تحلیل یک اقتصاددان درباره طرح «تورم صفر» زاکانی و پیامدهای آن
طرح «تورم صفر» شهرداری تهران با هدف تثبیت قیمت‌ها در برابر افزایش هزینه‌ها با انتقادات جدی مواجه است. جعفر خیرخواهان، اقتصاددان، نسبت به پیامدهای منفی این سیاست و انتقال هزینه‌ها به شهروندان هشدار داد.
به گزارش فرتاک نیوز؛ فشار افزایش قیمت کالاهای اساسی همچنان یکی از دغدغه‌های اصلی خانوارهاست. در این راستا، شهرداری تهران طرح «تورم صفر» را با هدف تثبیت قیمت برخی اقلام معرفی کرده است، که این موضوع بحث‌هایی را درباره مداخله نهادهای عمومی در بازار به وجود آورده است. سوال اصلی اینجاست که آیا می‌توان بدون مهار عوامل اصلی افزایش قیمت‌ها، قیمت ثابت برای برخی کالاها تعیین کرد و به تداوم این سیاست امیدوار بود؟ تجارب سیاست‌های حمایتی گذشته نشان می‌دهد که فاصله میان تثبیت دستوری قیمت و کنترل پایدار تورم یک چالش جدی در سیاست‌گذاری اقتصادی است.
جعفر خیرخواهان، اقتصاددان، در گفت‌وگو با خبرگزاری خبرآنلاین درباره این طرح گفت: در شرایطی که قیمت‌ها و هزینه‌های تولید در حال افزایش است، ثابت نگه داشتن قیمت کالاها به معنای جبران هزینه‌های تولید از منابع دیگر است. شهرداری تهران در حالی این طرح را در دست اجرا دارد که ابزارهای لازم برای کنترل ریشه‌های تورم در اختیار ندارد.
او ادامه داد: اگر بخواهیم برای شش ماه قیمت برخی کالاها را ثابت نگه داریم، در واقع محدودیت‌هایی در عرضه و توزیع ایجاد می‌شود. این ممکن است به کاهش دسترسی عمومی به کالاها بیانجامد و فقط عده‌ای که زودتر به فروشگاه‌ها می‌رسند، از آن بهره‌مند شوند.
خیرخواهان همچنین هشدار داد که اگر شهرداری بخواهد برای پایین نگه داشتن قیمت‌ها از منابع عمومی استفاده کند، هزینه این اقدام باید از جای دیگری تأمین شود. این منابع متعلق به همه شهروندان است و تخصیص آن به این طرح، می‌تواند به نقص خدمات عمومی دیگر منجر شود.
به گفته این اقتصاددان، ممکن است در ظاهر قیمت برخی کالاها حفظ شود، اما اندازه، کیفیت یا نوع آن‌ها تغییر کند. در چنین شرایطی، ممکن است قیمت‌ها افزایش نیافته باشد، اما مصرف‌کنندگان کالایی با کیفیت پایین‌تر دریافت خواهند کرد.
وی تأکید کرد که اگر تورم در اقتصاد در حال افزایش باشد، پایین نگه داشتن قیمت چند کالا نمی‌تواند روند کلی تورم را متوقف کند و ممکن است منابع از سایر بخش‌ها خارج شود.
خیرخواهان در ادامه گفت: پایین نگه داشتن قیمت‌ها در شرایطی که عوامل اصلی افزایش قیمت‌ها همچنان وجود دارند، به معنای مهار تورم نیست. اگر این طرح با استفاده از منابع عمومی اجرا شود، هزینه آن به سایر شهروندان منتقل خواهد شد یا به کاهش کیفیت خدمات عمومی منجر می‌شود.
او همچنین اشاره کرد که ممکن است در عمل با صف‌های طولانی در برخی فروشگاه‌ها مواجه شویم و در ساعات ابتدایی روز کالاها تمام شوند. این وضعیت می‌تواند به محدودیت دسترسی به قیمت‌های پایین‌تر منجر شود.
این اقتصاددان در پایان به تجارب طرح‌های حمایتی گذشته مانند کالابرگ اشاره کرد و گفت که پرداخت مبالغ به خانوارها به تنهایی نمی‌تواند فشار معیشتی را کاهش دهد. برای کاهش فشار معیشتی باید سیاست‌هایی اتخاذ شود که ریشه‌های تورم را هدف قرار دهند.