نزدیک شدن به نقطه بی‌بازگشت؛ انسان تیر خلاص را به اکوسیستم‌ها می‌زند؟

دانشمندان دانشگاه گوتنبرگ دریافته‌اند که علیرغم تغییرات فاجعه‌بار اقلیمی و انقراض‌های دسته‌جمعی، اکوسیستم‌های گیاهخواران بزرگ در طول ۶۰ میلیون سال گذشته انعطاف‌پذیری قابل توجهی از خود نشان داده‌اند. با این حال، نرخ فعلی نابودی ناشی از فعالیت‌های انسانی ممکن است به نقطه سوم بی‌بازگشت نزدیک شود. این مطالعه در مجله Nature Communications (NatCom) منتشر شده است.

با تجزیه و تحلیل بیش از ۳۰۰۰ فسیل از گیاهخواران بزرگ - از ماستودون‌ها گرفته تا کرگدن‌های ماقبل تاریخ - محققان توانسته‌اند ردیابی کنند که چگونه تغییرات جهانی بر ترکیب جوامع تأثیر گذاشته است، بدون اینکه ساختار عملکردی آنها را مختل کند.

دانشمندان دو گذار بزرگ زیست‌کره را شناسایی کرده‌اند. اولین مورد، ۲۱ میلیون سال پیش با بسته شدن فلات باستانی تتیس و تشکیل یک خشکی بزرگ بین آفریقا و اوراسیا رخ داد. این امر باعث مهاجرت‌های گسترده شد که چشم‌انداز تنوع زیستی جهانی را تغییر داد. گذار دوم تقریباً ۱۰ میلیون سال پیش رخ داد، زمانی که آب و هوا خشک‌تر و سردتر شد، جنگل‌ها جای خود را به استپ‌ها دادند و اکوسیستم‌ها شروع به از دست دادن گونه‌ها و تنوع عملکردی کردند. با این حال، اکوسیستم‌ها سازگار شدند و ساختار اولیه خود را حفظ کردند.

ایگناسیو لاساگاباستر، یکی از نویسندگان این مطالعه، توضیح داد: «مثل یک تیم فوتبال است که بازیکنان آن تغییر می‌کنند، اما همان الگوی بازی باقی می‌ماند.».

اما محققان هشدار می‌دهند که تاب‌آوری این جوامع ممکن است در حال فرسایش باشد.

خوان کانتالاپیدرا، نویسنده اصلی این مطالعه، افزود: «سرعت تغییرات امروز بی‌سابقه است. ما نه تنها گونه‌ها را از دست می‌دهیم، بلکه کارکرد‌هایی را که آنها انجام می‌دهند نیز از دست می‌دهیم؛ و اگر این روند ادامه یابد، ممکن است سیستم نتواند در برابر آن مقاومت کند.»

محققان خواستار توجه نه تنها به حفاظت از گونه‌های منفرد، بلکه به حفظ تنوع نقش‌هایی که آنها در طبیعت ایفا می‌کنند نیز هستند - قبل از اینکه سومین تغییر جهانی برگشت‌ناپذیر آغاز شود.