سناریوهای دولت برای بنزین؛ احتمال اجرای نرخ سوم ۱۰ هزار تومانی؟

برخلاف خبرهای این روزها مبنی بر قطعی شدن افزایش قیمت بنزین هنوز مصوبه‌ای از سوی دولت ابلاغ نشده است.

دولت در حال حاضر چند سناریو برای مدیریت ناترازی بنزین در نظر دارد. یکی از سناریوها افزایش یک‌باره قیمت بنزین است. اما در مقابل واردات بنزین صفر می‌شود. اما آنچه نگرانی‌ها را افزایش می‌دهد، افزایش دوره محاصره دریایی ایران و توقف کامل واردات بنزین است. در این صورت از نگاه تحلیلگران انرژی حتی دولت با افزایش ناگهانی قیمت بنزین نیز نمی‌تواند کاری از پیش ببرد. به عبارتی این سناریو از دید دولت مردود است.

مسعود پزشکیان قصد دارد در ماه آتی اصلاحاتی را در روند مدیریت ناترازی بنزین دنبال کند. درحال حاضر سه سناریو از پنج سناریوی روی میز بیش از بقیه مورد توجه قرار گرفته است.

یکی از این طرح‌ها همان افزایش ۱۰ هزار تومانی «نرخ سوم» بنزین است؛ سناریویی که این روزها بیش از همه به گوش می‌رسد. اما تا زمان ابلاغ مصوبه جدید مشخص نیست؛ دولت قصد دارد روی فرمان مصوبه آذر حرکت کند یا می‌خواهد موضوع کاهش سهمیه‌بندی یا به عبارتی موضوع جیره‌بندی را دنبال کند.

برخی تحلیلگران معتقدند، اگر دولت با محاصره دریایی در دوره طولانی مواجه شود، ناچار است، موضوع جیره‌بندی را در دستور کار قرار دهد. فقط مشخص است؛ اگر تنش‌های بین ایران و آمریکا ادامه‌دار باشد، رشد قیمت بنزین به ۱۰ هزار یا ۱۵ هزار تومان اجرا نمی‌شود. چون این سیاست منجر به صفر شدن واردات بنزین نمی‌شود. البته برخی کارشناسان معتقدند، دولت ابتدا دستور «نرخ سوم» را صادر و سپس موضوع جیره‌بندی را دنبال می‌کند.

اسماعیل سقاب اصفهانی رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی اعلام کرد که هرگونه تصمیم برای مدیریت ناترازی بنزین پس از بررسی همه ابعاد اقتصادی و اجتماعی گرفته خواهد شد.آنچه قطعی است، این است که دولت می‌داند وضعیت فعلی قابل تداوم نیست و باید برای آن چاره‌ای اندیشید.

به گفته سقاب اصفهانی، افزایش تدریجی و محدود قیمت می‌تواند یکی از گزینه‌ها باشد، زیرا کمترین تنش اجتماعی را به همراه دارد. اما اگر هدف، حذف کامل نیاز به واردات باشد، افزایش قیمت به‌تنهایی کارآمد نخواهد بود.

سقاب اصفهانی همچنین تأکید کرد که شرایط کشور در روزهای آینده، از جمله امکان یا عدم امکان واردات بنزین، در انتخاب راهکار نهایی موثر خواهد بود و گفت: اگر امکان واردات همچنان وجود داشته باشد، احتمال اجرای راهکار افزایش تدریجی قیمت بیشتر است، اما اگر واردات با محدودیت جدی مواجه شود، ناچار خواهیم بود گزینه‌های دیگری را بررسی کنیم.

براساس مصوبه آذر ۱۴۰۴ دولت پزشکیان، بنزین «سه‌نرخی» شد. بر مبنای این مصوبه سهمیه‌های هزار و ۵۰۰ تومانی تا سقف ۶۰ لیتر در ماه و سهمیه ۳ هزار تومانی تا سقف ۱۰۰ لیتر در ماه برای مصرف‌کنندگان عادی لحاظ شد. اما برای مصارف مازاد در قالب استفاده از کارت جایگاه، «نرخ سوم» ۵ هزار تومانی تعیین شد. نکته مهم این مصوبه شناور بودن «نرخ سوم» بود که به صورت فصلی براساس تصمیم کارگروه ویژه دولت باید افزایش یابد.

اواخر اردیبهشت‌ماه سازمان برنامه و بودجه طرحی را برای مدیریت ناترازی انرژی ارائه کرد. از نگاه کارشناسان سازمان برنامه و بودجه، برای اصلاح روند کنترل مصرف یکی از بهترین راه‌ها اصلاح «نرخ سوم بنزین» است. همان زمان در جریان اصلاح قیمت «نرخ سوم بنزین»، سه سناریو مطرح شد؛ سناریوی اول افزایش ۲۰ هزار تومانی، سناریوی دوم افزایش ۱۵ هزار تومانی و سناریوی سوم افزایش ۱۰ هزار تومانی بود.

با این تفاسیر آنچه اکنون، حمید پورمحمدی، رئیس سازمان برنامه و بودجه در دولت مطرح کرده است، رشد ۱۰ هزار تومانی «نرخ سوم» است؛ همان رقمی که این روزها بارها شنیده شده است. اما سقاب اصفهانی رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی اعلام کرده، این نرخ هنوز نهایی نشده است.