معجزه شیرین طبیعت برای تمرینهای سنگین و طولانی
عسل به تازگی مورد توجه ورزشکاران و متخصصان تغذیه قرار گرفته است. تحقیقات نشان میدهد این ماده شیرین میتواند عملکردی مشابه ژلهای انرژیزا داشته باشد و حتی به ریکاوری بهتر پس از ورزش کمک کند.
عسل هزاران سال است که به عنوان یک شیرینکننده طبیعی و منبع انرژی مورد استفاده انسان قرار میگیرد، اما در سالهای اخیر توجه پژوهشگران ورزش و تغذیه را نیز به خود جلب کرده است.
مطالعات نشان میدهند این ماده طبیعی میتواند در برخی شرایط عملکردی مشابه نوشیدنیها و ژلهای انرژیزای ورزشی داشته باشد و حتی در مرحله ریکاوری پس از ورزش مزایای بیشتری ارائه دهد.
بخش عمده عسل را کربوهیدراتها، بهویژه دو قند ساده گلوکز و فروکتوز تشکیل میدهند. این ترکیب باعث میشود عسل به سرعت در بدن جذب شده و انرژی مورد نیاز عضلات را تامین کند. در فعالیتهای ورزشی متوسط تا شدید، بهخصوص زمانی که تمرین بیش از یک ساعت طول میکشد، ذخایر گلیکوژن بدن به تدریج کاهش مییابد. افت این ذخایر با احساس خستگی، کاهش توان عضلانی و افت عملکرد همراه است.
به همین دلیل مصرف منابع کربوهیدراتی پیش از ورزش یا در طول تمرین میتواند به حفظ سطح انرژی کمک کند.
ویژگی مهم عسل این است که گلوکز و فروکتوز موجود در آن از مسیرهای متفاوتی در روده جذب میشوند. این موضوع باعث میشود بدن بتواند مقدار بیشتری کربوهیدرات را در مدت زمان کوتاه جذب کند و انرژی پایدارتری در اختیار عضلات قرار گیرد. بسیاری از نوشیدنیها و ژلهای انرژیزای تجاری نیز بر همین اساس از چند نوع قند مختلف استفاده میکنند.
از نظر عملی، هر قاشق غذاخوری عسل حدود ۲۰ گرم کربوهیدرات در اختیار بدن قرار میدهد؛ مقداری که تقریباً با یک ژل انرژیزای ورزشی برابری میکند. متخصصان معتقدند مصرف یک تا یک و نیم قاشق غذاخوری عسل پیش از تمرین، بهویژه در ساعات اولیه صبح، میتواند به افزایش ذخایر انرژی کبد کمک کند و بدن را برای فعالیت آمادهتر سازد.
با این حال، مزیت اصلی عسل شاید نه در حین ورزش، بلکه در مرحله بازیابی پس از آن باشد. برخی تحقیقات نشان دادهاند نوشیدنیهای حاوی عسل میتوانند سطح قند خون را پس از تمرین بهتر حفظ کرده و روند بازسازی ذخایر انرژی را تسریع کنند. این موضوع بهویژه برای افرادی که در شرایط سخت مانند هوای گرم یا برنامههای تمرینی فشرده ورزش میکنند، اهمیت بیشتری دارد.
عسل علاوه بر کربوهیدرات، حاوی مقادیر اندکی ویتامینها، مواد معدنی، اسیدهای آمینه و ترکیبات گیاهی مفیدی مانند فلاونوئیدها و اسیدهای فنولیک است. این مواد دارای خواص آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی هستند و ممکن است به کاهش استرس اکسیداتیو ناشی از ورزش و تسریع ریکاوری عضلات کمک کنند.
البته همه انواع عسل ترکیب یکسانی ندارند و میزان این ترکیبات مفید بسته به منبع گل، شرایط آبوهوایی و شیوه فرآوری متفاوت است. با وجود این، هنوز شواهد کافی برای برتری یک نوع خاص عسل نسبت به سایر انواع آن در ورزش وجود ندارد.
در مجموع، شواهد علمی موجود نشان میدهد عسل میتواند یک جایگزین طبیعی، کمهزینه و در دسترس برای بسیاری از محصولات انرژیزای ورزشی باشد؛ مادهای که هم انرژی مورد نیاز بدن را تامین میکند و هم ممکن است در روند ریکاوری مزایای بیشتری به همراه داشته باشد.
