به گزارش فرتاک نیوز؛ دوران استفاده از رمز چهار رقمی ۱۱۱۱ برای سوخت‌گیری در پمپ‌بنزین‌ها به سر رسیده و طرح جدیدی برای شناسه‌دار شدن کارت‌های سوخت آزاد در حال اجراست. این طرح جدید، هر بار سوخت‌گیری با کارت جایگاه را مشروط به تراکنش بانکی، پرداخت کارمزد ۱۰۰۰ تومانی، و احراز هویت آنلاین کرده است. این تغییرات، زمینه‌ساز ایجاد زیرساختی داده‌محور برای پیوند مصرف بنزین به کدهای ملی و الگوی مصرف خانوارها خواهد بود.
انحراف کارکرد کارت‌های اضطراری
کارت‌های اضطراری پمپ‌بنزین‌ها برای سوخت‌گیری در مواقع ضروری طراحی شده بودند، اما طی سال‌های اخیر به ابزاری برای دور زدن سهمیه‌بندی تبدیل شده‌اند. طبق آمارهای سامانه هوشمند سوخت، در شهریورماه سهم برداشت از این کارت‌ها به حدود ۴۰ درصد کل مصرف رسید. این وضعیت، کارت‌های بی‌هویت را به نقطه آسیب‌پذیری تبدیل کرده و امکان نظارت بر مصرف سوخت را دشوار کرده است.
چالش‌های قاچاق بنزین
در حالی که قاچاق گازوئیل در مرزها به میزان قابل توجهی ثبت می‌شود، قاچاق داخلی بنزین به چالشی بزرگ تبدیل شده است. تخمین زده می‌شود که روزانه بین ۴ تا ۵ میلیون لیتر بنزین به صورت غیرمجاز در حال خروج باشد. این مشکل از طریق دو مسیر اصلی رخ می‌دهد: خرید بنزین با نرخ یارانه‌ای و فروش آن در بازار آزاد، و همچنین استفاده از بنزین در صنایع به جای مواد استاندارد. اگر طرح شناسه‌دار کردن کارت‌های آزاد بتواند ۵۰ درصد از این قاچاق را کاهش دهد، به معنای کاهش نزدیک به ۲.۵ میلیون لیتر مصرف بنزین در روز خواهد بود.
سازوکار جدید سوخت‌گیری
در روش جدید، متقاضیان سوخت‌گیری ابتدا به دستگاه کارتخوان متصل به سامانه مانا مراجعه کرده و با کشیدن کارت بانکی احراز هویت می‌شوند. در این فرآیند، کارمزد ۱۰۰۰ تومانی کسر شده و رمز عبور یک‌بارمصرف برای استفاده از نازل در اختیار قرار می‌گیرد. به این ترتیب، مدیریت کارت‌ها از کنترل جایگاه‌داران خارج شده و به سامانه مرکزی واگذار می‌شود.
محدودیت برای خانوارهای بدون خودرو
کیفیت سامانه جدید به اتصال سوابق پلاک و مالکیت خودرو به کد ملی سرپرست خانوار وابسته است. در صورتی که کد ملی فاقد وسیله نقلیه باشد، اجازه سوخت‌گیری با کارت آزاد صادر نخواهد شد. این سامانه به دنبال شفاف‌سازی مصرف سوخت و جلوگیری از سوءاستفاده‌ها و قاچاق است.
اهداف طرح شناسه‌دار کردن کارت‌ها
به نظر می‌رسد این طرح دو هدف اصلی را دنبال می‌کند: جمع‌آوری داده‌های معتبر از مصرف خانوارها و محدود کردن سوءاستفاده از کارت‌های جایگاه‌ها.
چشم‌انداز آینده
باید دید که این اقدامات در کنار تغییرات قیمتی چگونه می‌توانند ترکیب مصرف سوخت را تغییر دهند و در نهایت تاثیر آن‌ها بر طرح‌های اجرایی مورد ارزیابی قرار گیرد.
