بیماری‌های مزمن کبد را جدی بگیرید؛ این علائم می‌تواند نشانه سیروز باشد

بیماری‌های مزمن کبد به گروهی از بیماری‌ها گفته می‌شود که طی ماه‌ها یا سال‌ها به‌تدریج عملکرد طبیعی کبد را مختل می‌کنند. در این بیماری‌ها، سلول‌های کبدی به مرور آسیب می‌بینند و جای خود را به بافت اسکار یا فیبروز می‌دهند. اگر این روند ادامه پیدا کند، کبد دچار سیروز شده و توانایی انجام وظایف حیاتی خود مانند سم‌زدایی، تولید پروتئین‌ها، تنظیم متابولیسم و ذخیره مواد مغذی را از دست می‌دهد. تشخیص زودهنگام بیماری‌های مزمن کبد می‌تواند از بروز عوارض خطرناک و نیاز به پیوند کبد جلوگیری کند.

مهم‌ترین علل بیماری‌های مزمن کبد شامل هپاتیت B و هپاتیت C مزمن، مصرف طولانی‌مدت و بیش از حد الکل، بیماری کبد چرب غیرالکلی (NAFLD)، بیماری کبد چرب ناشی از اختلالات متابولیک، بیماری‌های خودایمنی کبد و برخی بیماری‌های ارثی هستند. امروزه کبد چرب غیرالکلی به دلیل افزایش چاقی، دیابت و کم‌تحرکی، یکی از شایع‌ترین علل آسیب مزمن کبد در جهان محسوب می‌شود.

در مراحل ابتدایی، بیماری‌های مزمن کبد معمولاً بدون علامت هستند و بسیاری از بیماران تا سال‌ها از ابتلای خود اطلاع ندارند. با پیشرفت بیماری، علائمی مانند خستگی مداوم، ضعف، کاهش اشتها، تهوع، کاهش وزن، درد یا احساس سنگینی در قسمت راست و بالای شکم و اختلال در هضم غذا ظاهر می‌شود. به همین دلیل پزشکان توصیه می‌کنند افرادی که عوامل خطر دارند، به‌طور منظم آزمایش‌های عملکرد کبد را انجام دهند.

با پیشرفت آسیب کبدی و ایجاد فیبروز یا سیروز، علائم هشداردهنده جدی‌تر می‌شوند. زرد شدن پوست و سفیدی چشم‌ها (یرقان)، تورم شکم به دلیل تجمع مایع (آسیت)، ورم پاها، خارش شدید پوست، ادرار تیره، مدفوع کم‌رنگ، خونریزی یا کبودی آسان، خواب‌آلودگی، گیجی و کاهش تمرکز از مهم‌ترین نشانه‌های پیشرفته بیماری‌های مزمن کبد هستند. مشاهده هر یک از این علائم نیازمند مراجعه فوری به پزشک است.

تشخیص بیماری‌های مزمن کبد با بررسی سابقه پزشکی، معاینه بالینی، آزمایش‌های خون، بررسی آنزیم‌های کبدی، سونوگرافی، فیبرو اسکن و در برخی موارد نمونه‌برداری از کبد انجام می‌شود. تشخیص زودهنگام می‌تواند از پیشرفت فیبروز جلوگیری کرده و احتمال بروز عوارضی مانند نارسایی کبد یا سرطان کبد را کاهش دهد.

درمان بیماری‌های مزمن کبد به علت زمینه‌ای بستگی دارد. درمان هپاتیت‌های ویروسی، کنترل دیابت و چربی خون، کاهش وزن، ترک مصرف الکل، مصرف داروهای تجویزشده توسط پزشک و اصلاح سبک زندگی، مهم‌ترین اقدامات درمانی هستند. همچنین بیماران باید از مصرف خودسرانه داروها و مکمل‌های گیاهی که ممکن است به کبد آسیب برسانند، خودداری کنند. در موارد پیشرفته که کبد دچار نارسایی شدید شده باشد، پیوند کبد ممکن است تنها راه درمان باشد.

پیشگیری از بیماری‌های مزمن کبد با رعایت سبک زندگی سالم امکان‌پذیر است. واکسیناسیون علیه هپاتیت B، حفظ وزن مناسب، فعالیت بدنی منظم، تغذیه سالم، کنترل دیابت و چربی خون، پرهیز از مصرف الکل و انجام آزمایش‌های دوره‌ای در افراد پرخطر، از مهم‌ترین راهکارهای محافظت از سلامت کبد هستند. نتیجه اینکه تشخیص زودهنگام و درمان به‌موقع بیماری‌های مزمن کبد، بهترین راه برای جلوگیری از سیروز، نارسایی کبد و سایر عوارض خطرناک این بیماری است.

علائم هشداردهنده بیماری‌های مزمن کبد

• خستگی و ضعف مداوم

• زردی پوست و سفیدی چشم‌ها

• درد یا احساس سنگینی در سمت راست شکم

• کاهش اشتها و کاهش وزن

• تهوع و استفراغ

• ورم شکم (آسیت) و پاها

• خارش شدید پوست

• ادرار تیره و مدفوع کم‌رنگ

• خونریزی یا کبودی آسان

• گیجی، خواب‌آلودگی و کاهش تمرکز در مراحل پیشرفته