دوئل ارزی در بازار سرمایه؛ صندوق طلا یا صندوق جدید ارزی؟
ورود صندوقهای ارزی، گزینه تازهای پیشروی سرمایهگذاران قرار داده است؛ اما تفاوت منابع ورودی و ساختار بازده، رقابت آنها با صندوقهای طلا را محدود میکند.
به گزارش فرتاک نیوز؛ ورود صندوقهای ارزی، گزینه تازهای پیشروی سرمایهگذاران قرار داده است؛ اما تفاوت منابع ورودی و ساختار بازده، رقابت آنها با صندوقهای طلا را محدود میکند.
صندوقهای طلا طی سالهای اخیر به یکی از مهمترین مقاصد نقدینگی در بازار سرمایه تبدیل شدهاند. امکان خرید با مبالغ محدود، نقدشوندگی مناسب، حذف مخاطرات نگهداری فیزیکی طلا و اثرپذیری همزمان از قیمت جهانی اونس و نرخ ارز، باعث شده است این ابزارها جایگاه ویژهای در سبد سرمایهگذاران پیدا کنند. اکنون با طراحی صندوقهای سرمایهگذاری ارزی، این پرسش مطرح شده که آیا ابزار جدید میتواند بخشی از منابع موجود در صندوقهای طلا را جذب کند یا اساساً بازار هدف متفاوتی خواهد داشت؟
بر اساس چارچوب اعلامشده، صندوقهای درآمد ثابت ارزی با همکاری سازمان بورس و بانک مرکزی طراحی شدهاند و تعدادی از آنها موافقت اصولی دریافت کردهاند؛ با این حال، دریافت موافقت اصولی به معنای آغاز قطعی پذیرهنویسی عمومی نیست و صدور مجوزهای تأسیس، پذیرهنویسی و فعالیت باید تکمیل شود. از این رو، صندوقهای ارزی را باید فعلاً ابزاری در آستانه ورود عملیاتی به بازار دانست.
مهمترین ویژگی صندوق ارزی این است که ورود و خروج منابع آن بر مبنای ارز منتخب صندوق انجام میشود. سرمایهگذار میتواند اسکناس یا حواله ارزی در اختیار صندوق قرار دهد و هنگام ابطال واحدها نیز اصل سرمایه و بازده حاصل را به همان ارز دریافت کند. ارزش خالص داراییها و قیمت هر واحد نیز به ارز پایه صندوق محاسبه میشود و برخلاف صندوقهای طلا، ورود ریالی به این ابزار در ساختار فعلی پیشبینی نشده است.
همین تفاوت، مرز اصلی میان دو بازار را مشخص میکند. سرمایهگذار صندوق طلا معمولاً فردی است که منابع ریالی دارد و برای پوشش تورم، کاهش ارزش پول یا کسب بازده از رشد قیمت طلا وارد بازار میشود. در مقابل، مشتری اصلی صندوق ارزی کسی است که از قبل ارز در اختیار دارد و میخواهد علاوه بر حفظ اصل دارایی ارزی، بازدهی ارزی نیز به دست آورد. بنابراین، صندوق ارزی در وهله نخست رقیب نگهداری اسکناس در خانه، سپرده ارزی و بخشی از معاملات غیررسمی ارز خواهد بود، نه رقیب کامل صندوق طلا.
انتقال نقدینگی از طلا به ارز چقدر محتمل است؟
انتقال بخشی از سرمایه میان صندوقهای طلا و صندوقهای ارزی دور از انتظار نیست، اما احتمال خروج گسترده و فوری منابع از صندوقهای طلا پایین ارزیابی میشود. نخست آنکه سرمایهگذار برای ورود به صندوق ارزی باید ارز در اختیار داشته باشد. در نتیجه، فردی که واحد صندوق طلای خود را میفروشد، ابتدا ریال دریافت میکند و سپس باید این منابع را به ارز تبدیل کند تا امکان سرمایهگذاری در صندوق ارزی را داشته باشد. این فرایند، هزینه مبادله و ریسک تغییر قیمت را افزایش میدهد.
دوم آنکه صندوقهای طلا عمدتاً در قالب صندوقهای قابل معامله فعالیت میکنند و سرمایهگذار میتواند واحدهای آنها را در ساعات بازار خریدوفروش کند. قیمت واحدها نیز بهصورت لحظهای تحت تأثیر عرضه و تقاضا تغییر میکند. صندوقهای ارزی طراحیشده فعلاً از نوع صدور و ابطالی هستند و مانند صندوقهای طلای قابل معامله، بازار ثانویه بورسی ندارند. در نتیجه، سرعت معامله، مشاهده قیمت و امکان ورود و خروج لحظهای در صندوق طلا بیشتر است.
سومین عامل به بلوغ بازار مربوط میشود. صندوقهای طلا سابقه فعالیت طولانیتر، ارزش دارایی قابلتوجه، تعداد سرمایهگذار بیشتر و شبکه بازارگردانی شناختهشدهتری دارند. در مقابل، صندوق ارزی باید در عمل توان خود را در حفظ نقدشوندگی، پرداخت ارز هنگام ابطال، محاسبه شفاف ارزش واحدها و مدیریت ریسکهای ارزی اثبات کند. تا زمانی که سابقه عملکرد قابل ارزیابی برای این صندوقها ایجاد نشود، بخشی از سرمایهگذاران با احتیاط به آنها نگاه خواهند کرد.
با این حال، صندوق ارزی میتواند بخشی از سرمایهگذاران محافظهکار صندوقهای طلا را جذب کند. بازده صندوق طلا تنها تابع نرخ ارز نیست و قیمت جهانی اونس، قیمت گواهیهای سپرده سکه و شمش، شرایط عرضه و تقاضا و فاصله قیمت معاملاتی واحدها از ارزش خالص داراییها بر آن اثر میگذارد. بنابراین ممکن است نرخ ارز داخلی افزایش یابد، اما افت اونس جهانی یا کاهش حباب طلا بخشی از بازده سرمایهگذار را خنثی کند.
صندوق ارزی در صورت سرمایهگذاری بخش اصلی منابع در اوراق، سپردهها و ابزارهای درآمد ثابت ارزی، میتواند بازده کمنوسانتری ایجاد کند. طبق ضوابط اعلامشده، حداقل ۶۰ درصد دارایی این صندوقها باید در اوراق و داراییهای ارزی قرار گیرد. همچنین امکان سرمایهگذاری بخشی از منابع در سپرده و گواهی سپرده ارزی و نیز تنزیل اعتبارات اسنادی ارزی پیشبینی شده است. این ترکیب، ماهیت صندوق ارزی را به یک ابزار درآمد ثابت نزدیک میکند؛ هرچند نرخ سود قطعی و تضمینشده عمومی برای همه صندوقها اعلام نشده و بازده هر صندوق به ترکیب داراییها، هزینهها و عملکرد مدیر بستگی دارد.
طلا جذابتر است یا صندوق ارزی؟
پاسخ به این پرسش به نوع دارایی اولیه، میزان ریسکپذیری و هدف سرمایهگذار بستگی دارد. برای فردی که درآمد و پسانداز ریالی دارد و هدف او پوشش تورم و کاهش ارزش پول ملی است، صندوق طلا همچنان گزینه سادهتر و در دسترستری محسوب میشود. سرمایهگذار بدون خرید ارز یا طلای فیزیکی میتواند با کد بورسی وارد صندوق شود، واحدها را در بازار بفروشد و منابع ریالی خود را دریافت کند.
مزیت دیگر صندوق طلا، امکان کسب بازده از دو موتور نرخ ارز و اونس جهانی است. اگر قیمت دلار و اونس همزمان افزایش یابد، ارزش داراییهای طلایی میتواند رشد قابلتوجهی را تجربه کند. البته همین ویژگی در جهت معکوس نیز عمل میکند و افت اونس یا نرخ ارز، اصلاح حباب و افزایش فاصله قیمت تابلو از NAV ممکن است زیان یا نوسان بیشتری به سرمایهگذار تحمیل کند.
صندوق ارزی برای دارنده دلار، یورو یا دیگر ارزهای مورد پذیرش صندوق جذابیت متفاوتی دارد. این فرد بهجای نگهداری اسکناس بدون بازده، میتواند ارز خود را وارد یک نهاد مالی تحت نظارت کند و از سرمایهگذاری آن در داراییهای درآمد ثابت ارزی منتفع شود. افزون بر این، منابع جمعآوریشده امکان هدایت به طرحهای صادراتی و ارزآور را پیدا میکند و میتواند به تأمین مالی بخش واقعی اقتصاد کمک کند.
موفقیت این ابزار، با این حال، به چند عامل اساسی وابسته است. نخست، سرمایهگذار باید اطمینان داشته باشد هنگام ابطال، ارز خود را بدون تأخیر و محدودیت دریافت میکند. دوم، نرخ بازده ارزی باید آنقدر جذاب باشد که ریسک واگذاری ارز به صندوق را جبران کند. سوم، مقررات مربوط به منشأ ارز، احراز هویت، صدور واحد و ابطال باید ساده و شفاف باشد. چهارم، ضامن نقدشوندگی و مدیر عملیات ارزی باید از توان مالی و اعتبار کافی برخوردار باشند.
در سناریوی افزایش تورم، رشد نرخ ارز و صعود اونس جهانی، صندوقهای طلا احتمالاً همچنان بازده بالقوه بالاتری خواهند داشت؛ هرچند نوسان آنها نیز بیشتر خواهد بود. در شرایط ثبات نرخ ارز یا کاهش قیمت جهانی طلا، یک صندوق درآمد ثابت ارزی با سود شفاف میتواند برای سرمایهگذار محافظهکار مطلوبتر باشد. همچنین اگر فاصله قیمت واحدهای صندوق طلا با NAV افزایش یابد، ریسک خرید در قیمتهای نامناسب بالا میرود؛ مسئلهای که در صندوق صدور و ابطالی ارزی به شکل متفاوتی بروز میکند.
در مجموع، صندوقهای ارزی در مرحله نخست بیشتر مکمل صندوقهای طلا هستند تا جانشین آنها. بازار اصلی این صندوقها را باید میان دارندگان اسکناس، صادرکنندگان، شرکتهای ارزآور و افرادی جستوجو کرد که خواهان حفظ دارایی و کسب درآمد به ارز هستند. صندوقهای طلا نیز همچنان مقصد اصلی سرمایهگذاران ریالی باقی میمانند که به دنبال پوشش تورم، نقدشوندگی روزانه و کسب بازده از تغییرات قیمت طلا هستند.
رقابت جدی زمانی شکل میگیرد که صندوقهای ارزی عملکرد واقعی خود را منتشر کنند و نرخ بازده، سرعت ابطال و اطمینان از تحویل ارز برای سرمایهگذار قابل سنجش شود. تا آن زمان، نمیتوان از کوچ گسترده سرمایه از صندوقهای طلا سخن گفت. محتملترین سناریو، تقسیم بازار میان دو ابزار است: صندوق طلا برای سرمایهگذار ریالی و ریسکپذیرتر و صندوق ارزی برای دارنده ارز با رویکرد درآمدی و محافظهکارانهتر.
