چرا احکام اسلامی نمی‌توانند جایگزین نظریه‌های اقتصادی شوند؟
در میانه چالش‌های اقتصادی ایران، سوالی اساسی مطرح است: آیا احکام اسلامی می‌توانند به جای نظریه‌های علمی در حل مشکلات اقتصادی به کار روند؟ تحلیل‌گران بر این باورند که پاسخ منفی است.
به گزارش فرتاک نیوز؛ بحث درباره نسبت اسلام و علم اقتصاد بار دیگر با انتقادهایی از ماهیت غربی اقتصاد و نقش اقتصاددانان در وضعیت کنونی کشور مطرح شده است. آیا مشکلات اقتصادی ایران را می‌توان به غربی بودن علم اقتصاد نسبت داد یا باید به سیاست‌گذاری‌های نادرست توجه کرد؟
ریشه‌های مشکلات اقتصادی ایران چیست؟
مرتضی افقه، عضو هیأت علمی دانشگاه اهواز، بر این باور است که علم اقتصاد به دنبال شناخت روابط تولید و مصرف است و نمی‌توان احکام اسلامی را جایگزین نظریه‌های علمی کرد. او تأکید می‌کند که اختلاف مکاتب اقتصادی در اهداف و سیاست‌های پیشنهادی نهفته است.
- علم اقتصاد بر پایه نظریه‌ها و فرضیات استوار است.
- مکاتب مختلف اقتصادی شامل لیبرالیسم، مارکسیسم و نهادگرایی هستند.
- احکام اسلامی به‌عنوان بایدها و نبایدها نمی‌توانند به‌تنهایی مشکلات اقتصادی را حل کنند.
چرا سیاست‌های اقتصادی در ایران شکست خورده‌اند؟
افقه معتقد است که حتی با وجود جنگ و تحریم، انتخاب سیاست‌های مناسب‌تر می‌توانست شرایط را بهبود بخشد. او ضمن انتقاد از عملکرد اقتصاددانان، به نقش افرادی اشاره می‌کند که آن‌ها را در موقعیت‌های سیاسی قرار داده‌اند.
شوک‌درمانی؛ سیاستی که تورم و فقر را تشدید کرد
افقه یکی از چالش‌های بزرگ اقتصاد ایران را رویکردهای نولیبرالی و اجرای مکرر سیاست‌های شوک‌درمانی می‌داند. او می‌گوید که این سیاست‌ها بدون توجه به ظرفیت‌های واقعی کشور، پیامدهای منفی ایجاد کرده‌اند.
- کاهش ارزش پول ملی لزوماً به افزایش صادرات منجر نمی‌شود.
- سیاست‌ها باید با توجه به شرایط خاص کشور انتخاب شوند.
راهکارهای علمی در شرایط بحرانی
افقه تأکید می‌کند که علم اقتصاد برای شرایط بحرانی نیز راهکار دارد، اما باید از اجرای مکانیکی نظریه‌ها خودداری کرد. او می‌گوید که باید به تجربه‌های جهانی توجه کرد و آن‌ها را با نیازهای داخلی تطبیق داد.
این اقتصاددان در نهایت تأکید می‌کند که بهبود وضعیت اقتصادی ایران نیازمند بازنگری در سیاست‌ها و توجه به واقعیت‌های کشور است، نه کنار گذاشتن علم اقتصاد. از نظر او، شناخت واقعیت‌های اقتصادی و اصلاح سیاست‌ها باید در اولویت قرار گیرد.
