تحولات تورم ۶۹ درصدی در اقتصاد ایران؛ نگاهی به نیم‌قرن گذشته
اقتصاد ایران در نیم‌قرن گذشته با تورم مزمن مواجه بوده و هم‌اکنون به مرحله‌ای جدید از افزایش تورم وارد شده است. آمارها نشان می‌دهند که میانگین تورم از سال ۱۳۹۰ تا مرداد ۱۴۰۵ به ۳۴.۲۶ درصد رسیده است.
به گزارش فرتاک نیوز؛ تورم در اقتصاد ایران پدیده‌ای دیرینه است. از ابتدای دهه ۵۰ تا کنون، افزایش سطح عمومی قیمت‌ها به مسئله‌ای دائمی برای اقتصاد کشور تبدیل شده و در ۴۶ سال از ۵۰ سال گذشته، نرخ تورم دو رقمی بوده است. با این حال، بررسی تاریخچه تورم نشان می‌دهد که الگوی تورمی ایران در دهه ۹۰ دچار تغییرات قابل توجهی شده و پس از تحریم‌ها و خروج آمریکا از برجام، نرخ تورم به مراتب بالاتر و ماندگارتر شده است؛ به‌طوری‌که میانگین تورم در یک دهه و نیم اخیر به بیش از ۳۴ درصد رسیده است.
اقتصاد ایران از نیم‌قرن پیش با چالش تورم دست‌وپنجه نرم می‌کند، اما شدت و تداوم آن در سال‌های اخیر به‌وضوح با دوره‌های پیشین تفاوت دارد. آمارهای بانک مرکزی نشان می‌دهد که در ۴۶ سال گذشته، تنها در سال‌های ۱۳۷۳ و ۱۳۷۴ نرخ تورم از ۳۰ درصد عبور کرده است. این وضعیت از سال ۱۳۹۷ تغییر کرده و نرخ تورم از آن زمان به زیر ۳۰ درصد نرسیده است.
در سال‌های آغازین پس از انقلاب، تورم روندی صعودی داشت. نرخ تورم در سال ۱۳۵۹ به ۲۳.۸ درصد رسید و در سال ۱۳۶۰ به ۲۲.۸ درصد کاهش یافت، اما در ادامه به پایین‌ترین میزان خود یعنی ۶.۹ درصد در سال ۱۳۶۴ رسید. با کاهش قیمت نفت و افزایش کسری بودجه در سال ۱۳۶۵، تورم دوباره افزایش یافت و در دو سال پایانی جنگ به بالای ۲۰ درصد باقی ماند. میانگین تورم دهه ۶۰ به ۱۸.۰۸ درصد رسید.
دهه ۷۰ با اجرای سیاست‌های شوک‌درمانی آغاز شد و در نیمه نخست این دهه، تورم به‌طور قابل توجهی افزایش یافت. در سال‌های ۱۳۷۳ و ۱۳۷۴، نرخ تورم از ۳۰ درصد فراتر رفت. با تغییر سیاست‌ها و حرکت به سمت تثبیت اقتصادی، روند تورم نزولی شد و در سال ۱۳۷۹ به ۱۲.۶ درصد رسید. میانگین تورم این دهه به ۲۴.۴ درصد رسید.
دهه ۸۰ به‌عنوان دوره‌ای با ثبات‌تر در روند تورم شناخته می‌شود. بالاترین نرخ تورم در این دهه به ۲۵.۴ درصد در سال ۱۳۸۷ و پایین‌ترین نرخ به ۱۰.۴ درصد در سال ۱۳۸۴ مربوط می‌شود. میانگین تورم دهه ۸۰ به ۱۴.۷۳ درصد رسید که آن را به آرام‌ترین دوره نیم‌قرن اخیر تبدیل کرد.
اما دهه ۹۰ شاهد تغییرات مهمی در الگوی تورمی اقتصاد ایران بود. در سال‌های ابتدایی این دهه و همزمان با تشدید تحریم‌ها، نرخ تورم افزایش یافت. با روی کار آمدن دولت روحانی و آغاز مذاکرات هسته‌ای، روند تورم متعادل شد و پس از توافق برجام، نرخ تورم در سال‌های ۱۳۹۵ و ۱۳۹۶ به تک‌رقمی رسید.
پس از خروج آمریکا از برجام و اجرای سیاست «فشار حداکثری» در نیمه دوم دهه ۹۰، روند تورمی دوباره شدت گرفت. از سال ۱۳۹۷، نرخ تورم به زیر ۳۰ درصد نرسیده و در سال ۱۴۰۱ از ۵۰ درصد عبور کرده است. میانگین تورم دهه ۹۰ نیز به بیش از ۲۵.۲ درصد رسید.
در دهه ۱۴۰۰، روند تورم شدت بیشتری به‌خود گرفت. میانگین تورم از سال ۱۴۰۰ تا مرداد ۱۴۰۵، با احتساب نرخ قطعی مرداد ۱۴۰۵، به ۴۹.۳۱ درصد رسید. همچنین میانگین تورم از سال ۱۳۹۰ تا مرداد ۱۴۰۵ معادل ۳۴.۲۶ درصد بوده، در حالی که این رقم در سال‌های ۱۳۶۰ تا ۱۳۸۹ تنها ۱۹.۰۷ درصد بود.
به‌این‌ترتیب، میانگین تورم از ابتدای دهه ۹۰ نسبت به دوره پیشین بیش از ۱۵ واحد درصد افزایش یافته و نشان‌دهنده‌ی مواجهه اقتصاد ایران با تورمی مزمن و به مراتب بالاتر از دوره‌های گذشته است.
برای مشاهده متن کامل گزارش به همراه نمودار، به این‌جا مراجعه کنید.
۲۲۳۲۲۹