هواپیمایی ایران زیر فشار هزینه‌های ارزی؛ ۴۱ هواپیمای MD در ناوگان فعال‌اند
افزایش هزینه سوخت و خدمات هوانوردی، دشواری تأمین قطعات موتور و محدودیت‌های فنی، صنعت هواپیمایی ایران را با چالش حفظ ظرفیت پروازی و رعایت الزامات ایمنی روبه‌رو کرده است.
به گزارش فرتاک نیوز؛ صنعت هوانوردی ایران در شرایطی با افزایش هزینه‌های عملیاتی و محدودیت‌های تأمین قطعات روبه‌روست که نوسانات نرخ ارز، رشد هزینه سوخت و الزامات فنی موتور هواپیماهای MD نیز فشار مضاعفی بر شرکت‌های هواپیمایی وارد کرده است. بر اساس گزارش خبرگزاری ایرنا، افزایش هزینه‌های پایه و محدود شدن برخی منابع درآمدی ارزی، حفظ ظرفیت پروازی و کنترل هزینه‌ها را به یکی از چالش‌های مهم این صنعت تبدیل کرده است.
افزایش هزینه سوخت؛ فشار تازه بر شرکت‌های هواپیمایی
یکی از عوامل اثرگذار بر هزینه فعالیت شرکت‌های هواپیمایی، افزایش نرخ محاسباتی سوخت است. طبق اطلاعات منتشرشده در گزارش ایرنا، نرخ محاسباتی سوخت که در ابتدای سال گذشته حدود ۱۴ هزار و ۳۰۰ تومان برای هر لیتر بود، اکنون به بیش از ۶۰ هزار تومان رسیده است.
افزایش این هزینه در کنار تغییرات نرخ خدمات پالایشگاهی و سایر خدمات موردنیاز پروازها، می‌تواند هزینه عملیاتی شرکت‌های هواپیمایی را افزایش دهد و مدیریت منابع مالی آن‌ها را دشوارتر کند.
از سوی دیگر، شرکت‌های هواپیمایی برای ادامه فعالیت به مجموعه‌ای از خدمات فنی، تعمیراتی و فرودگاهی وابسته‌اند. افزایش هزینه این خدمات، در کنار هزینه‌های تأمین قطعات، فشار مالی بیشتری بر فعالان صنعت وارد می‌کند.
کاهش درآمدهای ارزی چه اثری بر صنعت هوانوردی دارد؟
بر اساس گزارش ایرنا، کاهش مسیرهای سودآور خارجی و توقف درآمدهای ارزی ناشی از پروازهای اروپایی، از دیگر عواملی است که بر منابع مالی بخش هوانوردی اثر گذاشته است.
درآمدهای حاصل از پروازهای عبوری نیز در دوره‌های گذشته یکی از منابع ارزی این صنعت به شمار می‌رفت؛ اما محدودیت‌های ایجادشده، این بخش از درآمدها را کاهش داده است.
کاهش درآمدهای ارزی در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که بخشی از نیازهای فنی و عملیاتی صنعت هوانوردی به قطعات و خدمات تخصصی وابسته است. در چنین وضعیتی، شرکت‌ها باید هزینه‌های ضروری را مدیریت کنند و هم‌زمان الزامات فنی و ایمنی را رعایت کنند.
چرا هواپیماهای MD با محدودیت فنی روبه‌رو شده‌اند؟
یکی از موضوعات مهم در وضعیت فعلی ناوگان هوایی، الزامات فنی مربوط به موتور هواپیماهای MD است. طبق گزارش ایرنا، دستورالعمل صلاحیت پروازی صادرشده از سوی سازنده، تعویض پره‌های بخش‌های سوم و چهارم موتور را به دلیل قرار گرفتن در معرض حرارت بالا الزامی کرده است.
این دستورالعمل که آخرین نسخه مورد اشاره آن در سال ۲۰۲۱ صادر شده، با هدف رعایت الزامات فنی و ایمنی باید اجرا شود.
تأمین قطعات اصلی این هواپیماها نیز با دشواری‌هایی همراه است؛ زیرا تولید هواپیماهای MD از سال ۲۰۰۰ میلادی متوقف شده و دسترسی به قطعات موردنیاز آن‌ها با محدودیت‌هایی روبه‌روست.
تلاش برای ساخت داخلی قطعات موتور
در همین زمینه، اقداماتی برای بومی‌سازی و ساخت داخلی قطعات موردنیاز با مشارکت شرکت مپنا و هماهنگی مراجع ذی‌ربط آغاز شده است. با این حال، تکمیل زنجیره تولید و تأمین قطعات به زمان نیاز دارد و تا آن زمان، مدیریت ناوگان باید با توجه به الزامات فنی و مقررات ایمنی انجام شود.
به گزارش ایرنا، سازمان هواپیمایی کشوری در دوره‌های گذشته از روش‌های جایگزین و تمدیدهای مرحله‌ای برای ادامه فعالیت این ناوگان استفاده کرده بود؛ اما با پایان مهلت‌های تعیین‌شده، رعایت الزامات فنی با سخت‌گیری بیشتری دنبال شده است.
چند فروند هواپیمای MD در ایران وجود دارد؟
بر اساس آمار اعلام‌شده در گزارش ایرنا، ۵۵ فروند هواپیمای MD در اختیار ۱۲ شرکت هواپیمایی کشور قرار دارد که از این تعداد، ۴۱ فروند عملیاتی اعلام شده‌اند. این هواپیماها در مجموع حدود ۴۰ درصد از ظرفیت ناوگان هواپیمایی کشور را تشکیل می‌دهند.
اهمیت این ناوگان از آن جهت است که محدود شدن امکان بهره‌برداری از بخشی از هواپیماها می‌تواند ظرفیت عرضه صندلی پرواز را کاهش دهد و برنامه‌ریزی شرکت‌ها برای ارائه خدمات را دشوارتر کند.
البته عملیاتی بودن هواپیماها به معنای امکان استفاده بدون محدودیت از همه آن‌ها نیست؛ ادامه فعالیت هر هواپیما به رعایت الزامات فنی و تأیید صلاحیت پروازی آن بستگی دارد.
مهلت فنی هواپیماهای MD تا چه زمانی است؟
طبق اطلاعات منتشرشده در گزارش ایرنا، امکان بهره‌برداری از این مدل هواپیما بر اساس استانداردهای مورد اشاره تا ۲۸ دسامبر ۲۰۲۷ وجود دارد؛ مشروط بر اینکه الزامات فنی، از جمله انجام تست ۱۵۰ ساعته و تعویض پره‌های موردنیاز موتور، رعایت شود.
این مهلت به معنای مجوز پرواز بدون قیدوشرط برای تمام هواپیماهای MD نیست. وضعیت فنی هر هواپیما و رعایت دستورالعمل‌های مربوطه باید پیش از بهره‌برداری بررسی شود.
ایمنی پروازها در اولویت قرار دارد
افزایش هزینه‌ها و محدودیت‌های تأمین قطعات، ضرورت برنامه‌ریزی دقیق‌تر برای حفظ ظرفیت ناوگان را افزایش داده است؛ با این حال، رعایت استانداردهای ایمنی باید در تمام تصمیم‌گیری‌ها در اولویت باشد.
بر اساس گزارش ایرنا، بررسی‌های فنی از سوی تیم‌های مهندسی شرکت‌های هواپیمایی و کارشناسان سازمان هواپیمایی کشوری انجام می‌شود تا صلاحیت پروازی هواپیماها پیش از انجام عملیات احراز شود.
گزارش یادشده همچنین به اشتغال مستقیم بیش از پنج هزار نفر در بخش مرتبط با ناوگان MD اشاره کرده است؛ موضوعی که اهمیت اقتصادی و شغلی حفظ پایداری این بخش از صنعت هوانوردی را نشان می‌دهد.
جمع‌بندی؛ آینده ناوگان هوایی به حل چالش‌های فنی و مالی وابسته است
صنعت هوانوردی ایران با مجموعه‌ای از چالش‌های مرتبط با هزینه سوخت، خدمات عملیاتی، محدودیت درآمدهای ارزی و دشواری تأمین قطعات روبه‌روست. در این میان، الزامات فنی موتورهای MD نیز بر ضرورت برنامه‌ریزی برای تعمیر، تأمین قطعات و حفظ صلاحیت پروازی تأکید دارد.
ادامه فعالیت پایدار ناوگان به مدیریت هزینه‌ها، پیشبرد طرح‌های ساخت داخلی قطعات و رعایت دقیق استانداردهای ایمنی وابسته است. در نهایت، حفظ ظرفیت پروازی باید در کنار صیانت از ایمنی مسافران دنبال شود.