تغییر دهکبندی یارانه؛ این خانوارها از کالابرگ ۴ میلیونی محروم شدند
اعلام رسمی وزیر کار مبنی بر اختصاص کالابرگ الکترونیکی یک میلیون تومانی به حدود ۸۰ میلیون نفر، موجی از امید و در عین حال ابهام را در جامعه ایجاد کرده است.
بر اساس جدیدترین اظهارات وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، ساختار توزیع یارانهها و کالابرگ الکترونیکی در ایران دستخوش تغییرات بنیادینی شده است. این تغییرات که هدف اصلی آن افزایش عدالت و پوششدهی مؤثرتر است، نظام قدیمی "دهکبندی" را به چالش کشیده و زمزمههایی از حذف میلیونها نفر از دریافتکنندگان یارانه نقدی در کنار افزایش چشمگیر مشمولین کالابرگ را به همراه داشته است. این گزارش به تشریح جزئیات این تحول بزرگ و پاسخ به این سوال میپردازد که دقیقاً چه کسانی مشمول کالابرگ جدید خواهند بود و چه کسانی از دایره حمایتها خارج میشوند.
موج جدید کالابرگ الکترونیکی: پوشش ۸۰ میلیون ایرانی
نقطه کانونی تغییرات اخیر، تمرکز بر کالابرگ الکترونیکی است. طبق اعلام رسمی، تعداد افرادی که این بسته حمایتی را دریافت میکنند، از حدود ۷۰ میلیون نفر (یارانه نقدی فعلی) به حدود ۸۰ میلیون نفر افزایش خواهد یافت.
مبلغ و نحوه پرداخت: در این دوره، به ازای هر نفر مبلغ ۴ میلیون تومان (معادل ۴۰ میلیون ریال) به حساب سرپرستان خانوار واریز شده است. این مبلغ بر اساس مصوبه جدید برای همه کسانی که تا پایان سال ۱۴۰۳ یارانه نقدی دریافت کردهاند، در نظر گرفته شده است.
استثنای بزرگ: کارمندان و بازنشستگان: وزیر رفاه تأکید کرد که بر اساس دستور رئیسجمهور، کارمندان دولت و بازنشستگان، فارغ از دهک درآمدی آنها، مشمول دریافت کالابرگ خواهند بود. این بدان معناست که حتی خانوارهایی که پیشتر در دهکهای ۱۰ (بالاترین درآمد) قرار داشتند، در صورت وجود این دو وضعیت شغلی/بازنشستگی، اکنون در زمره دریافتکنندگان کالابرگ قرار میگیرند.
یارانه نقدی: آیا دهکهای بالا حذف میشوند؟
در حالی که تعداد مشمولین کالابرگ رو به افزایش است، وضعیت یارانه نقدی تفاوت محسوسی دارد. آمارها نشان میدهد از حدود ۸۶ میلیون نفر جمعیت کشور، تنها ۷۰.۴ میلیون نفر یارانه نقدی دریافت میکنند، به این ترتیب بیش از ۱۶ میلیون نفر فاقد یارانه نقدی هستند.
حذف دهکهای پردرآمد: طبق آخرین شنیدهها، دهکهای هشت، نه و ده (۸، ۹ و ۱۰) از لیست دریافتکنندگان یارانه نقدی حذف شدهاند و این یارانه صرفاً به دهکهای یک تا هفت تعلق میگیرد.
تناقض در آمارها: با وجود حذف دهکهای بالا از یارانه نقدی، شواهدی مبنی بر دریافت کالابرگ توسط برخی افراد دهک ۱۰ از طریق کدهای دستوری (مانند #۱۴۶۳۵۰۰) وجود دارد که نشاندهنده پیچیدگی و احتمالاً عدم یکپارچگی کامل در اجرای همزمان دو طرح است.
تخمین خانوارهای جا مانده: با توجه به افزایش هدفگذاری کالابرگ تا ۸۰ میلیون نفر، میتوان نتیجه گرفت که حدود ۷ میلیون نفر (احتمالاً بخشی از دهک ۱۰ و افراد پردرآمدی که در سیستم قدیمی جایگذاری شده بودند) در حال حاضر مشمول هیچکدام از حمایتهای جدید (یا حداقل یارانه نقدی) نخواهند بود.
خداحافظی رسمی با دهکبندی و تولد "فرمول صدکبندی"
مهمترین خبر در این تحول، پایان دادن به سیستم سنتی دهکبندی است که همواره با انتقاداتی مبنی بر عدم دقت و حذف ناعادلانه خانوارها همراه بوده است.
مبنای جدید: ملاک دریافت حمایتهای دولتی (یارانه و کالابرگ) دیگر صرفاً بر اساس دهک درآمدی نخواهد بود. فرمولی جدید و دقیقتر، که به نوعی "فرمول صدکبندی" نامیده شده، جایگزین آن میشود.
شاخصهای پیچیدهتر: در این رویکرد، درآمد خالص خانوار در کنار هزینههای واقعی زندگی (مانند اجاره مسکن و حمل و نقل) سنجیده خواهد شد.
عدالت جغرافیایی: نکته کلیدی این است که تفاوت هزینههای زندگی بین کلانشهرها (مانند تهران) و شهرهای کوچک در این فرمول لحاظ خواهد شد. این امر به این معناست که خانواری با درآمد اسمی بالا در تهران که بار سنگینی از هزینه اجاره را تحمل میکند، دیگر به ناحق از چتر حمایتی خارج نخواهد شد.
نقش سازمانها: در حال حاضر، دهکبندی توسط وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی انجام میشود، اما پیگیریهایی در جریان است تا مدیریت این فرآیند به سازمان هدفمندی یارانهها واگذار شود تا فرآیند توزیع عادلانهتر گردد.
تغییر رویکرد دولت از "دهکبندی" به "فرمول درآمد و هزینه واقعی" یک گام مهم به سوی عدالت توزیعی است. در حالی که دهکهای پایینتر باید منتظر پوشش گستردهتر کالابرگ باشند، خانوارهایی که تصور میکردند به دلیل درآمد اسمی بالا از سیستم خارج شدهاند، با ورود کارمندان و بازنشستگان به لیست کالابرگ، شاهد یک غافلگیری خواهند بود. این طرح جدید نویدبخش دقت بیشتر در شناسایی افراد نیازمند واقعی است، اما اجرای موفق آن نیازمند شفافسازی کامل شاخصهای "فرمول صدکبندی" جدید خواهد بود.
