امیدی تازه برای بیماران قلبی: قلب میتواند بخشی از آسیب پس از سکته را جبران کند
یافتههای جدید علمی نشان میدهد قلب انسان برخلاف باور دیرینه پزشکی، پس از سکته قلبی کاملا ناتوان از بازسازی نیست و میتواند بخشی از سلولهای آسیبدیده خود را دوباره تولید کند.
کشفی که امیدها برای توسعه درمانهای نوین و کاهش پیامدهای مرگبار بیماریهای قلبی را تقویت کرده است.
به گزارش رسانههای علمی از جمله Popular Mechanics، پژوهشی تازه که در استرالیا انجام شده، دیدگاه سنتی درباره ناتوانی کامل قلب در ترمیم خود پس از سکته را به چالش کشیده است. نتایج این تحقیق در نشریه تخصصی Circulation Research منتشر شده و نشان میدهد سلولهای عضله قلب پس از کاهش خونرسانی میتوانند وارد چرخه تقسیم شوند.
برای دههها تصور میشد که آسیب ناشی از حمله قلبی غیرقابل جبران است. در ایالات متحده سالانه نزدیک به ۱ میلیون نفر بر اثر بیماریهای قلبی جان خود را از دست میدهند. در جریان یک سکته قلبی، جریان خون بهطور ناگهانی متوقف میشود و در نتیجه اکسیژن و مواد مغذی به بافت قلب نمیرسد. این وضعیت که ایسکمی نام دارد، میتواند تا یکسوم سلولهای عضله قلب را از بین ببرد و بافتی زخمی و ناکارآمد بر جای بگذارد.
در مطالعه جدید، پژوهشگران هنگام انجام جراحی بایپس عروق کرونر پس از سکته، با رضایت بیماران نمونههایی از بافت سالم و آسیبدیده قلب را جمعآوری کردند. سپس با استفاده از فناوریهای پیشرفته و توالییابی RNA، میزان «میتوز کاردیومیوسیتها» یا تقسیم سلولهای عضله قلب را اندازهگیری کردند. نتایج نشان داد که پس از ایسکمی، بخشی از این سلولها قادر به تکثیر و مشارکت در بازسازی بافت هستند.
رابرت هیوم از مؤسسه بیرد، نویسنده اصلی این پژوهش، اعلام کرد که اگرچه قلب پس از سکته دچار آسیب جدی میشود، اما همزمان فرآیند تولید سلولهای جدید نیز فعال میشود؛ موضوعی که میتواند مبنای درمانهای آینده قرار گیرد. شان لال از بیمارستان رویال پرینس آلفرد نیز گفت در این نمونههای انسانی چندین پروتئین شناسایی شده که پیشتر نقش آنها در بازسازی قلب موشها اثبات شده بود و اکنون امکان انتقال این دانش به درمانهای انسانی فراهم شده است.
همزمان تلاشهای دیگری نیز در جریان است. در سال ۲۰۲۵، پژوهشگران University of Texas وصلهای زیستی طراحی کردند که حاوی مولکول اینترلوکین-۴ است؛ مادهای که میتواند پاسخ ایمنی را به سمت ترمیم سوق دهد و تشکیل بافت اسکار را کاهش دهد. ترکیب کاهش التهاب و افزایش تقسیم سلولهای قلبی میتواند رویکردی مؤثر برای بهبود عملکرد قلب پس از سکته باشد و چشمانداز درمان بیماریهای قلبی را متحول کند.