ریزش مو در نوجوانان؛ مقصر تغذیه است یا استرس و ژنتیک؟

ریزش چند تار مو هنگام شانه زدن یا استحمام طبیعی است. متخصصان می‌گویند از دست دادن ۵۰ تا ۱۰۰ تار مو در روز بخشی از چرخه طبیعی رشد موست. اما اگر ریزش شدید، ناگهانی یا طولانی‌مدت شود، می‌تواند نشانه یک مشکل زمینه‌ای باشد.

تغذیه؛ سوخت اصلی مو

فولیکول‌های مو از فعال‌ترین سلول‌های بدن هستند و به مواد مغذی زیادی نیاز دارند. مصرف زیاد فست‌فود و غذاهای فرآوری‌شده که کالری بالا اما ویتامین و مواد معدنی کمی دارند، می‌تواند به مرور باعث کمبود مواد مغذی مورد نیاز مو شود.

رژیم‌های سخت نیز دشمن خاموش موها هستند. حذف وعده‌های غذایی یا گرسنگی طولانی‌مدت، بدن را مجبور می‌کند انرژی را به اندام‌های حیاتی برساند و رشد مو در اولویت پایین‌تر قرار می‌گیرد.

کمبود آهن و ویتامین‌ها

کمبود آهن یکی از شایع‌ترین دلایل ریزش مو در نوجوانان به‌ویژه دختران است، چون با شروع قاعدگی نیاز بدن به آهن افزایش می‌یابد. آهن در انتقال اکسیژن به سلول‌ها نقش دارد و کمبود آن چرخه رشد مو را مختل می‌کند. خستگی، رنگ‌پریدگی و کاهش تمرکز از نشانه‌های همراه هستند.

کمبود روی، ویتامین D و ویتامین‌های گروه B نیز سلامت مو را تحت تأثیر قرار می‌دهند. گوشت، ماهی، تخم‌مرغ، حبوبات، لبنیات، مغزها و سبزیجات منابع مهم این مواد هستند. در کمبود شدید، مصرف مکمل باید زیر نظر پزشک باشد.

آسیب‌های فیزیکی به مو

استفاده مداوم از اتو مو، بابلیس یا سشوار با حرارت بالا، ساقه مو را ضعیف و شکننده می‌کند. حرارت زیاد رطوبت طبیعی مو را از بین می‌برد و باعث خشکی و شکستگی می‌شود که گاهی با ریزش اشتباه گرفته می‌شود. بستن محکم مو به صورت دم‌اسبی سفت یا بافت‌های فشرده نیز به فولیکول‌ها فشار می‌آورد و در پزشکی «ریزش موی کششی» نام دارد.

تغییرات هورمونی در بلوغ

بلوغ با تغییرات گسترده هورمونی همراه است و می‌تواند چرخه رشد مو را تغییر دهد. در برخی نوجوانان، افزایش یا تغییر سطح هورمون‌ها باعث می‌شود تعداد بیشتری از موها وارد فاز استراحت شوند و مدتی بعد ریزش افزایش یابد. این وضعیت معمولاً موقتی است و پس از تثبیت هورمون‌ها رشد مو به حالت طبیعی بازمی‌گردد.

نازک شدن موقت موها نیز اغلب ناشی از همین تغییرات هورمونی است و با گذر زمان و تغذیه مناسب بهبود می‌یابد. اگر روند نازک شدن ادامه‌دار باشد، باید توسط متخصص پوست و مو بررسی شود.

استرس، کم‌خوابی و پوست سر

فشارهای درسی، امتحانات و نگرانی‌های نوجوانی می‌توانند سطح استرس را بالا ببرند. استرس شدید می‌تواند تعداد زیادی از موها را همزمان وارد فاز ریزش کند، اما اثر آن معمولاً چند هفته یا چند ماه بعد ظاهر می‌شود. کم‌خوابی نیز با افزایش هورمون‌های استرس و مختل کردن بازسازی سلول‌ها به سلامت مو آسیب می‌زند.

مشکلات پوست سر مانند شوره شدید، التهاب، خارش یا عفونت‌های قارچی نیز محیط رشد مو را مختل می‌کنند. درمان به‌موقع این مشکلات معمولاً به کاهش ریزش کمک می‌کند.

ژنتیک و زمان مراجعه به پزشک

ژنتیک هم در ریزش مو نقش دارد؛ اگر والدین یا بستگان نزدیک سابقه طاسی داشته باشند، احتمال ریزش موی ارثی بیشتر است. این نوع ریزش تدریجی است و طی ماه‌ها یا سال‌ها پیشرفت می‌کند.

ریزش شدید و ناگهانی، ریزش همراه با خارش و التهاب شدید، ایجاد نواحی گرد بدون مو یا ادامه ریزش برای چند ماه، نیاز به مراجعه به پزشک دارد. اگر ریزش با خستگی شدید، کاهش وزن غیرعادی یا مشکلات پوستی همراه باشد، بررسی پزشکی ضروری است.

مراقبت آگاهانه از مو

ریزش مو در نوجوانی همیشه نشانه بیماری جدی نیست، اما پیامی از بدن است که نباید نادیده گرفته شود. تغذیه مناسب، خواب کافی، مدیریت استرس، پرهیز از آسیب‌های فیزیکی و توجه به سلامت پوست سر از مهم‌ترین راه‌های پیشگیری هستند. مراجعه به پزشک در صورت علائم هشداردهنده، از پیشرفت مشکلات جلوگیری می‌کند.