بررسی یک منبع طبیعی ارزشمند در صنعت ساختمانی ایران

به گزارش فرتاک نیوز؛ صنعت ساختمان سازی از دیرباز تا امروز، همواره به منابع طبیعی به عنوان زیربنای اصلی رشد و توسعه خود تکیه داشته است. هر سازه ای که در شهرها و روستاها شکل می گیرد، حاصل بهره برداری از مواد و ذخایری است که طبیعت در اختیار بشر قرار داده است. با توجه به افزایش جمعیت، توسعه زیرساخت ها و ضرورت حرکت به سوی ساخت و ساز پایدار، شناخت اهمیت منابع طبیعی و نحوه استفاده صحیح و مسئولانه از آن ها، به یکی از مهم ترین دغدغه های این صنعت تبدیل شده است.

اهمیت منابع طبیعی در صنعت ساختمانی

منابع طبیعی نقشی حیاتی در صنعت ساختمانی ایفا می کنند، و اساس توسعه و پایداری آن را تشکیل می دهند، که اهمیت آن ها در صنعت ساخت و ساز به شرح زیر می باشد:

تأمین مواد اولیه اصلی

تمام اجزای یک ساختمان به طور مستقیم به منابع طبیعی وابسته می باشند، منابع معدنی مانند سنگ‌ها، شن و ماسه برای تولید بتن، و سنگ آهک برای ساخت سیمان و گچ، پایه ریز ساختمان ها به شمار می روند. منابع جنگلی به عنوان یک مصالح بادوام و تجدیدپذیر در اسکلت بندی و تکمیل فضاها به کار می رود. همچنین آب به عنوان عنصری حیاتی و مهم در فرایند تولید مصالح و خود ساخت وساز و منابع انرژی برای استخراج، حمل و نقل و اجرای پروژه ها ضروری می باشند.

اهمیت اقتصادی

این صنعت یکی از بزرگ‌ترین مصرف کنندگان منابع طبیعی بوده، و سبب ایجاد زنجیره ارزش بالایی می شود. از استخراج مواد خام تا تولید مصالح و ساخت بنا، اشتغال گسترده‌ای شکل می‌گیرد. در دسترس بودن و قیمت منابعی مانند سنگ آهن یا چوب، تأثیر مستقیمی بر هزینه تمام شده پروژه‌ها و در نتیجه بازار مسکن دارد، و آن را به یک شاخص اقتصادی بسیار مهم تبدیل می کند.

اهمیت زیست محیطی و پایداری

اهمیت منابع طبیعی با چالش جدی همراه می باشد، استخراج بی رویه منابعی مانند شن و ماسه از بستر رودخانه ها، به اکو سیستم‌ها آسیب رسانده و تولید مصالحی مانند سیمان، سهم زیادی در آلودگی و انتشار گازهای گلخانه‌ای دارد. این موضوع اهمیت مدیریت پایدار منابع را روشن می‌ سازد. امروزه راهکارهایی مانند کاهش مصرف مصالح در طراحی، استفاده از منابع تجدیدپذیر، بازیافت نخاله‌های ساختمانی و به کارگیری مصالح بومی برای کاهش هزینه‌های حمل و نقل و آلودگی، به شدت مورد توجه قرار گرفته است.

تأثیر اجتماعی و فرهنگی

منابع طبیعی در دسترس هر منطقه، معماری بومی و هویت آن را شکل داده‌اند، به طور مثال می توان به استفاده از چوب در شمال یا خشت در کویر اشاره کرد. امروزه نیز، به کارگیری مصالح طبیعی مانند چوب و سنگ در فضاهای داخلی، علاوه بر ایجاد حس آرامش و ارتباط با طبیعت، بر سلامت و کیفیت زندگی ساکنان تأثیر مثبتی می گذارد.

معرفی منبع طبیعی ارزشمند در صنعت ساختمان

یکی از مهم‌ترین مناطق ایران از نظر ذخایر معدنی با منشأ آتشفشانی شهر قروه می‌باشد، که در استان کردستان واقع شده است. فعالیت‌های آتشفشانی گسترده در زمان‌های دور در این شهر، سبب تشکیل منبع طبیعی ارزشمند برای صنعت ساختمانی به نام پوکه معدنی شده است. این ماده ارزشمند، محصول مستقیم سرد شدن سریع گدازه‌های مذاب سرشار از گاز می‌باشد. که در نتیجه این فرآیند، سنگی فوق‌العاده سبک به نام پوکه معدنی حاصل شده است.

اهمیت و کاربرد پوکه معدنی در صنعت ساختمان

پوکه معدنی قروه به دلیل ویژگی های منحصربه فردی که دارد، جایگاه ویژه‌ای در ساختمان سازی پیدا کرده است. مهم‌ترین کاربرد آن در سبک سازی سازه‌ها بوده، که وزن کم پوکه باعث می‌شود، از آن در تولید بلوک‌های سقفی و دیواری، بتن سبک و شیب بندی پشت بام استفاده شود. بدین شکل از طریق کاهش وزن کلی ساختمان، نیروی وارد شده به سازه در هنگام زلزله را کم کرده، و موجب افزایش مقاومت لرزه ای بنا می شود.

ویژگی دیگر بارز پوکه، خاصیت عایق بندی طبیعی آن می باشد، که تخلخل بالای آن سبب می شود، این سنگ به عنوان یک عایق حرارتی و صوتی عالی عمل کند. بدین ترتیب استفاده از پوکه در کف سازی و دیوارها، از هدررفت انرژی جلوگیری کرده، و به بهینه سازی مصرف سوخت در ساختمان کمک بسیاری می کند.

همچنین از مزیت دیگر آن، مقاومت بالا در برابر آتش می باشد، این ماده با دارا بودن نقطه ذوب حدود ۱۳۰۰ درجه سانتی گراد، کاملا نسوز بوده و می توان از آن برای پر کردن فضاهای خالی و مجراهای تأسیساتی استفاده کرد، تا بدین شکل از گسترش آتش جلوگیری شود.

پوکه قروه در اندازه های مختلف دانه بندی می‌شود، به طور مثال نوع ماسه‌ای برای تولید بتن، نخودی و عدسی برای بلوک سازی و شیب بندی، و بادامی برای کف سازی و محوطه سازی استفاده می شود. این تنوع در سایز پوکه، امکان استفاده از آن را در مراحل مختلف ساخت و ساز فراهم کرده است.

مزایا و کاربردهای منبع طبیعی در ساختمان سازی

منابع طبیعی در ساختمان سازی دارای مزایا و کاربردهای متعددی می باشند، که مهم‌ترین آن‌ها به شرح زیر می باشند:

1. مصالح طبیعی به دلیل دوام بالا و طول عمر طولانی، نیاز به تعویض مکرر را کاهش داده و فشار بر منابع را کم می کنند.

2. این مصالح دارای مقاومت مکانیکی بالا در برابر فشار، سایش و شرایط جوی می باشند، بسیاری از آنها قابلیت بازیافت داشته و می توانند در پروژه های دیگر مورد استفاده مجدد قرار گیرند.

3. همچنین منابعی مانند سنگ ها، با دارا بودن مزایایی همچون عایق بودن در برابر حرارت و صدا، به بهینه سازی مصرف انرژی در ساختمان کمک می کنند.

4. سنگ های طبیعی همچنین، به دلیل سطح صاف و مقاومت در برابر لغزش، ایمنی فضاها را افزایش می دهند.

منابع طبیعی ارزشمند در صنعت ساختمان سازی در ایران

همانطور که ذکر شد در کشور ایران، منابع طبیعی ارزشمندی وجود دارند، که قابل استفاده در صنعت ساختمان سازی می باشند. مهم ترین این منابع عبارتند از:

• سنگ های ساختمانی: ایران به دلیل موقعیت زمین شناسی خاص خود، یکی از غنی ترین کشورهای جهان از نظر منابع طبیعی مورد استفاده در صنعت ساختمان است. با برخورداری از ذخایر عظیم معدنی و تنوع بی نظیر سنگ های ساختمانی، ایران در میان ۱۵ کشور برتر معدنی دنیا قرار دارد. این منابع متنوع، نقش حیاتی در توسعه زیرساخت ها و ساخت و سازهای مدرن ایفا می کنند.

• گچ و سیمان: ایران با داشتن ذخایر عظیم سنگ آهک و گچ، از بزرگ ترین تولیدکنندگان سیمان و گچ ساختمانی در منطقه می باشد. این مواد پایه ای، نقش اساسی در تولید بتن، ملات و قطعات پیش ساخته دارند.

• خاک های صنعتی: معادن کائولن برای تولید سرامیک و کاشی، بنتونیت برای دوغاب کاری و سیلیس برای تولید شیشه و مواد نسوز کاربرد گسترده ای دارند.

•  شن و ماسه: این مواد که از بستر رودخانه ها و معادن کوهی استخراج می شوند، اصلی ترین ماده تشکیل دهنده بتن و ملات می باشند.

به طور کلی منابع طبیعی ایران، از سنگ‌های تزئینی گرفته تا خاک‌های صنعتی، زیربنای صنعت ساختمان کشور را تشکیل می دهند.

جمع بندی

دراین مقاله به بررسی نقش و اهمیت منابع طبیعی در صنعت ساختمان‌سازی پرداخته شد. در نتیجه می توان گفت که منابع طبیعی ایران، سرمایه ای ارزشمند و راهبردی می باشند، که حفظ و بهره برداری هوشمندانه از آن ها، تضمین کننده توسعه پایدار و پویایی صنعت ساختمان کشور برای نسل های آینده خواهد بود.