چرا افزایش نرخ ارز به رشد صادرات کمک نمی‌کند؟
افزایش نرخ ارز در اقتصاد ایران به‌تنهایی نمی‌تواند به افزایش صادرات منجر شود. مرتضی عزتی، عضو هیأت علمی دانشگاه تربیت مدرس، بر این باور است که دولت می‌تواند نرخ ارز را کنترل کند.
به گزارش فرتاک نیوز؛ در اقتصاد ایران، افزایش نرخ ارز با دو دیدگاه اصلی از سوی حامیان آن توجیه می‌شود. برخی آن را ابزاری برای تأمین منابع ریالی و کاهش کسری بودجه می‌دانند، در حالی که دیگران بر این باورند که نرخ ارز باید متناسب با تورم داخلی افزایش یابد تا قدرت رقابت صادرکنندگان حفظ شود. با این حال، تجربه اقتصادی ایران نشان می‌دهد که افزایش نرخ ارز می‌تواند تبعاتی فراتر از تغییر قیمت دلار داشته باشد، از جمله تشدید تورم و افزایش هزینه‌های دولت.
مرتضی عزتی، کارشناس اقتصاد کلان، در گفت‌وگو با خبرآنلاین به نقد این دو رویکرد پرداخته و تأکید می‌کند که افزایش نرخ ارز نه‌تنها نمی‌تواند به‌عنوان ابزاری پایدار برای جبران کسری بودجه عمل کند، بلکه در شرایط کنونی، به دلیل موانع تولید و صادرات، به‌تنهایی نمی‌تواند رشد صادرات را تسهیل کند. او همچنین بر این نکته تأکید دارد که ارزیابی بازار ارز بدون توجه به آمار ورود ارز و میزان تقاضا، تصویر ناقصی از وضعیت اقتصادی ارائه می‌دهد.
عزتی معتقد است که دولت می‌تواند از افزایش نرخ ارز جلوگیری کند، اما برخی از سیاست‌گذاران اقتصادی با این رویکرد مخالف‌اند. این کارشناس اقتصادی دو دیدگاه رایج درباره افزایش نرخ ارز را نادرست می‌داند و بر این باور است که این افزایش می‌تواند به تشدید تورم و افزایش هزینه‌های دولت منجر شود، که به نوبه خود کسری بودجه را بیشتر می‌کند.
درباره دیدگاه نخست، عزتی بیان می‌کند که برخی سیاست‌گذاران نرخ ارز را ابزاری برای تأمین بودجه دولت می‌دانند و تصور می‌کنند که با افزایش قیمت ارز، منابع ریالی بیشتری در اختیار دولت قرار می‌گیرد. او توضیح می‌دهد که این نگاه آثار تورمی ناشی از افزایش نرخ ارز و پیامدهای آن را نادیده می‌گیرد.
عزتی دیدگاه دوم را که بر ضرورت افزایش نرخ ارز متناسب با تورم تأکید دارد، نیز قابل دفاع نمی‌داند. او می‌گوید هر کشور شرایط خاص خود را دارد و نمی‌توان یک قاعده واحد برای همه کشورها در زمینه تعدیل نرخ ارز در نظر گرفت.
در نهایت، عزتی تأکید می‌کند که تنها افزایش نرخ ارز به‌تنهایی نمی‌تواند به افزایش صادرات منجر شود و این امر به شرایط تولید و موانع موجود در تجارت خارجی وابسته است. او بر این باور است که برای بهبود تراز تجاری و افزایش درآمدهای ارزی، باید شرایط لازم برای تولید و صادرات فراهم شود.
در بخش دیگری از این گفت‌وگو، عزتی با اشاره به تحولات سال‌های اخیر، معتقد است که نرخ ارز نقش بیشتری نسبت به نقدینگی در شکل‌گیری تورم داشته است. او می‌گوید که بررسی‌های اخیر نشان می‌دهد که نرخ ارز تأثیر بسزایی در ایجاد تورم دارد و سیاست‌گذاران باید به‌جای تمرکز بر کنترل نقدینگی، ابزارهای مؤثری برای مدیریت نرخ ارز به کار گیرند.
عزتی همچنین بر این باور است که دولت باید برای مدیریت بازار ارز، انتظارات فعالان اقتصادی را نیز مدنظر قرار دهد. به گفته او، اگر سیاست‌گذار بتواند انتظارات مثبت در بازار ایجاد کند، ممکن است افزایش عرضه ارز به‌دنبال داشته باشد. او بر اهمیت ارزیابی دقیق بازار ارز و توجه به شرایط تولید و تجارت بین‌المللی تأکید می‌کند.