هشدار گازی روسیه به ارمنستان؛ تاوان سنگین چرخش به سوی غرب
معاون نخستوزیر روسیه با اشاره به وابستگی گازی ارمنستان، نسبت به پیامدهای همگرایی ایروان با اروپا هشدار داد.
الکسی اوورچوک، معاون نخستوزیر روسیه در گفتگویی صریح با خبرگزاری «ریا نووستی»، پیامدهای ژئوپلیتیک و اقتصادی هرگونه همگرایی با غرب از سوی دولت ارمنستان را گوشزد کرد.
وی با اشاره به وابستگی شدید ایروان به منابع انرژی روسیه تاکید کرد که در صورت توقف صادرات گاز مسکو به ارمنستان، وضعیت بسیار پیچیده و دشواری برای این کشور قفقاز جنوبی رقم خواهد خورد.
اوورچوک در عین حال با اتخاذ یک دیپلماسی محتاطانه افزود که مسکو تمایلی به تشدید تنشها و پیچیدهتر کردن اوضاع ندارد. با این وجود، لحن مقامات روسی نشاندهنده پایان دوران مدارا با سیاستهای غربگرایانه ایروان است.
نگاهی به نقشه واقعیتها؛ بنبست انرژی برای ارمنستان
معاون نخستوزیر روسیه با یادآوری انحصار تامین انرژی در منطقه تصریح کرد که ارمنستان در نهایت هیچ جایگزین واقعی و پایداری به جز گاز روسیه در اختیار نخواهد داشت.
وی با کنایه به تلاشهای دولت غربگرای نیکول پاشینیان برای یافتن شرکای جدید، تنها پرسش باقیمانده را مسیر جایگزین برای دریافت همین گاز روسی دانست.
اوورچوک در تشریح این واقعیت تلخ برای سیاستمداران ارمنی گفت: «مقامات ارمنستان تنها کافی است به نقشه نگاهی بیندازند و بررسی کنند که در حال حاضر کدام خطوط لوله انتقال انرژی در منطقه فعال و قابل بهرهبرداری هستند. آنها به سرعت درخواهند یافت که با در نظر گرفتن تعرفه 30 درصدی صادرات و همچنین اعمال قیمتهای جهانی و مبتنی بر بازار آزاد، گاز روسیه را از چه مسیرهای پرهزینهای باید تامین کنند. در این میان، نباید فراموش کرد که کشورهای واسطه نیز خواهان سهم و سود خود از این ترانزیت خواهند بود.»
وی نتیجهگیری کرد که این معادلات، شرایط اقتصادی و اجتماعی ارمنستان را به شدت بغرنج خواهد کرد، هرچند که روسیه اساساً خواهان بروز چنین بحرانی نیست.
تفاوت معنادار قیمتها؛ بهای گزاف خروج از چتر حمایتی مسکو
در حال حاضر، روسیه گاز صادراتی خود را با تعرفهای بسیار ترجیحی و حمایتی، یعنی تنها 177 دلار به ازای هر هزار متر مکعب در اختیار ارمنستان قرار میدهد. این در حالی است که قیمت همین حجم گاز در بازارهای اروپایی که ایروان سودای پیوستن به آن را دارد، رقمی بالغ بر 600 دلار برآورد میشود.
این تفاوت فاحش قیمتی، به عنوان یک اهرم فشار و یادآوری راهبردی، به طور مداوم از سوی مقامات ارشد روسی، از جمله شخص ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور این کشور مورد تاکید قرار میگیرد.
پیام مسکو کاملاً شفاف است: اگر ارمنستان تصمیم بگیرد ساختار امنیتی و اقتصادی خود را از «اتحادیه اقتصادی اوراسیا» به سمت «اتحادیه اروپا» تغییر دهد، باید آماده پرداخت هزینههای سنگین آن، از جمله افزایش سرسامآور قیمت حاملهای انرژی باشد.
با وجود این هشدارهای صریح، مقامات ایروان همچنان اصرار دارند که هیچ برنامه و قصد پنهانی برای خروج از اتحادیه اقتصادی اوراسیا در دستور کار خود ندارند.
انتخاب اروپا؛ تصمیمی که نباید به هزینه روسیه تمام شود
الکسی اوورچوک در ادامه اظهارات راهبردی خود، به موضوع حق انتخاب ارمنستان در عرصه سیاست خارجی پرداخت، اما خطوط قرمز مسکو را نیز به روشنی ترسیم کرد.
وی خاطرنشان کرد که اگر زمامداران ایروان به این جمعبندی رسیدهاند که در چارچوب اتحادیه اروپا شرایط مطلوبتری نسبت به اتحادیه اقتصادی اوراسیا خواهند داشت، «آزادند تا این انتخاب را انجام دهند، اما نه از جیب و به هزینه ما.»
این مقام ارشد روس افزود: «ما با آنچه خود ارامنه برای آیندهشان بهترین میپندارند، مخالفتی نداریم. اگر آنها بر این باورند که در زیر چتر اتحادیه اروپا رفاه و آرامش بیشتری را تجربه خواهند کرد، طبیعتاً مختارند این مسیر را برگزینند.»
با این حال، شواهد نشان میدهد که مسکو در بالاترین سطوح تصمیمگیری، مقامات ارمنستان را تحت فشار قرار داده تا هرچه سریعتر تکلیف خود را در دوگانه «اتحادیه اروپا - اتحادیه اوراسیا» مشخص کنند و حتی پیشنهاد برگزاری همهپرسی در این خصوص را مطرح کرده است.
این موضع قاطعانه روسیه در نشست سران در آستانه، با حمایت کامل کشورهای بلاروس، قزاقستان و قرقیزستان نیز همراه شد که نشاندهنده اجماع متحدان سنتی مسکو در برابر چرخشهای ژئوپلیتیک ارمنستان است.
ایروان در پاسخ، ضمن تاکید مجدد بر عدم خروج از اوراسیا، مدعی است که به منافع راهبردی مسکو احترام میگذارد.
محدودیتهای تجاری؛ اهرم فشار یا روند طبیعی بازار؟
در بخش دیگری از این مصاحبه، موضوع محدودیتهای اخیر اعمال شده از سوی مسکو بر واردات محصولات کشاورزی و تولیدات ارمنستان مورد توجه قرار گرفته است.
در حالی که بسیاری از ناظران سیاسی این اقدام را واکنشی تنبیهی به تحرکات غربگرایانه دولت حاکم در آستانه انتخابات پارلمانی ارمنستان ارزیابی میکنند، اوورچوک این محدودیتها را یک روند کاملاً «طبیعی و عادی» توصیف کرد.
وی در توجیه این تدابیر تجاری گفت: «ما هیچگونه محدودیت سیستماتیکی بر واردات کالاهای ارمنی اعمال نکردهایم. آنچه اکنون جریان دارد، یک روند کاری معمول و مبتنی بر استانداردهای بهداشتی است. با فرا رسیدن فصل برداشت جدید، محصولات تازهای وارد چرخه صادرات میشوند و به طور طبیعی، در فرآیند ارزیابی کیفیت این محصولات جدید، مواردی از عدم انطباق با استانداردهای فدراسیون روسیه مشاهده میشود. این اتفاقی است که همواره رخ میدهد و ما تنها در حال انجام وظایف معمول و نظارتی خود هستیم.»
با این وجود، واقعیتهای میدانی نشان میدهد که در بحبوحه حساسیتهای پیش از انتخابات پارلمانی ارمنستان، روسیه با استناد به دلایل مرتبط با «عدم انطباق کیفی»، ورود بخش قابل توجهی از محصولات تجاری و صادراتی ارمنستان را به بازارهای پهناور خود مسدود کرده است؛ اقدامی که فشار مضاعفی بر اقتصاد شکننده ارمنستان وارد آورده و پیامدهای سیاسی آن میتواند بر نتایج انتخابات پیشرو و آینده ژئوپلیتیک این کشور سایه بیفکند.
برای ورود به کانال تلگرام فرتاک نیوز کلیک کنید.
