مقایسه طرح «تورم صفر» شهرداری تهران و برنامه ممدانی نیویورک
طرح «تورم صفر» شهرداری تهران از مهر ۱۴۰۵ تا فروردین ۱۴۰۶ به دنبال تثبیت قیمت ۱۲ قلم کالای اساسی است. این برنامه با طرح زهران ممدانی، شهردار نیویورک، در زمینه مدیریت قیمت‌ها مقایسه می‌شود.
به گزارش فرتاک نیوز؛ پس از اعلام طرح «تورم صفر» شهرداری تهران، که هدف آن تثبیت قیمت ۱۲ قلم کالای اساسی از مهر ۱۴۰۵ تا فروردین ۱۴۰۶ است، برخی رسانه‌ها این سیاست را مشابه برنامه‌های زهران ممدانی، شهردار نیویورک، ارزیابی کرده و آن را شکست‌خورده دانسته‌اند.
برای تحلیل این ادعا، نخست باید به تفاوت‌های ساختار حکمرانی شهری در ایران و ایالات متحده توجه داشت. آمریکا دارای نظام فدرالی است و اختیارات شهرداری‌ها در مقایسه با ایران متفاوت است. شهردار نیویورک به عنوان «مدیر اجرایی» شهر، اختیارات گسترده‌ای در زمینه نهادهای شهری دارد.
بودجه سالانه نیویورک، که حدود ۱۲۵.۸ میلیارد دلار است، شامل خدمات عمومی، مسکن، حمل‌ونقل و دیگر حوزه‌ها می‌شود. اما این بدان معنا نیست که شهردار در تمامی این حوزه‌ها اختیار کامل دارد، چرا که بسیاری از اختیارات شهری تحت قوانین ایالت نیویورک و با همکاری شورای شهر اعمال می‌شود.
در حوزه مسکن، نیویورک مثال روشنی از اختیارات مدیریت شهری است. نهاد «هیأت راهنمای اجاره» که اعضای آن توسط شهردار منصوب می‌شوند، درباره تغییر اجاره واحدهای مسکونی تصمیم‌گیری می‌کند. این هیأت در سال ۲۰۲۶ افزایش اجاره برای قراردادهای یک‌ساله و دوساله را برای مدت معینی صفر کرد.
زهران ممدانی در کارزار انتخاباتی خود، کاهش هزینه زندگی را در مرکز برنامه‌هایش قرار داده و وعده ایجاد پنج فروشگاه مواد غذایی شهری را داده بود. این طرح با «فریز قیمتی» برای تثبیت قیمت‌ها تفاوت دارد و به دنبال عرضه سبدی از کالاهای اساسی با ۳۰ درصد تخفیف نسبت به قیمت‌های معمول است.
بر اساس برنامه شهرداری نیویورک، قرار است در این فروشگاه‌ها، سبدی از کالاهای اساسی با تخفیف عرضه شود. قیمت این سبد هر ماه تعیین می‌شود و در طول همان ماه ثابت می‌ماند. این طرح به دنبال عرضه ارزان‌تر کالاهای منتخب است و نمی‌تواند با تثبیت قیمت‌ها در تهران مقایسه شود.
در حال حاضر، شهرداری نیویورک دو مکان برای فروشگاه‌های شهری معرفی کرده و اعلام کرده که نخستین فروشگاه تا پایان سال ۲۰۲۷ افتتاح خواهد شد. بنابراین، ارزیابی موفقیت یا شکست اقتصادی این سیاست در حال حاضر زودهنگام است.
در مقابل، طرح «تورم صفر» شهرداری تهران به دنبال تثبیت قیمت ۱۲ قلم کالای مشخص در میادین میوه و تره‌بار و فروشگاه‌های شهروند برای یک دوره شش‌ماهه است. این دو طرح از نظر سازوکار و دامنه اجرا تفاوت‌های اساسی دارند.
با وجود شباهت در هدف کاهش فشار هزینه‌های زندگی، ابزارهای سیاستگذاری این دو طرح کاملاً متفاوت است. بنابراین، ادعای مشابهت این دو طرح در صورتی که به معنای کپی‌برداری باشد، برداشت نادرستی است. طرح زاکانی به دنبال تثبیت قیمت‌ها است، در حالی که برنامه ممدانی بر اساس عرضه کالاهای ارزان‌تر طراحی شده است.
در نتیجه، نسبت دادن عنوان «شکست‌خورده» به برنامه ممدانی پیش از آغاز فعالیت نخستین فروشگاه، از نظر فکت‌چک قابل تأیید نیست و انتقادات از این سیاست نباید با اثبات شکست یکسان فرض شود.