هشدار به کارفرمایان؛ عیدی کارگری را کارمندی نپردازید/ کف و سقف عیدی کارگران چقدر است؟

یکی از چالش‌های همیشگی جامعه کارگری، تعیین حداقل دستمزد سالانه است؛ عددی که همان‌طور که از نامش پیداست، کف حقوق محسوب می‌شود و نباید به‌عنوان سقف پرداختی از سوی کارفرمایان در نظر گرفته شود. با این حال، تداوم تعیین حداقل مزد پایین‌تر از هزینه‌های واقعی زندگی، باعث شده وضعیت معیشتی کارگران هر سال دشوارتر شود و سبد معیشت خانوارها به‌مرور کوچک‌تر شود.

در سال جاری، افزایش ۴۵ درصدی حداقل دستمزد نیز خیلی زود تحت تأثیر جهش قیمت‌ها قرار گرفت و عملاً قدرت خرید کارگران را جبران نکرد. این کاهش قدرت خرید، حتی تأمین هزینه مسکن استیجاری مناسب را با مشکل مواجه کرده و پدیده هم‌زیستی دو خانوار در یک واحد مسکونی رو به افزایش است. این در حالی است که حق مسکن کارگران طی سه سال گذشته تغییری نکرده و همچنان مبلغ ۹۰۰ هزار تومان در فیش حقوقی درج می‌شود؛ رقمی که با رشد بیش از ۱۰۰ درصدی اجاره‌بها فاصله‌ای چشمگیر دارد.

عیدی کارگران چگونه تعیین می‌شود؟

پرداخت عیدی پایان سال نیز مستقیماً به حداقل دستمزد مصوب شورای عالی کار وابسته است. بر اساس قانون، حداقل عیدی کارگران معادل ۶۰ روز دستمزد و حداکثر آن معادل ۹۰ روز دستمزد تعیین شده است. البته اگر کارفرمایی بیش از سقف تعیین‌شده به کارگران خود عیدی پرداخت کند، این اقدام منع قانونی ندارد.

توضیح عضو کمیته مزد شورای عالی کار

محسن باقری، عضو کمیته مزد شورای عالی کار و عضو کانون هماهنگی شوراهای اسلامی کار استان تهران، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: طبق قانون مصوب مجلس شورای اسلامی در سال ۱۳۷۲، حداقل عیدی هر کارگر معادل ۶۰ روز آخرین مزد و سقف آن سه ماه یا همان ۹۰ روز دستمزد است.

وی افزود: برخی کارگران حقوقی بالاتر از حداقل دستمزد دریافت می‌کنند که اگر عیدی آن‌ها دقیقاً بر اساس فرمول قانونی محاسبه شود، مبلغی بیش از عیدی حداقل‌بگیران خواهد بود. به همین دلیل، قانون‌گذار سقفی را برای عیدی سایر سطوح مزدی در نظر گرفته و عیدی این گروه نباید از حداکثر عیدی تعیین‌شده توسط شورای عالی کار بیشتر باشد.

باقری تصریح کرد: با این حال، پرداخت عیدی بالاتر از سقف قانونی، در صورت تصمیم کارفرما، منع قانونی ندارد و در برخی کارگاه‌ها نیز بر اساس عرف یا پیمان‌های دسته‌جمعی، عیدی بیش از رقم مصوب پرداخت می‌شود.

دور زدن قانون توسط برخی کارفرمایان

عضو کانون هماهنگی شوراهای اسلامی کار استان تهران در ادامه به تخلفات برخی کارفرمایان اشاره کرد و گفت: در برخی نهادهای دولتی و اجرایی، هنگام پرداخت عیدی، با کارگران مانند کارمندان برخورد می‌شود و به‌جای عیدی کارگری، تنها یک حقوق به آن‌ها پرداخت می‌شود.

وی توضیح داد: این کارگران در طول سال، ۱۱ ماه حقوق و مزایای کارگری دریافت می‌کنند، اما هنگام پرداخت عیدی، به‌طور ناگهانی در رسته کارمندی قرار می‌گیرند و مشمول قوانین کارمندان می‌شوند.

باقری این رفتار دوگانه را خلاف قانون دانست و تأکید کرد: کارفرمایانی که در پرداخت مزایا کارگران را مشمول قانون کار نمی‌دانند اما هنگام عیدی آن‌ها را کارمند تلقی می‌کنند، باید پاسخگو باشند و این رویه باید اصلاح شود.

زمان پرداخت عیدی

زمان مشخصی برای پرداخت عیدی در قانون تعیین نشده است، اما بر اساس عرف، کارفرمایان عیدی را در اواخر بهمن یا اوایل اسفند به کارگران پرداخت می‌کنند. با این حال، برخی کارفرمایان برخلاف عرف، عیدی را همراه با حقوق اسفند یا حتی در ماه‌های فروردین و اردیبهشت سال بعد پرداخت می‌کنند.