امنیت غیرسیاسی در آمریکای جنوبی؛ آفت سیاستزدگی امنیت و چرخش راستها
امنیت غیرسیاسی در آمریکای جنوبی بار دیگر با چرخش ایدئولوژیک و روی کار آمدن دولتهای جدید راستگرا در کلمبیا، اکوادور و آرژانتین مطرح شده است. کارشناسان میگویند سیاستزدگی امنیت، با وجود تجربههای پیشین، به ثبات پایدار منجر نشده است.
به گزارش فرتاک نیوز؛ به گزارش روز دوشنبه از بخش اسپانیولی تارنمای اسپوتنیک، با روی کار آمدن آبلاردو د لا اسپرییا در کلمبیا و همسویی سیاسی او با دنیل نوبوآ رئیسجمهوری اکوادور و خاویر میلی رئیسجمهوری آرژانتین، نقشه ژئوپلیتیک آمریکای جنوبی تغییر کرده است. این چرخش سیاسی، بحثها درباره ناکارآمدی راهبردهای پیشین و ضرورت عبور از ایدئولوژی در مبارزه با خشونت سازمانیافته را تشدید کرده است.
آمریکای لاتین و کارائیب با وجود داشتن تنها ۸ درصد از جمعیت جهان، نزدیک به ۳۳ درصد از کل قتلهای جهانی را در خود جای دادهاند. به گفته گزارشها، آمارهای دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد (UNODC) و وزارتخانههای کشورها منطقه را به ناامنترین بخش جهان تبدیل کرده است.
در پایان سال ۲۰۲۵، اکوادور نرخ قتلی را ثبت کرد که از ۵۰ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر فراتر رفت و به بالاترین حد تاریخی رسید. همزمان، کلمبیا ۲۵۸,۱۴۴ هکتار کشت برگ کوکا را بهطور رسمی ثبت کرد؛ رقمی که از رکورد ۲۳۰ هزار هکتاری سالهای قبل بیشتر است.
برخی کارشناسان معتقدند همگرایی میان کیتو، بوگوتا و بوئنوسآیرس میتواند در کوتاهمدت به تسهیل روابط دوجانبه و چندجانبه کمک کند. ژان پل پینتو، کارشناس امنیتی اکوادوری، در گفتوگو با اسپوتنیک اظهار کرد: «نزدیکی دنیل نوبوآ و خاویر میلی، همراه با چرخش سیاسی در کلمبیا، به همکاری بیشتر میان آرژانتین، پرو، کلمبیا و اکوادور در زمینه جنایتهای سازمانیافته منجر خواهد شد.»
در عین حال، تحلیلگران نسبت به پیامدهای تاریخی گره زدن امنیت به سلیقههای زودگذر سیاسی هشدار میدهند. به باور میشل مافی، کارشناس روابط بینالملل و متخصص جنایتهای سازمانیافته، تلاشهای پیشین برای همگرایی منطقهای به همین دلیل شکست خورده است.
او میگوید: «من فکر نمیکنم اینترپل یا هیچ نوع همکاری منطقهای پایداری در آمریکای لاتین کارساز باشد. همکاریها وابسته به دولت وقت و ایدئولوژی آنهاست. سیاسی کردن امنیت یک گناه نابخشودنی است. جنایات سازمانیافته در منطقه به ایدئولوژی اهمیت نمیدهد؛ آنچه برای آنها مهم است، دولتی است که به راحتی فاسد شود.»
مافی همچنین معتقد است شرایط فعلی با چرخههای گذشته مثل «موج صورتی» چپگرایان متفاوت است؛ در آن دوره همزمان با رونق کالاهای اساسی بود، اما وضعیت اقتصادی امروز متفاوت است. او میافزاید که اگرچه همسویی ایدئولوژیک وجود دارد، اما این همسویی اساسا به «خوب بودن با ایالات متحده» محدود میشود.
یکی از اختلافهای مفهومی در برخورد با جنایات فراملی، به اثربخشی استراتژیهای چپ و راست برمیگردد. مافی میگوید از سال ۲۰۰۸ که دولتهای چپگرا معروف به «موج صورتی» در آمریکای لاتین به اوج قدرت رسیدند، باندهای خلافکار و مافیا نیز با سرعتی بالا رشد کردند و چپگرایان این وضعیت را رمانتیکسازی کردند.
او ادامه میدهد: «آنها انقلابی یا چریکی نیستند؛ آنها گروههای جنایتکار سازمانیافتهاند و با هر کسی (فقیر، غنی، طبقه متوسط) عمیقا خشن برخورد میکنند.» در مقابل، این کارشناس رویکردهای راستگرایان را که صرفا بر پاسخهای تنبیهی یا مرگبار متمرکز است، ناکافی میداند.
مافی توضیح میدهد: «وقتی با گروههای جنایتکار برخورد میکنید و فقط جنایتکاران سطح پایین را میکشید بدون اینکه واسطههای سیاسی و اقتصادی را از بین ببرید، فقط باعث تکهتکه شدن گروه میشوید. آنها کسانی هستند که میدانند هرگز از این سازمان خارج نمیشوند و تنها راه خروج، مرگ است. پس برای آنها فرقی نمیکند امروز بمیرند یا سال بعد.»
در سالهای اخیر، رصدخانه جنایات سازمانیافته اکوادور (OECO) هشدار داده است که بیش از ۳۰۰ نوجوان هر ۶ ماه به دلیل خشونتهای جنایی کشته میشوند. پینتو نیز میگوید راستگرایان تصور میکنند زندان، سیاستهای سختگیرانه موسوم به مشت آهنین و نظامیگری میتواند همه چیز را حل کند، اما این رویکرد کامل نیست.
در بخش دیگر این بحث، کارشناسان تاکید میکنند به جای رویاپردازی برای ایجاد نهادهای کلان منطقهای، باید بر همکاریهای فنی و مدیریت مرزی تمرکز شود. پینتو میگوید: «آنچه در گذشته خوب عمل کرد، نهادهایی مانند کمیسیونهای مرزی دو جانبه بین اکوادور و کلمبیا (Combifron) بودند که شامل تبادل مستقیم اطلاعات، هوش عملیاتی و پروتکلهای اجرایی است.»
مافی نیز تاکید میکند کلید مبارزه با مافیا کپیبرداری از مدلهای خارجی نیست، بلکه حرفهایسازی فنی و تطبیق محلی است. او در پایان میگوید: «امنیت باید کاملا غیرسیاسی باشد. سیاست عمومی نمیتواند به صورت مکانیکی از کشوری به کشور دیگر کپی شود؛ باید استراتژی را با واقعیت ملی هر سرزمین بومیسازی کرد.»
