هشدار پزشکان درباره خطرات رونق بازار مکمل‌ها همزمان با محبوبیت داروهای لاغری
بسیاری از چهرههای بانفوذ شبکه‌های اجتماعی بابت تبلیغ مکمل‌ها با شرکت‌های تولیدکننده قرارداد دارند و حق‌الزحمه دریافت می‌کنند
داروهای جی‌ال‌پی‌ــ۱ مانند اوزمپیک و وگووی، تولید شرکت نوو نوردیسک، به دلیل اثربخشی در درمان چاقی، دیابت نوع ۲ و کاهش خطر بیماری‌های قلبی، از بزرگ‌ترین دستاوردهای پزشکی سال‌های اخیر به شمار می‌روند. اما عوارض جانبی این داروها باعث شده است بسیاری از مصرف‌کنندگان به خصوص تحت تاثیر تبلیغات شبکه‌های اجتماعی به مصرف مکمل‌های غذایی روی بیاورند که نظارت چندان سختگیرانه‌ای بر روند تولید آن‌ها وجود ندارد.
به گزارش رویترز، بر اساس داده‌های نشریه تخصصی صنعت مکمل‌های غذایی، نوتریشن بیزنس ژورنال (Nutrition Business Journal)، فروش مکمل‌ها در آمریکا در سال‌های اخیر به‌شدت افزایش یافته و در سال ۲۰۲۵، از ۷۴ میلیارد دلار فراتر رفته است.
ویتامین‌ها و مکمل‌ها پیش از عرضه به کسب تأییده از سازمان غذا و داروی آمریکا نیاز ندارند؛ موضوعی که ارزیابی اعتبار علمی آن‌ها را دشوار می‌کند.
راب فرید، مدیرعامل شرکت نیاژن بایوساینس (Niagen Bioscience)، فعال در زمینه پژوهش و تولید ترکیبات مکمل‌های غذایی، که سال گذشته ۱۲۹ میلیون دلار فروش داشت، هشدار می‌دهد که شرکت‌ها می‌توانند یک چهره‌شناخته‌شده در شبکه‌های اجتماعی یا حتی صدها تن از آن‌ها را که در تیک‌تاک فعال‌اند، استخدام کنند تا انواع ادعاها را که باعث بیشتر فروش می‌شود، مطرح کنند.
جهش فروش مکمل‌ها
وکیو در تیک‌تاک ۲۵ هزار دنبال‌کننده دارد و با سه نشان تجاری قرارداد همکاری با حق‌الزحمه ثابت دارد. او همچنین عضو برنامه تولیدکنندگان محتوای «هلت پرو» در تیک‌تاک‌شاپ است؛ برنامه‌ای که به متخصصان دارای مجوز در حوزه سلامت اختصاص دارد.
تری هارت ۵۲ ساله، ساکن پیتسبرگ در ایالت کانزاس، که بیش از ۱۲ هزار دنبال‌کننده در تیک‌تاک دارد. او محصولاتی را که مارک‌ها در اختیار چهرههای تأثیرگذار قرار می‌دهند، بررسی و آن‌هایی را که احساس می‌کند بیشترین کمک را به خودش کرده‌اند، تبلیغ می‌کند. او منیزیم، الکترولیت‌ها، ویتامین ب۱۲ و مکمل‌های دیگری را مصرف می‌کند که به گفته خودش، به کاهش تهوع، خستگی و یبوست «وحشتناک» ناشی از شروع مصرف داروهای جی‌ال‌پی‌ــ۱ در سال ۲۰۲۳ کمک کردند.
هزینه این مکمل‌ها ماهانه حدود ۱۱۰ دلار است و بیمه آن را پوشش نمی‌دهد. هارت می‌گوید درآمد تیک‌تاک بار این هزینه را سبک‌تر می‌کند و می‌افزاید که در ویدیو‌هایش به‌روشنی توضیح می‌دهد که پزشک نیست و از دنبال‌کنندگانش می‌خواهد پیش از عمل به توصیه‌های او، با پزشک مشورت کنند. او تأکید می‌کند: «اعتبار من از تجربه شخصی‌ام می‌آید.»
بر اساس داده‌های نوتریشن بیزنس ژورنال، فروش مکمل‌های غذایی از طریق تیک‌تاک‌شاپ در سال ۲۰۲۵ از یک میلیارد دلار گذشت و ۵.۴ درصد از کل فروش اینترنتی مکمل‌ها را به خود اختصاص داد. در همین حال، مجموع فروش ویتامین‌ها و مکمل‌ها در آمریکا در سال ۲۰۲۴ به میزان ۵ درصد و سال گذشته، ۷ درصد رشد کرد.
اریکا کرافت، تحلیلگر داده در نوتریشن بیزنس ژورنال، توضیح می‌دهد که افزایش مصرف داروهای جی‌ال‌پی‌ــ۱ هم مصرف‌کنندگان تازه‌ای را به بازار می‌آورد و هم باعث می‌شود افرادی که قبلاً مکمل مصرف می‌کردند، مکمل‌های بیشتری به برنامه خود اضافه کنند.
با این حال جاناتان بونت، دانشیار بالینی دانشگاه استنفورد و مدیر ارشد پزشکی موسسه سلامت آردمور در ایالت اکلاهما، خاطرنشان می‌کند که به دلیل نبود تأیید قبلی سازمان غذا و دارو، مردم به‌طور دقیق نمی‌دانند بسیاری از مکمل‌ها چه موادی دارند و اگر ندانید چه چیزی مصرف می‌کنید، دشوار است بدانید خود را در معرض چه خطراتی قرار می‌دهید.
بر اساس نظرسنجی نوتریشن بیزنس ژورنال، نزدیک به نیمی از مصرف‌کنندگان داروهای جی‌ال‌پی‌ــ۱ پس از شروع مصرف این داروها، ویتامین‌ها و مکمل‌های تازه‌ای را به برنامه خود اضافه کرده‌اند که در میان آن‌ها پروبیوتیک‌ها، پروتئین و فیبر پرطرفدارتر بوده‌اند.
نظرسنجی گروه مشاوره بوستون از مصرف‌کنندگان در سال ۲۰۲۶ هم نشان داد مصرف‌کنندگان داروهای جی‌ال‌پی‌ــ۱، در مقایسه با پیش از شروع مصرف این داروها، حدود ۲۰ درصد بیشتر برای پروتئین، فیبر و کلاژن هزینه می‌کنند.
شرکت‌ها نیز از این فرصت استفاده می‌کنند و فروشگاه‌های زنجیره‌ای هم دامنه مکمل‌های عرضه‌شده خود را گسترش می‌دهند. به گفته جک گیتون، معاون ارشد عرضه و مدیریت کالا در «ویتامین شاپ»، این شرکت که در مالکیت سرمایه‌گذاران خصوصی است، امسال در فروش فیبر و کراتین، دو مکملی که در میان مصرف‌کنندگان داروهای جی‌ال‌پی‌ــ۱ محبوب‌اند، رشد دورقمی داشت.
ارزش معاملات خرید و ادغام شرکت‌ها در این حوزه هم در حال افزایش است، هرچند تعداد معاملات کمتر شده است. بر اساس داده‌های شرکت اطلاعات مالی پیچ‌بوک، در سال ۲۰۲۴ در سراسر جهان ۱۱۵ معامله به ارزش ۷.۳ میلیارد دلار در این حوزه انجام شد. در سال ۲۰۲۵، تعداد معاملات به ۹۵ مورد و ارزش آن‌ها به ۱۶.۹ میلیارد دلار رسید. از ابتدای سال جاری تا ۶ اکتبر نیز ۶۸ معامله به ارزش ۱۴.۶ میلیارد دلار انجام شده است.
برای مثال، قرار است شرکت پروکتر اند گمبل (Procter & Gamble)، تولیدکننده کالاهای مصرفی از جمله محصولات بهداشتی و شوینده، شرکت تورن (Thorne)، تولیدکننده مکمل‌های غذایی، را بخرد. شرکت ژاپنی کیرین هولدینگز (Kirin Holdings)، فعال در صنایع نوشیدنی و محصولات سلامت، نیز در ماه اوت اعلام کرد شرکت کانادایی جیمیسون ولنس (Jamieson Wellness)، تولیدکننده ویتامین‌ها و مکمل‌های غذایی، را می‌خرد. مارک آمریکایی این شرکت، یوتئوری (youtheory)، هم اوایل سال ۲۰۲۵ مکملی ویژه مصرف‌کنندگان داروهای جی‌ال‌پی‌ــ۱ عرضه کرد.
روت وینکر، سخنگوی شرکت جیمیسون، به این نکته اشاره می‌کند که اگرچه شرکت او داروهای جی‌ال‌پی‌ــ۱ را عاملی مساعد برای رشد می‌داند، معتقد است که این فرصت‌ها تنها محدود به مقابله با عوارض جانبی نیست، بلکه افراد هرچه سالم‌تر می‌شوند، معمولاً ویتامین‌ها و مکمل‌های بیشتری مصرف می‌کنند.
مقررات تازه در راه است
این نگرانی‌ها مقام‌های بهداشتی آمریکا را به بررسی لزوم وضع مقررات بیشتر سوق داده و وزیر بهداشت و خدمات انسانی آمریکا هم مقررات سختگیرانه‌تری پیشنهاد کرده است. در این راستا، سازمان غذا و داروی آمریکا تلاش‌های خود را برای تقویت نظارت بر ترکیبات جدید مکمل‌های غذایی افزایش داده و دربارهٔ اطلاعات لازم در پرونده‌های ارسالی برای بررسی، راهنمای تازه‌ای منتشر کرده است.
بسیاری از تولیدکنندگان مکمل با استفاده از سازوکاری که به شرکت‌های مواد غذایی اجازه می‌دهد، بدون اطلاع دادن به سازمان غذا و دارو، ترکیباتشان را در رده «عموماً ایمن شناخته‌شده» قرار دهند، از این فرایند بررسی عبور می‌کنند، اما مقرراتی که پیشنهاد شده است، این امکان را حذف خواهد کرد.
البته این پیشنهاد در صنعت اختلاف‌نظر ایجاد کرده است. برخی از نظارت بیشتر حمایت می‌کنند و از فعالان متقلبی که به مکمل‌ها مواد دارویی اضافه می‌کنند یا از ترکیباتی که خواص مفیدشان را تبلیغ می‌کنند، تنها مقدار ناچیزی در محصول می‌ریزند، انتقاد دارند. با این حال عده‌‌ای دیگر در مورد اینکه سازمان غذا و دارو نیروی انسانی کافی داشته باشد تا ترکیبات تازه را «با سرعت لازم برای همگامی با نوآوری» بررسی کند، ابراز تردید می‌کنند.
سخنگوی وزارت بهداشت و خدمات انسانی آمریکا در بیانیه‌ای برای رویترز گفت سازمان غذا و دارو در حال بررسی راه‌هایی است «تا رویکرد نظارتی خود را متناسب با تحولات بازار نوسازی کند» و افزود این سازمان می‌خواهد «ضمن حمایت از حق انتخاب مصرف‌کنندگان»، ایمنی محصولات را تضمین کند.
