پشت پرده مهلت دو هفته‌ای قطر به تهران و واشنگتن چیست؟
دیدار نخست‌وزیر قطر با ترامپ و ونس و رایزنی با وزیران خارجه گروه هفت، امیدها برای ادامه مذاکرات ایران و آمریکا را افزایش داده است.
تحولات دیپلماتیک میان ایران و آمریکا در روزهای اخیر با نقش‌آفرینی پررنگ‌تر قطر دنبال شده است. دوحه که در هفته‌های گذشته تلاش کرده پیام‌های دو طرف را منتقل کند، اکنون به دنبال ایجاد فرصتی تازه برای ادامه مذاکرات و جلوگیری از بازگشت تقابل نظامی است.
گزارش‌ها حاکی از آن است که نخست‌وزیر قطر در رایزنی با مقام‌های آمریکایی و وزیران خارجه گروه هفت، از اختصاص دست‌کم دو هفته فرصت برای تلاش‌های دیپلماتیک خبر داده است. هدف این ابتکار، فراهم کردن زمینه توافق میان تهران و واشنگتن پیش از هرگونه تشدید احتمالی تنش‌هاست.
دیدار با ترامپ و ونس؛ محور تازه رایزنی‌های قطر
شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخست‌وزیر و وزیر خارجه قطر، در جریان سفر به واشنگتن با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا و جی‌دی ونس، معاون او دیدار کرد.
در این دیدارها، وضعیت منطقه و راه‌های پیشبرد مذاکرات ایران و آمریکا مورد بحث قرار گرفت. مقام‌های قطری اعلام کرده‌اند که تلاش برای نزدیک کردن مواضع دو طرف ادامه دارد و مذاکرات از طریق میانجی‌ها در حال پیگیری است.
قطر همچنین در تلاش است با هماهنگی کشورهای منطقه و شرکای بین‌المللی، اختلافات باقی‌مانده را کاهش دهد و مانع از بسته شدن مسیر دیپلماسی شود.
تنگه هرمز و تحریم‌ها؛ گره اصلی توافق
یکی از مهم‌ترین موضوعات مذاکرات، وضعیت تنگه هرمز و محدودیت‌های دریایی است. ایران خواهان تغییر شرایط محاصره دریایی و رفع محدودیت‌های اقتصادی است و بازگشایی تنگه هرمز نیز در چارچوب پیشنهادهای تهران مطرح شده است.
در مقابل، موضوع پرونده هسته‌ای، دسترسی بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و نحوه تعیین تکلیف ذخایر اورانیوم غنی‌شده از مسائل مورد اختلاف به شمار می‌روند.
نخست‌وزیر قطر نیز در نشست‌های اخیر به اختلاف درباره ترتیب اجرای تعهدات، محاصره دریایی، موضوع هسته‌ای و آزادسازی دارایی‌های ایران اشاره کرده است.
آیا دو هفته برای رسیدن به توافق کافی است؟
با وجود تلاش‌های قطر، نشانه‌های اختلاف همچنان در مواضع رسمی دو طرف دیده می‌شود. از یک سو تهران منتظر دریافت پاسخ مشخص واشنگتن به پیشنهادهای خود است و از سوی دیگر مقام‌های آمریکایی درباره برخی شروط ایران مواضع انتقادی مطرح کرده‌اند.
در چنین شرایطی، مهلت دو هفته‌ای اعلام‌شده از سوی منابع دیپلماتیک می‌تواند فرصتی برای ادامه رایزنی‌ها باشد، اما به معنای توافق قطعی یا توقف تضمین‌شده تنش‌های نظامی نیست.
اکنون نگاه‌ها به نتیجه تلاش‌های دوحه و واکنش تهران و واشنگتن دوخته شده است؛ مسیری که موفقیت یا ناکامی آن می‌تواند بر تحولات سیاسی، امنیتی و اقتصادی منطقه تأثیر بگذارد.
