پشت پرده محبوبیت غذاهای ناسالم؛ مغز چگونه فریب می‌خورد؟

دلیلی که بدن ما هوس این غذا‌ها را می‌کند این است که آنها مملو از موادی هستند که مراکز لذت در مغز ما، یا به اصطلاح پزشکی «مسیر پاداش دوپامین» را تحریک می‌کنند، یعنی همان کاری که مواد روانگردان خیابانی مانند کوکائین انجام می‌دهند.

وقتی غذا‌های فوق فرآوری‌شده‌ای مصرف می‌کنیم که بسیار خوش‌طعم هستند، مانند غذا‌های بسیار شیرین یا نوشابه و غیره، دوپامین که ناقل عصبی ایجاد کننده احساس خوشی است، باعث می‌شود در کوتاه‌مدت احساس بهتری داشته باشید و این چرخه تمایل شما به خوردن دوباره آن غذا را تقویت می‌کند.

افراد روی این اثر کوتاه‌مدت تمرکز می‌کنند و پیامد بلندمدت آن را نادیده می‌گیرند در حالی که غذای ناسالم به میکروبیوم (میکروب‌های طبیعی و سودمند) روده آسیب می‌رساند و سلامت روان را هم دچار مشکل می‌کند. این غذا‌ها باعث افزایش التهاب در بدن، افت خلق و خو و افزایش اضطراب می‌شوند.

مشکل وقتی پیچیده‌تر می‌شود که افراد احساس استرس و اضطراب می‌کنند و به سمت یک بسته آب‌نبات یا یک بسته چیپس دست دراز می‌کنند. استرس مدار‌های عادت را در مغز تقویت می‌کند.

هورمون گرسنگی

وقتی هوس هله هوله‌ها می‌کنیم، همراه با ترشح دوپامین در مغز، معده ما گرلین، معروف به «هورمون گرسنگی»، تولید می‌کند که باعث می‌شود به دنبال هله هوله‌های پرکالری برویم؛ و پس از ارضای هوس خود، دوپامین دوباره آزاد می‌شود که یک حلقه تقویت مثبت ایجاد می‌کند.

یک ناقل عصبی دیگر نیز در این امر نقش دارد، سروتونین است که «هورمون شادی» نیز نامیده می‌شود. برخی از غذا‌هایی که هوس می‌کنیم سرشار از کربوهیدرات هستند که می‌توانند سروتونین را افزایش دهند. در کوتاه‌مدت، این غذا‌ها می‌توانند باعث شوند کمی احساس بهتری داشته باشیم، اما این یک تقویت خلق و خوی موقت است و به دنبال آن یک احساس ناامیدی ایجاد می‌شود که باعث می‌شود احساس افسردگی و اضطراب کنیم.

یکی دیگر از مواد شیمیایی عصبی فعال، هورمون لپتین یا «هورمون سیری» است که به بدن ما پیام می‌دهد که باید خوردن را متوقف کنیم. اما غذا‌های فوق فرآوری شده می‌توانند در پیام‌دهی اختلال ایجاد کنند، به خصوص اگر افراد همیشه غذا‌های فوق فرآوری شده مصرف کنند، زیرا این هورمون به سادگی از کار می‌افتد. افراد ممکن است به عارضه‌ای به نام «مقاومت به لپتین» مبتلا شوند که می‌تواند منجر به پرخوری شود.

این غذا‌ها در کوتاه‌مدت می‌توانند حال ما را کمی بهتر کنند، اما این یک تقویت موقت خلق و خوی ما است و به دنبال آن ناامیدی ایجاد می‌شود که باعث می‌شود احساس افسردگی و اضطراب کنیم.

شرکت‌های تولیدکنده فست فود میلیون‌ها دلار برای تحقیق و توسعه هزینه می‌کنند تا این غذا‌ها را بیش از حد خوش طعم کنند. بیایید با آن رو‌به‌رو شویم، وقتی مردم هوس می‌کنند، هوس کلم بروکلی یا سالاد سالم نمی‌کنند؛ آنها معمولاً هوس آب‌نبات، بستنی، کیک و موارد مشابه می‌کنند. شرکت‌ها سرمایه‌گذاری زیادی روی طعم‌دهنده‌های مصنوعی، رنگ‌های خوراکی، رنگ‌ها و مواد نگهدارنده می‌کنند تا طعم و ظاهر غذا‌ها را بهبود بخشند. آنها با تمرکز بر بو، عامل تردی، بافت، طعم و ظاهر رنگارنگ و جذابیت، غذا را مهندسی می‌کنند.

شرکت‌های غذایی قرار نیست از انجام کاری که انجام می‌دهند دست بردارند. تصمیم‌گیری در این مورد ما مصرف‌کنندگان بستگی دارد. یکی از اولین قدم‌ها برای مقابله با این ترفند‌ها خوردن پرتقال به جای آب پرتقال خریداری شده از فروشگاه است که فیبر آن حذف شده و اغلب قند به آن اضافه می‌شود. وقتی غذای کامل می‌خورید، فیبر را در رژیم غذایی خود افزایش می‌دهید که نه تنها سیرکننده است، بلکه هوس‌های غذایی شما را نیز کاهش می‌دهد.

یک قدم آسان دیگر این است که مطمئن شوید به اندازه کافی آب می‌نوشید. مراکز گرسنگی و تشنگی اغلب در مغز با هم تداخل عمل دارند، بنابراین وقتی هوس هله هوله می‌کنید، نوشیدن یک لیوان آب را امتحان کنید.