افزایش ۴۵ درصدی هزینه‌ها و درآمدهای خانوار در سال ۱۴۰۴
گزارش مرکز آمار نشان می‌دهد متوسط هزینه سالانه خانوار شهری در سال ۱۴۰۴ به ۵۷۸ میلیون تومان رسیده که این رقم تهران را در صدر استان‌ها قرار می‌دهد.
به گزارش فرتاک نیوز؛ آرمان زارعی: بررسی‌های اخیر مرکز آمار ایران از دخل و خرج خانوار در سال ۱۴۰۴، نشان‌دهنده فاصله‌گیری سرعت رشد هزینه‌ها از درآمدها است. متوسط هزینه سالانه خانوار شهری در این سال به حدود ۳۹۲ میلیون تومان رسیده که نسبت به سال گذشته ۴۵.۴ درصد افزایش یافته است؛ در حالی که متوسط درآمد سالانه خانوار شهری با رشد ۴۱.۲ درصدی به حدود ۴۸۵ میلیون تومان رسیده است. به این ترتیب، هزینه‌ها ۴.۲ واحد درصد سریع‌تر از درآمدها رشد کرده‌اند.
این فاصله در شرایطی ثبت شده که بیشتر هزینه خانوار شهری به اقلامی اختصاص دارد که سهم بالایی در بودجه خانوار دارند. از حدود ۳۹۲ میلیون تومان هزینه سالانه، نزدیک به ۱۱۱ میلیون تومان به خوراکی‌ها و دخانیات اختصاص یافته و حدود ۲۸۱ میلیون تومان نیز صرف هزینه‌های غیرخوراکی شده است. در بخش غیرخوراکی، مسکن، سوخت و روشنایی همچنان بالاترین سهم را به خود اختصاص داده‌اند.
براساس آمار مرکز آمار، هزینه متوسط سالانه خانوار شهری در سال ۱۴۰۴ حدود ۳۹۲ میلیون تومان بوده و اگر این رقم به صورت ساده بر ۱۲ ماه تقسیم شود، متوسط ماهانه هزینه خانوار به حدود ۳۲.۷ میلیون تومان می‌رسد؛ رقمی که نمایانگر میانگین کل سال است و تفاوت میان خانوارهای مختلف را نشان نمی‌دهد.
در مجموع هزینه‌ها، ۲۸.۳ درصد به خوراکی‌ها و دخانیات اختصاص یافته و سهم هزینه‌های غیرخوراکی ۷۱.۷ درصد بوده است. در بخش خوراکی و دخانیات، گوشت با سهم ۲۲.۹ درصدی در صدر قرار گرفته و پس از آن سایر اقلام خوراکی قرار دارند.
در بخش غیرخوراکی نیز مسکن، سوخت و روشنایی با سهم ۵۸.۱ درصدی بیشترین وزن را دارا هستند. به این ترتیب، بخش بزرگی از هزینه‌های خانوار شهری در سال گذشته در دو حوزه اصلی متمرکز بوده است: هزینه‌های مربوط به خوراک و هزینه‌های مرتبط با محل سکونت و انرژی.
متوسط درآمد سالانه خانوار شهری در سال ۱۴۰۴ حدود ۴۸۵ میلیون تومان اعلام شده است که در مقایسه با سال قبل ۴۱.۲ درصد افزایش نشان می‌دهد. معادل ماهانه این درآمد، با تقسیم ساده رقم سالانه بر ۱۲، حدود ۴۰.۴ میلیون تومان است.
در ترکیب درآمد خانوار شهری، ۳۰.۲ درصد از محل مزد و حقوق‌بگیری، ۱۵.۹ درصد از مشاغل آزاد کشاورزی و غیرکشاورزی و ۵۳.۹ درصد از درآمدهای غیرشغلی تأمین شده است. سهم ۵۳.۹ درصدی درآمدهای غیرشغلی یکی از نکات قابل توجه این گزارش است. این عنوان آماری به‌طور مستقیم معادل درآمد سرمایه‌گذاری یا درآمد حاصل از دارایی نمی‌باشد، اما نشان‌دهنده این است که بیش از نیمی از درآمد ثبت‌شده خانوارهای شهری در سال گذشته در گروه درآمدهای غیرشغلی قرار گرفته است.
مقایسه نرخ رشد هزینه و درآمد، تصویر مهمی از گزارش سال ۱۴۰۴ را ارائه می‌دهد. هزینه خانوار شهری ۴۵.۴ درصد رشد کرده در حالی که درآمد ۴۱.۲ درصد بالا رفته است. این بدان معناست که سرعت افزایش هزینه‌ها ۴.۲ واحد درصد بیشتر از درآمدها بوده است.
فشار افزایش هزینه در آمار خانوارهای روستایی به‌وضوح بیشتر مشاهده می‌شود. متوسط هزینه سالانه خانوار روستایی در سال ۱۴۰۴ حدود ۲۲۰ میلیون تومان اعلام شده که نسبت به سال قبل ۵۲.۳ درصد افزایش داشته است. درآمد سالانه خانوار روستایی نیز به حدود ۲۹۷ میلیون تومان رسیده و رشد ۴۷.۵ درصدی را ثبت کرده است. در این گروه نیز رشد هزینه از رشد درآمد جلو زده و فاصله دو نرخ رشد به ۴.۸ واحد درصد رسیده است.
ساختار هزینه روستایی‌ها با خانوارهای شهری متفاوت است. حدود ۹۲ میلیون تومان از هزینه سالانه خانوار روستایی به خوراکی‌ها و دخانیات اختصاص یافته که معادل ۴۱.۷ درصد کل هزینه‌هاست. هزینه‌های غیرخوراکی نیز حدود ۱۲۹ میلیون تومان بوده و ۵۸.۳ درصد از کل هزینه را تشکیل می‌دهد.
در سبد خوراکی خانوارهای روستایی نیز گوشت بیشترین سهم را دارد و ۲۱.۳ درصد هزینه‌های خوراکی و دخانیات را به خود اختصاص داده است. در بخش غیرخوراکی، مسکن، سوخت و روشنایی با سهم ۳۸.۴ درصدی در رتبه نخست قرار دارند.
در میان استان‌ها، تهران بالاترین متوسط هزینه سالانه خانوار شهری را داشته است. هزینه خانوار شهری در این استان به حدود ۵۷۸ میلیون تومان رسیده و متوسط درآمد سالانه نیز حدود ۷۲۱ میلیون تومان اعلام شده است. با تقسیم ساده این ارقام بر ۱۲، هزینه متوسط ماهانه حدود ۴۸.۲ میلیون تومان و درآمد متوسط ماهانه حدود ۶۰.۱ میلیون تومان به دست می‌آید.
در نقطه مقابل، سمنان با حدود ۲۲۳ میلیون تومان پایین‌ترین متوسط هزینه سالانه خانوار شهری را داشته است. از نظر درآمد نیز سیستان با حدود ۲۸۳.۵ میلیون تومان در پایین‌ترین سطح قرار گرفته است.
در مناطق روستایی، بوشهر با حدود ۳۴۰ میلیون تومان بالاترین متوسط هزینه سالانه را ثبت کرده و سیستان و بلوچستان با حدود ۱۲۲ میلیون تومان پایین‌ترین رقم را داشته است. در بخش درآمد نیز مازندران با حدود ۴۶۹ میلیون تومان در صدر و سیستان و بلوچستان با حدود ۱۴۴ میلیون تومان در پایین‌ترین سطح قرار گرفته‌اند.
در کنار درآمد و هزینه، گزارش مرکز آمار تصویری از میزان برخورداری خانوارها از برخی کالاهای بادوام نیز ارائه می‌دهد. در خانوارهای شهری، سهم خانوارهای دارای خودرو از ۵۴.۹ درصد در سال ۱۴۰۳ به ۵۷ درصد در سال ۱۴۰۴ افزایش یافته است. سهم خانوارهای دارای ماشین لباسشویی نیز از ۸۹.۶ درصد به ۹۱.۲ درصد رسیده و برخورداری از یخچال‌فریزر از ۶۹.۳ درصد به ۷۱.۵ درصد افزایش یافته است. در مقابل، سهم خانوارهای دارای مایکروویو و فرهای هالوژنی از ۱۶.۱ درصد به ۱۵.۲ درصد کاهش داشته است.
در خانوارهای روستایی نیز سهم مالکیت خودرو از ۳۸.۸ درصد به ۴۱ درصد و سهم برخورداری از ماشین لباسشویی از ۶۵.۸ درصد به ۶۷.۴ درصد رسیده است. سهم مایکروویو و فرهای هالوژنی اما از ۳.۱ درصد به ۲.۷ درصد کاهش یافته است.
مجموع ارقام گزارش مرکز آمار، تصویری دوگانه از اقتصاد خانوار در سال ۱۴۰۴ ارائه می‌کند؛ از یک سو درآمدها افزایش یافته‌اند و از سوی دیگر هزینه‌ها با سرعت بیشتری رشد کرده‌اند. در خانوار شهری، هزینه سالانه به حدود ۳۹۲ میلیون تومان رسیده و درآمد به حدود ۴۸۵ میلیون تومان افزایش یافته است. با این حال، نرخ رشد هزینه ۴.۲ واحد درصد بالاتر از درآمد بوده است. در خانوار روستایی نیز همین فاصله دیده می‌شود و حتی بیشتر است؛ هزینه‌ها ۵۲.۳ درصد رشد کرده‌اند، در حالی که درآمدها ۴۷.۵ درصد افزایش یافته‌اند. همزمان، سهم بالای مسکن، سوخت و روشنایی در هزینه‌های غیرخوراکی و وزن خوراکی‌ها، به‌ویژه گوشت، همچنان بخش مهمی از سبد خانوار را درگیر کرده است. گزارش سال ۱۴۰۴ در نهایت از اقتصادی برای خانوارها خبر می‌دهد که در آن افزایش درآمد و افزایش هزینه همزمان رخ داده، اما کفه هزینه‌ها با سرعت بیشتری بالا رفته است؛ فاصله‌ای که خود را در رشد ۴۵.۴ درصدی هزینه خانوار شهری در برابر رشد ۴۱.۲ درصدی درآمد نشان می‌دهد.
