تحولات خاورمیانه زمینه‌ساز تقویت روابط ایران و روسیه
شرایط جدید در خاورمیانه موجب تقویت روابط ایران و روسیه شده است. اندیشکده‌ای روس با اشاره به تقابل آمریکا و اسرائیل، این تحولات را زمینه‌ساز همکاری‌های راهبردی می‌داند.
به گزارش فرتاک نیوز؛ اندیشکده «شورای روابط خارجی روسیه» در گزارشی اعلام کرده است که تقابل فزاینده آمریکا و اسرائیل با ایران، مسکو و تهران را به سمت گسترش روابط راهبردی نزدیک‌تر کرده است. فشارهای تحریمی واشنگتن و تحولات امنیتی در خلیج فارس، بسترهایی جدید برای تعمیق این روابط فراهم آورده است.
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور سابق آمریکا، در اظهاراتی در مجمع عمومی سازمان ملل در سپتامبر ۲۰۲۶، تهدید به نابودی ایران کرد. ستاد کل نیروهای مسلح ایران این اظهارات را نشان‌دهنده بن‌بست استراتژیک واشنگتن دانسته و برخی کارشناسان روس بر این باورند که مسکو می‌تواند در راستای پیمان مشارکت جامع راهبردی، همکاری‌های دفاعی خود را گسترش دهد.
اگرچه حملات آمریکا و اسرائیل به زیرساخت‌های ایران خساراتی وارد کرده، اما مقاومت تهران تحقق اهداف سیاسی جنگ را دشوار کرده و به افزایش هزینه‌های نظامی و اقتصادی واشنگتن منجر شده است. تنگه هرمز به ابزاری مهم برای ایران تبدیل شده تا ترتیبات امنیتی و دریایی جدیدی در خلیج فارس ایجاد کند. همچنین، افزایش قیمت نفت و کاهش فشار تحریم‌ها می‌تواند به نفع روسیه باشد و موقعیت آن را در مذاکرات با دولت ترامپ تقویت کند.
گزارش‌ها نشان می‌دهد که پنتاگون به دنبال کاهش حضور نظامی آمریکا در خاورمیانه پس از جنگ علیه ایران است. در این شرایط، همکاری‌های احتمالی بین ایران و روسیه می‌تواند به تأمین تسلیحات پیشرفته، تبادل اطلاعات نظارتی و انتقال فناوری‌های جنگ سایبری منجر شود. ولادیمیر پوتین در سال ۲۰۲۴ اعلام کرد که روسیه حق دارد تسلیحات به کشورهایی تحویل دهد که اهداف حساس روسیه را هدف قرار می‌دهند.
در سطح منطقه‌ای، پیمان دفاعی میان پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه ممکن است ایران را به تقویت توان دفاعی و گسترش همکاری با روسیه و چین ترغیب کند. با این حال، گفت‌وگوها درباره امنیت خلیج فارس و آزادی کشتیرانی می‌تواند مانع تبدیل این پیمان به ابزاری برای مهار ایران شود.
تهدیدهای تحریمی ترامپ، از جمله طرح «طرد اقتصادی»، انگیزه ایران برای توسعه تجارت غیر دلاری با روسیه را افزایش می‌دهد. فعال‌سازی کریدور بین‌المللی حمل و نقل شمال-جنوب می‌تواند وابستگی به مسیرهای تحت کنترل غرب را کاهش دهد.
روابط ایران و اروپا نیز در آینده نزدیک احتمالاً پرتنش، اما قابل مدیریت باقی خواهد ماند. اختلافات در زمینه پرونده هسته‌ای و جنگ و تحریم‌ها، شکاف میان تهران و پایتخت‌های اروپایی را افزایش داده، اما اروپا همچنان به تأمین امنیت انرژی و کنترل موج‌های مهاجرت علاقه‌مند است. با حفظ کانال‌های دیپلماتیک، ایران می‌تواند از شکل‌گیری اجماع کامل غرب علیه خود جلوگیری کند.
در نهایت، جنگ اخیر به نزدیکی بیشتر دو کشور کمک کرده و این مشارکت می‌تواند در چارچوب سازمان همکاری شانگهای و بریکس توسعه یابد.