چرا بعضی زنان هنگام مصرف قرص ضدبارداری بیشتر غذا میخورند؟
قرصهای ضدبارداری توسط میلیونها زن در سراسر جهان استفاده میشوند، اما هورمونهای موجود در این داروها همچنان پرسشهای علمی زیادی ایجاد میکنند که پژوهشگران هنوز پاسخ کامل آنها را پیدا نکردهاند.
یکی از این پرسشها به ارتباط میان هورمونها و نحوه غذا خوردن مربوط میشود. تغییرات هورمونی در طول چرخه قاعدگی مدتهاست با تغییر در الگوهای غذایی زنان مرتبط دانسته شده است. با این حال، اطلاعات کمتری درباره تأثیر هورمونهایی وجود دارد که از طریق مصرف قرص وارد بدن میشوند، نه از طریق فرآیند طبیعی بدن.
یک تیم تحقیقاتی برای بررسی این موضوع مطالعهای انجام داد. حدود ۸۵ درصد از زنانی که از روشهای پیشگیری هورمونی استفاده میکنند، قرصهای خوراکی ترکیبی مصرف میکنند.
این قرصها از نظر ترکیب هورمونی، شباهتی با شرایطی دارند که در چرخه طبیعی قاعدگی با بالاترین خطر پرخوری همراه دانسته شده است.
بررسی رفتار غذایی در چرخه مصرف قرص ضدبارداری
این مطالعه ۴۲۲ زن را که از قبل قرصهای ضدبارداری خوراکی ترکیبی مصرف میکردند، مورد بررسی قرار داد. هر شرکتکننده به مدت ۴۹ روز متوالی، هر شب اطلاعات مربوط به غذا خوردن خود را ثبت کرد.
ساختار بستههای قرص ضدبارداری امکان انجام این بررسی را فراهم کرد. زنان معمولاً حدود سه هفته قرصهای فعال حاوی هورمون مصرف میکنند، سپس تقریباً یک هفته قرصهای غیرفعال مصرف میکنند که فاقد هورمون هستند.
در این پژوهش هر زن با خودش مقایسه شد. این روش باعث شد بسیاری از عوامل مزاحم کاهش پیدا کنند، زیرا عواملی مانند سن، ژنتیک و عادتهای روزمره در هر فرد ثابت باقی میماند.
دکتر Shaunna Clark، دانشیار دانشگاه Texas A&M University و یکی از نویسندگان این مطالعه، گفت:
«از آنجا که ما همان زنان را روز به روز دنبال کردیم، توانستیم ببینیم غذا خوردن چگونه با میزان قرار گرفتن در معرض هورمونها تغییر میکند.»
افزایش غذا خوردن احساسی هنگام مصرف قرصهای ضدبارداری
پژوهشگران در این مطالعه، غذا خوردن احساسی را بررسی کردند. منظور از غذا خوردن احساسی، مصرف بیش از حد غذا در واکنش به احساسات منفی است.
آنها روزهای مصرف قرصهای فعال را با روزهای مصرف قرصهای غیرفعال مقایسه کردند و دریافتند غذا خوردن احساسی در زمانی که زنان قرصهای حاوی هورمون مصرف میکردند، افزایش پیدا کرده است.
این الگو در دو دوره کامل مصرف قرص مشاهده شد و در چرخه دوم نیز تکرار شد. همچنین همین روند در یک گروه کوچکتر شامل ۵۱ زن که تشخیص پرخوری دورهای دریافت کرده بودند، دیده شد و نتایج در همان جهت قرار داشت.
پژوهشگران همچنین یک توضیح جایگزین واضح را بررسی کردند: آیا افزایش غذا خوردن ممکن است به دلیل کاهش خلقوخو باشد، نه تأثیر مستقیم هورمونها؟
نتایج این فرضیه را تأیید نکرد. حتی پس از در نظر گرفتن احساسات منفی و تغییرات خلقی، الگوی مشاهدهشده همچنان باقی ماند.
دکتر Shaunna Clark توضیح داد:
«این موضوع نشان میدهد که ممکن است خود هورمونها در این فرآیند نقش داشته باشند، نه اینکه این تغییرات صرفاً ناشی از تغییرات خلقی یا عوامل دیگر باشند.»
ثبت روزانه غذاها رفتار غذایی را تغییر داد
یکی از نتایجی که پژوهشگران را شگفتزده کرد، این بود که میزان غذا خوردن احساسی در چرخه دوم کمتر از چرخه اول بود.
محققان احتمال میدهند دلیل این موضوع، ثبت روزانه غذاها بوده باشد. نوشتن وعدههای غذایی هر شب معمولاً باعث میشود افراد کمی کمتر غذا بخورند.
این یافته نشان میدهد خودنظارتی و ثبت غذاها میتواند یک ابزار ساده، کمهزینه و کاربردی برای زنانی باشد که متوجه تغییرات رفتار غذایی خود در طول دوره مصرف قرص میشوند.
تأثیر احتمالی هورمونها بر سیستم پاداش مغز
برای این ارتباط هورمونی، یک توضیح زیستی قابل قبول نیز وجود دارد.
هورمونهای تخمدانی به تنظیم مسیرهای دوپامین و اوپیوئید در سیستم پاداش مغز کمک میکنند. این مسیرها بر میل به غذا، احساس لذت از خوردن و جذابیت غذاهای شیرین یا پرچرب تأثیر دارند.
چند مطالعه کوچک نیز نشان دادهاند زنانی که از قرصهای ضدبارداری استفاده میکنند، ممکن است واکنشهای مغزی قویتری نسبت به نشانههای مرتبط با غذا نشان دهند.
واکنش بدن همه زنان به قرص ضدبارداری یکسان نیست
اعدادی که در این پژوهش گزارش شدهاند، میانگین نتایج کل گروه را نشان میدهند. این یافتهها به این معنا نیست که همه زنان هنگام مصرف قرصهای فعال، افزایش گرسنگی یا تغییر رفتار غذایی را تجربه میکنند.
دکتر Shaunna Clark گفت:
«شرکتکنندگان از اواخر دوره نوجوانی تا اوایل بزرگسالی در محدوده سنی متفاوتی قرار داشتند و همگی از یک نوع قرص، یعنی قرصهای ضدبارداری خوراکی ترکیبی تکمرحلهای استفاده میکردند که در روزهای مصرف قرص فعال، مقدار ثابتی از هورمونها را ارائه میدهد.»
این یافته نشاندهنده یک روند کلی در سطح گروه است، اما میزان واکنش افراد میتواند متفاوت باشد.
دکتر Clark افزود:
«این یافتهها یک الگو را در سطح گروه نشان میدهند، اما واکنشهای فردی میتوانند متفاوت باشند.»
تغییرات غذایی بدون تغییر قابل توجه در تصویر بدنی
تیم پژوهشی همچنین میزان اشتغال ذهنی زنان درباره وزن را بررسی کرد. این شاخص شامل نگرانی درباره رژیم غذایی، وزن بدن و شکل ظاهری بدن بود.
این نگرانیها در میان انواع مختلف قرصهای ضدبارداری تقریباً تغییری نکرد. این موضوع نشان میدهد ارتباط هورمونی مشاهدهشده بیشتر به رفتار غذایی مربوط است، نه به تصویر بدنی یا ناراحتیهای عاطفی عمومی.
این نتیجه با یافتههای پیشین درباره چرخه طبیعی قاعدگی نیز همخوانی دارد.
مطالعات قبلی نشان داده بودند که رفتارهای مرتبط با پرخوری معمولاً پس از تخمکگذاری افزایش پیدا میکنند؛ زمانی که سطح هر دو هورمون استروژن و پروژسترون بالا است.
قرصهای ضدبارداری فعال نیز الگوی مشابهی از ترکیب هورمونی ایجاد میکنند. این موضوع این فرضیه را تقویت میکند که خود هورمونها ممکن است بر رفتار غذایی تأثیر بگذارند.
کمک به طراحی درمانهای شخصیسازیشده در آینده
این مطالعه ثابت نمیکند که قرصهای ضدبارداری باعث ایجاد پرخوری میشوند. این پژوهش تنها یک ارتباط را نشان میدهد که ارزش بررسی بیشتر دارد، نه دلیلی برای قطع مصرف قرصهای ضدبارداری.
اهمیت اصلی این یافتهها در امکان شخصیسازی مراقبتهای پزشکی است. اگر تحقیقات آینده بتوانند مشخص کنند کدام زنان حساسیت بیشتری نسبت به تغییرات هورمونی دارند، پزشکان میتوانند توصیههای دقیقتری ارائه دهند، به جای اینکه بر اساس حدس تصمیمگیری کنند.
دکتر Shaunna Clark گفت:
«یافتههایی مانند این میتوانند به ما کمک کنند بهتر درک کنیم چگونه مواجهههای مختلف هورمونی بر رفتار غذایی تأثیر میگذارند.»
او افزود:
«در طول زمان، این اطلاعات میتواند به پزشکان و بیماران کمک کند تصمیمهای آگاهانهتری درباره مراقبتهای درمانی بگیرند.»
پیام عملی پژوهش درباره قرصهای ضدبارداری و پرخوری
پیام عملی این مطالعه در حال حاضر محدود، اما مهم است. برخی زنان ممکن است متوجه شوند رفتار غذایی آنها در طول بسته مصرف قرص تغییر میکند و این تغییر ممکن است واقعی باشد.
پژوهشگران تأکید میکنند که واکنش بدن به هورمونها در افراد مختلف متفاوت است و تغییرات غذایی باید با توجه به شرایط هر فرد بررسی شود.
این مطالعه در مجله علمی JAMA Network Open منتشر شده است.
سؤالات متداول درباره قرصهای ضدبارداری و تغییرات غذایی
آیا قرصهای ضدبارداری باعث پرخوری میشوند؟
خیر. این مطالعه ثابت نمیکند که قرصهای ضدبارداری باعث پرخوری میشوند، بلکه فقط ارتباط میان مصرف هورمونها و افزایش غذا خوردن احساسی را نشان میدهد.
آیا همه زنان هنگام مصرف قرص ضدبارداری تغییرات غذایی را تجربه میکنند؟
خیر. نتایج نشان میدهد واکنش افراد متفاوت است و یافتهها فقط یک روند کلی در سطح گروه را نشان میدهند.
غذا خوردن احساسی چیست؟
غذا خوردن احساسی به مصرف بیش از حد غذا در پاسخ به احساسات منفی مانند ناراحتی یا فشار روانی گفته میشود.
چرا ثبت غذاهای روزانه میتواند مفید باشد؟
ثبت وعدههای غذایی میتواند باعث افزایش آگاهی فرد از الگوهای غذایی شود و در برخی افراد به کاهش میزان غذا خوردن کمک کند.
آیا این تحقیق توصیه میکند زنان مصرف قرص ضدبارداری را متوقف کنند؟
خیر. پژوهشگران تأکید میکنند این یافتهها دلیل توقف مصرف نیست، بلکه اطلاعاتی برای شناخت بهتر اثرات احتمالی هورمونها ارائه میدهد.
جمعبندی: قرصهای ضدبارداری و اهمیت شناخت رفتار غذایی
مطالعه جدید نشان میدهد قرصهای ضدبارداری هورمونی ممکن است با تغییرات غذا خوردن احساسی در برخی زنان مرتبط باشند. با این حال، این ارتباط به معنی ایجاد قطعی پرخوری توسط قرصها نیست.
شناخت بهتر تأثیر هورمونها بر رفتار غذایی میتواند در آینده به ارائه توصیههای دقیقتر و مراقبتهای پزشکی شخصیسازیشده کمک کند.
اگر هنگام مصرف قرصهای ضدبارداری متوجه تغییرات قابل توجه در الگوی غذا خوردن خود شدید، ثبت این تغییرات و مطرح کردن آن با پزشک میتواند به تصمیمگیری بهتر کمک کند.
