چهارمحال و بختیاری؛ پیشگام در مستندسازی دانش بومی محیطزیستی
استان چهارمحال و بختیاری به دلیل ویژگیهای ویژهاش به عنوان نمونه ملی برای مستندسازی دانش بومی محیطزیستی انتخاب گردیده است. این طرح در راستای حفظ و بهرهبرداری بهتر از میراث فرهنگی و طبیعی جوامع محلی اجرا میشود.
به گزارش فرتاک نیوز؛ دانش بومی، میراثی گرانبها از تجربیات نسلهای متعدد در تعامل با طبیعت است. این دانش که از قرنها زندگی در کنار منابع طبیعی و انطباق با شرایط اقلیمی نشأت میگیرد، در مواجهه با بحرانهایی چون تغییر اقلیم و خشکسالی دوباره مورد توجه سیاستگذاران قرار گرفته است. به همین دلیل، سازمان حفاظت محیط زیست طرح ملی «جمعآوری و مستندسازی دانش بومی به منظور دستیابی به حفاظت مشارکتی» را در دستور کار قرار داده تا ضمن ثبت و صیانت از این میراث ناملموس، از آن به عنوان مبنایی برای برنامهریزیهای علمی و مدیریتی استفاده کند.
چهارمحال و بختیاری به دلیل موقعیت جغرافیایی خود در قلب زاگرس و تنوع زیستی کمنظیر، به عنوان نخستین استان کشور برای اجرای این طرح انتخاب شده است. طی سه سال اخیر، بخش قابل توجهی از دانش سنتی مردم در مناطق حفاظتشده استان شناسایی، ثبت و تحلیل شده است. این دستاورد نه تنها چهارمحال و بختیاری را به الگوی ملی مستندسازی دانش بومی محیطزیستی تبدیل کرده بلکه قرار است مبنای تدوین اطلس ملی دانش سنتی محیطزیستی ایران و اجرای این طرح در سایر استانها نیز باشد.
نتایج این طرح نشان میدهد که پیوند دانش بومی با یافتههای علمی و مشارکت فعال جوامع محلی میتواند راهی جدید برای حفاظت مشارکتی از محیط زیست و دستیابی به توسعه پایدار در کشور باشد.
در همین راستا، نشستی در روز چهارشنبه در شهرکرد به منظور ارائه یافتههای طرح ملی «جمعآوری و مستندسازی دانش بومی به منظور دستیابی به حفاظت مشارکتی» با حضور متولیان امر و جوامع محلی برگزار شد.
مدیر دفتر مشارکتهای مردمی و مسئولیت اجتماعی سازمان حفاظت محیط زیست در این نشست با اشاره به پیشرو بودن چهارمحال و بختیاری در اجرای طرح ملی ثبت دانش سنتی محیطزیستی، گفت: این الگو در سایر نقاط کشور تعمیم داده میشود و مبنای تهیه اطلس ملی دانش سنتی محیطزیستی ایران قرار خواهد گرفت.
محمدحسین بازگیر افزود: سازمان حفاظت محیط زیست از ۲ تا ۳ سال گذشته، اجرای طرحهای پرچمدار را به ادارات کل محیط زیست استانها واگذار کرده تا با جلوگیری از موازیکاری و بهرهگیری از ظرفیتها، فعالیتهای آموزشی و مشارکتی را توسعه دهد.
وی تصریح کرد که هر استان متناسب با ظرفیتهای بومی خود یک موضوع تخصصی را انتخاب کرده و در این راستا، چهارمحال و بختیاری در زمینه دانش سنتی محیطزیستی پیشرو است. او همچنین به اهمیت مشارکت جوامع محلی، تشکلهای مردمنهاد و محیطبانان در شناسایی و ثبت دانش بومی اشاره کرد.
مشاور طرح ملی «جمعآوری و مستندسازی دانش بومی به منظور دستیابی به حفاظت مشارکتی» نیز گفت: ۲۳۹۴ داده کیفی از هشت منطقه حفاظتشده چهارمحال و بختیاری جمعآوری و تحلیل شده است. این پروژه از اسفند ۱۴۰۳ آغاز و به تحلیل نهایی رسیده است.
کارشناس آموزش و ترویج حفاظت محیط زیست سازمان حفاظت محیط زیست همچنین بر اهمیت مستندسازی دانش سنتی و بومی عشایر به عنوان سرمایهای ارزشمند برای حفاظت از طبیعت تاکید کرد. او گفت: این دانش میتواند به تقویت معیشت جوامع عشایری و کاهش فشار بر منابع طبیعی منجر شود.
مدیرکل حفاظت محیط زیست چهارمحال و بختیاری نیز اعلام کرد که این استان با اجرای طرح «جمعآوری و مستندسازی دانش بومی» به تدوین سند ملی دانش سنتی کشور کمک خواهد کرد و نتایج این طرح در نشستهای ملی مطرح خواهد شد.
