آتیلا پسیانی؛ هنرمندی که تئاتر را زندگی کرد | از «گم‌گشته» تا پیشگامی در تئاتر تجربی

۱۴ مهر یادآور درگذشت آتیلا پسیانی، بازیگر و کارگردان برجسته تئاتر و سینمای ایران است؛ هنرمندی که بیش از چهار دهه در عرصه هنر فعالیت کرد و با ده‌ها نمایش، فیلم و مجموعه تلویزیونی، یکی از چهره‌های ماندگار تئاتر و تصویر ایران شد.

آتیلا پسیانی چگونه وارد دنیای هنر شد؟

آتیلا پسیانی ۱۰ اردیبهشت ۱۳۳۶ در تهران متولد شد و از کودکی در فضای تئاتر قرار گرفت. او در ۱۰ سالگی و در کنار مادرش، جمیله شیخی، در تمرین نمایش «حکومت زمان‌خان» حضور پیدا کرد و حتی به دلیل غیبت یکی از بازیگران، به صورت بداهه دو نقش را روی صحنه اجرا کرد. همین تجربه نخستین قدم جدی او در مسیری بود که بعدها بخش بزرگی از زندگی‌اش را شکل داد.

پسیانی در ۱۶ سالگی وارد کارگاه نمایش شد و در ادامه در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران تحصیل کرد. حضور در کلاس‌های استادانی همچون بهرام بیضایی، حمید سمندریان و شمیم بهار نیز در شکل‌گیری نگاه هنری او تأثیرگذار بود. او از جمله هنرمندانی بود که تئاتر را تنها یک حرفه نمی‌دانست و بخش مهمی از هویت هنری خود را در صحنه جست‌وجو می‌کرد.

از «گم‌گشته» تا نقش‌های ماندگار

آتیلا پسیانی در طول بیش از چهار دهه فعالیت، کارنامه‌ای بسیار گسترده از خود برجای گذاشت. او در بیش از ۴۰ نمایش، حدود ۸۰ فیلم و بیش از ۷۰ مجموعه حضور داشت و به دلیل توانایی در ایفای نقش‌های متنوع، یکی از پرکارترین بازیگران ایرانی به شمار می‌رفت.

پسیانی در تلویزیون نیز نقش‌های ماندگاری ایفا کرد. مجموعه «گم‌گشته» یکی از آثار مهم کارنامه او بود و «تقی تاکسی» در سریال «چاردیواری» نیز از نقش‌هایی بود که نزد مخاطبان ماندگار شد. با این حال، بخش مهمی از اعتبار هنری او به تئاتر بازمی‌گشت؛ جایی که نه‌تنها بازیگر، بلکه نویسنده و کارگردان نیز بود.

او در سال ۱۳۶۸ همراه با فاطمه نقوی، گروه تئاتر «بازی» را با هدف توسعه تئاتر تجربی بنیان گذاشت. پسیانی طی سال‌های فعالیت خود آثار متعددی را روی صحنه برد و در جریان پیشرفت تئاتر تجربی ایران نقش داشت. «پروفسور بوبوس»، «کشتی شیطان»، «واقعه‌خوانی جهاز جادو» و حضور در نمایش‌هایی مانند «جنایت و مکافات» تنها بخشی از فعالیت‌های گسترده او در تئاتر بود.

۱۴ مهر؛ سالروز رفتن آتیلا پسیانی

آتیلا پسیانی در سال‌های پایانی زندگی با بیماری سرطان دست‌وپنجه نرم کرد و پس از بستری شدن در فرانسه، ۱۴ مهر ۱۴۰۲ بر اثر عوارض بیماری درگذشت. پیکر او چند روز بعد به ایران بازگردانده شد و در قطعه هنرمندان بهشت زهرا به خاک سپرده شد.

۱۴ مهر برای دوستداران تئاتر و سینمای ایران، تنها یک تاریخ در تقویم نیست؛ روزی است که یاد هنرمندی زنده می‌شود که بخش بزرگی از عمر خود را صرف صحنه و هنر کرد. آتیلا پسیانی فقط یک بازیگر پرکار نبود؛ او از چهره‌های تأثیرگذار تئاتر تجربی ایران بود که با نگاه متفاوت، حضور پررنگ و تجربه‌های متنوع، نسلی از مخاطبان را با خود همراه کرد. سالروز درگذشت او فرصتی است برای مرور نام و کارنامه هنرمندی که جای خالی‌اش همچنان در صحنه تئاتر و سینمای ایران احساس می‌شود.