی رشد جنینی، یک یا هر دو بیضه از شکم به داخل کیسه بیضه پایین نمیآیند، احتمال کاهش باروری در افرادی که این مشکل را داشتهاند بیشتر است.
اختلالات هورمونی: ناباروری ممکن است ناشی از اختلال در خود بیضهها یا ناهنجاری در سایر سیستمهای هورمونی مانند هیپوتالاموس، هیپوفیز، تیروئید یا غدد فوقکلیوی باشد.
برخی داروها: درمان جایگزینی تستوسترون، مصرف طولانیمدت استروئیدهای آنابولیک، داروهای شیمیدرمانی سرطان، برخی داروهای زخم معده، بعضی داروهای آرتریت و سایر داروها میتوانند تولید اسپرم را مختل کنند و باروری مردان را کاهش دهند.