داریوش اسدزاده؛ از تئاتر نصر تا «خانه سبز» و ۷۰ سال زندگی هنری

داریوش اسدزاده از چهره‌های ماندگار تئاتر، سینما و تلویزیون ایران بود که یکم آذر ۱۳۰۲ در کرمانشاه متولد شد. اصالت خانوادگی او به تهران بازمی‌گشت و پدرش که نظامی بود، باعث شد خانواده مدتی در کرمانشاه زندگی کنند. اسدزاده تا پنج‌سالگی در کرمانشاه ماند و سپس همراه خانواده به تهران بازگشت.

او دوران تحصیل خود را در دبستان ترقی و دبیرستان دارالفنون گذراند و پس از آن وارد دانشکده بازرگانی و دارایی شد. با این حال علاقه اصلی او از نوجوانی هنر و به‌ویژه تئاتر بود. اسدزاده در کودکی همراه پدرش به تماشای نمایش می‌رفت و همین تجربه، علاقه او به دنیای بازیگری را شکل داد.

آغاز فعالیت هنری در تئاتر

داریوش اسدزاده در سال ۱۳۲۱ فعالیت حرفه‌ای خود را در تئاتر آغاز کرد و خیلی زود علاوه بر بازیگری، در زمینه نویسندگی و کارگردانی نیز فعالیت داشت. نخستین بازی حرفه‌ای او روی صحنه در نمایش «لیلی و مجنون کمدی» به نویسندگی و کارگردانی معزدیوان فکری بود.

او در تئاتر تهران و تئاتر دهقان در لاله‌زار فعالیت کرد و در سال‌های بعد به یکی از چهره‌های مهم نسل طلایی تئاتر ایران تبدیل شد. اسدزاده در طول فعالیت خود در حدود ۲۰۰ نمایش حضور داشت و حدود ۲۰ نمایشنامه نیز نوشت یا کارگردانی کرد.

در کنار تئاتر، فعالیت او در رادیو و سینما نیز ادامه یافت. اسدزاده در سال ۱۳۲۸ با فیلم «همسر مزاحم» وارد سینما شد و در دهه‌های ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ در بیش از ۵۰ فیلم سینمایی ایفای نقش کرد. او همچنین در سال ۱۳۳۵ برای مطالعه و پژوهش درباره تئاتر به پاریس رفت.

مهاجرت به آمریکا و بازگشت به ایران

اسدزاده در سال ۱۳۵۵ برای پژوهش و مطالعه در حوزه تئاتر به همراه خانواده راهی آمریکا شد و حدود یک دهه در این کشور زندگی کرد. در این دوران در لس‌آنجلس نیز فعالیت‌هایی خارج از حوزه هنر داشت، اما در سال ۱۳۶۵ به ایران بازگشت و دوباره فعالیت هنری خود را از سر گرفت.

پس از بازگشت، نسل جدید مخاطبان نیز با بازی‌های او در تلویزیون آشنا شدند. حضور در مجموعه‌های تلویزیونی «سمندون» و «خانه سبز» از جمله نقش‌هایی بود که چهره او را برای مخاطبان تلویزیون ماندگارتر کرد. اسدزاده در سال‌های پایانی فعالیتش نیز همچنان در آثار سینمایی و تلویزیونی حضور داشت.

نویسندگی و پژوهش درباره تاریخ تئاتر

داریوش اسدزاده تنها بازیگر نبود و بخش مهمی از میراث او به فعالیت‌های پژوهشی و نویسندگی اختصاص داشت. او در سال‌های پایانی عمر خود به نگارش کتاب‌هایی درباره تاریخ تئاتر ایران و تهران پرداخت.

از آثار مکتوب او می‌توان به «تماشاخانه تهران»، «سیری در تاریخ تئاتر ایران» و «برگ‌های خواندنی؛ گزینشی از رویدادهای تاریخی» اشاره کرد. او همچنین درباره تاریخ تئاتر ایران از لاله‌زار تا شانزلیزه پژوهش و نگارش داشت.

اسدزاده در سال ۱۳۹۱ نشان درجه یک فرهنگ و هنر را دریافت کرد. او همچنین در سال‌های ۱۳۷۹ و ۱۳۸۰ ریاست انجمن بازیگران ایران را بر عهده داشت و در پنج دوره نیز به عنوان داور خانه سینمای ایران فعالیت کرد.

آخرین سال‌های زندگی و درگذشت

داریوش اسدزاده در سال‌های پایانی زندگی با مشکلات جسمانی متعددی روبه‌رو شد. او در سال ۱۳۹۷ به دلیل درد قفسه سینه در بیمارستان بستری شد و پس از تشخیص سرطان مثانه تحت درمان و عمل پزشکی قرار گرفت. در تیرماه ۱۳۹۸ نیز بار دیگر برای انجام بررسی‌های پزشکی در بیمارستان بستری شد.

این بازیگر پیشکسوت سرانجام سوم شهریور ۱۳۹۸ در منزل و در ۹۶ سالگی درگذشت. پیکر او دو روز بعد از مقابل خانه هنرمندان ایران تشییع و در کنار مزار غلامحسین نقشینه به خاک سپرده شد.

مرگ داریوش اسدزاده پایان زندگی هنرمندی بود که بیش از هفت دهه از عمر خود را در خدمت تئاتر، سینما، تلویزیون و ثبت تاریخ هنر ایران گذراند. نام او برای چند نسل از علاقه‌مندان هنر نمایش، با خاطرات تئاتر لاله‌زار و مجموعه‌های ماندگار تلویزیونی گره خورده است.