«تولدِ شوالیه‌ی محبوبِ سینمای ایران؛ لیلا حاتمی ۵۴ ساله شد!»
لیلا حاتمی در ۹ مهر ۱۳۵۱ متولد شد و امروز ۵۴ سالگی خود را جشن می‌گیرد؛ دختری که در خانواده علی حاتمی و زری خوشکام با سینما بزرگ شد و بعدها با انتخاب نقش‌های متفاوت، نام خود را در میان چهره‌های ماندگار سینمای ایران ثبت کرد.
لیلا حاتمی، بازیگر شناخته‌شده سینمای ایران، متولد ۹ مهر ۱۳۵۱ در تهران و فرزند علی حاتمی و زری خوشکام است. او از کودکی مقابل دوربین رفت و بعدها با نقش‌آفرینی در فیلم‌هایی مانند «لیلا»، «جدایی نادر از سیمین»، «بی‌پولی»، «رگ خواب» و «پله آخر» به یکی از چهره‌های مطرح سینمای ایران و جشنواره‌های بین‌المللی تبدیل شد.
لیلا حاتمی؛ کودکی در خانواده‌ای سینمایی
لیلا حاتمی در خانواده‌ای کاملاً هنری رشد کرد. پدرش علی حاتمی، نویسنده و کارگردان برجسته سینمای ایران، و مادرش زری خوشکام، بازیگر سینما بود. همین فضای خانوادگی باعث شد حاتمی از سال‌های کودکی با فیلم‌سازی، بازیگری و فضای پشت صحنه سینما آشنا شود.
او نخستین تجربه‌های تصویری خود را در کودکی به دست آورد و در آثاری از جمله «سلطان صاحبقران»، «طلاق» و «هزاردستان» حضور داشت. حاتمی در سال ۱۳۶۲ نیز در فیلم «کمال‌الملک» ساخته پدرش، نقش کودکی کمال‌الملک را بازی کرد و در کنار شماری از بازیگران مطرح آن دوران قرار گرفت.
او دوران دبیرستان را در رشته ریاضی فیزیک به پایان رساند و برای ادامه تحصیل به سوئیس رفت. حاتمی ابتدا مهندسی برق را در دانشگاه لوزان دنبال کرد، اما بعدها مدتی به ادبیات فرانسه روی آورد. بیماری پدرش باعث شد تحصیل را نیمه‌کاره رها کند و به ایران بازگردد.
«لیلا»؛ آغاز جدی مسیر حرفه‌ای
یکی از مهم‌ترین نقاط عطف کارنامه لیلا حاتمی، بازی در فیلم «لیلا» به کارگردانی داریوش مهرجویی در سال ۱۳۷۵ بود. او در این فیلم نقش زنی را بازی کرد که با مشکل ناباروری مواجه است و تحت فشار خانواده همسرش قرار می‌گیرد.
این فیلم نخستین حضور جدی حاتمی در یک نقش اصلی خارج از آثار پدرش بود و بازی او مورد توجه منتقدان قرار گرفت. حاتمی برای این نقش دیپلم افتخار بهترین بازیگر نقش اول زن جشنواره فیلم فجر را دریافت کرد.
جالب آنکه علی مصفا، بازیگر نقش همسر حاتمی در «لیلا»، بعدها همسر واقعی او شد. این همکاری آغاز یکی از شناخته‌شده‌ترین زوج‌های سینمای ایران بود.
درخشش در سینمای ایران
حاتمی در دهه ۱۳۸۰ حضور پررنگی در سینمای ایران داشت و در فیلم‌هایی مانند «آب و آتش»، «ایستگاه متروک»، «ارتفاع پست»، «سالاد فصل»، «هر شب تنهایی»، «بی‌پولی»، «پرسه در مه» و «چهل‌سالگی» بازی کرد.
او برای «آب و آتش» تندیس زرین بهترین بازیگر نقش اول زن جشن سینمای ایران را دریافت کرد و برای «ایستگاه متروک» نیز جایزه بهترین بازیگر زن جشنواره بین‌المللی فیلم مونترآل را به دست آورد.
در فیلم «بی‌پولی» به کارگردانی حمید نعمت‌الله نیز یکی از نقش‌های متفاوت خود را ایفا کرد و برای بازی در نقش شکوه، سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن جشنواره فیلم فجر را دریافت کرد.
«جدایی نادر از سیمین» و شهرت جهانی
یکی از مهم‌ترین اتفاقات کارنامه لیلا حاتمی، حضور در فیلم «جدایی نادر از سیمین» ساخته اصغر فرهادی بود. حاتمی در این فیلم نقش سیمین را در کنار پیمان معادی، شهاب حسینی، ساره بیات و سارینا فرهادی بازی کرد.
«جدایی نادر از سیمین» در جشنواره بین‌المللی فیلم برلین موفق به دریافت خرس طلایی بهترین فیلم شد و بازیگران زن فیلم نیز به صورت مشترک خرس نقره‌ای بهترین بازیگر زن را دریافت کردند.
موفقیت جهانی این فیلم باعث شد نام لیلا حاتمی بیش از گذشته در محافل سینمایی بین‌المللی مطرح شود. او همچنین برای این فیلم جوایز و نامزدی‌های دیگری دریافت کرد و منتقدان بین‌المللی بارها از کیفیت بازی او تمجید کردند.
در سال‌های بعد نیز برخی رسانه‌های سینمایی بین‌المللی، بازی حاتمی در «جدایی نادر از سیمین» را شایسته توجه در جوایز اسکار دانستند.
«پله آخر» و «رگ خواب»؛ دو نقش متفاوت
حاتمی در فیلم «پله آخر» به کارگردانی علی مصفا نیز نقش متفاوتی را تجربه کرد و برای بازی در این فیلم جایزه گوی بلورین بهترین بازیگر زن جشنواره بین‌المللی فیلم کارلووی واری را به دست آورد.
در ادامه، همکاری دوباره او با حمید نعمت‌الله در فیلم «رگ خواب» یکی از نقاط مهم کارنامه بازیگری‌اش شد. حاتمی در این فیلم نقش مینا، زنی آسیب‌پذیر و گرفتار یک رابطه عاطفی پیچیده را بازی کرد.
او برای «رگ خواب» دومین سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن خود را از جشنواره فیلم فجر گرفت و همچنین جوایزی از جشن منتقدان و نویسندگان سینمایی و جشن سینمای ایران دریافت کرد.
حضور در جشنواره‌های معتبر جهان
لیلا حاتمی علاوه بر بازیگری، در چندین جشنواره مهم بین‌المللی نیز به عنوان داور حضور داشته است.
او در جشنواره‌هایی مانند کارلووی واری، مراکش، دوویل، رم و کن در هیئت داوران حضور پیدا کرد. در سال ۲۰۱۴ نیز به عنوان نخستین بازیگر ایرانی در هیئت داوران بخش اصلی جشنواره فیلم کن حضور داشت.
او همچنین در سال ۲۰۲۲ در هیئت داوران جشنواره فیلم ونیز حضور یافت و در همان سال ریاست هیئت داوران جشنواره بین‌المللی فیلم‌های آسیایی وزول را بر عهده داشت.
لیلا حاتمی و نشان شوالیه هنر و ادبیات فرانسه
یکی از افتخارات بین‌المللی حاتمی دریافت نشان شوالیه هنر و ادبیات فرانسه در سال ۱۳۹۱ بود. این نشان به هنرمندان و چهره‌هایی اعطا می‌شود که در زمینه هنر و ادبیات فعالیت برجسته‌ای داشته‌اند.
حاتمی علاوه بر زبان فارسی، با زبان‌های فرانسوی، انگلیسی، آلمانی و ایتالیایی نیز آشنایی دارد و در برخی رویدادهای بین‌المللی به زبان فرانسوی با رسانه‌ها گفت‌وگو کرده است.
همسر و فرزندان لیلا حاتمی
لیلا حاتمی در جریان ساخت فیلم «لیلا» با علی مصفا آشنا شد. این دو در سال ۱۳۷۷ با یکدیگر ازدواج کردند و حاصل این ازدواج دو فرزند به نام‌های مانی و عسل است.
حاتمی و مصفا در چند فیلم نیز در کنار یکدیگر بازی کرده‌اند و همکاری آنها در آثاری مانند «لیلا»، «میکس» و «در دنیای تو ساعت چند است؟» مورد توجه مخاطبان سینما قرار گرفته است.
این زوج معمولاً تلاش کرده‌اند زندگی خانوادگی خود را از فضای رسانه‌ای دور نگه دارند و حاتمی نیز در گفت‌وگوهای مختلف بر اهمیت حفظ حریم خصوصی زندگی خانوادگی تأکید کرده است.
ترجمه و فعالیت‌های دیگر
فعالیت‌های لیلا حاتمی تنها به بازیگری محدود نشده است. او در زمینه ترجمه نیز فعالیت داشته و آثاری سینمایی را به فارسی برگردانده است.
او همچنین عضو هیئت امنای مدرسه ملی سینمای ایران بوده و در چند فعالیت اجتماعی و فرهنگی نیز حضور داشته است. حاتمی در سال ۲۰۱۷ به عضویت آکادمی علوم و هنرهای سینما، برگزارکننده جوایز اسکار، دعوت شد.
تازه‌ترین حضورهای سینمایی
حاتمی در سال‌های اخیر نیز به فعالیت سینمایی خود ادامه داده است. فیلم «پیرپسر» یکی از آثار مهم این دوره از کارنامه او بود که در جشنواره بین‌المللی فیلم روتردام به نمایش درآمد و جایزه پرده بزرگ بهترین فیلم را دریافت کرد.
او در فیلم «زمانی در ابدیت» نیز نقش زنی به نام مریم را ایفا کرده است؛ زنی که پس از ناپدید شدن مرموز همسرش، همراه دختر ۱۲ ساله خود در شرایطی مبهم قرار می‌گیرد.
لیلا حاتمی طی نزدیک به چهار دهه فعالیت حرفه‌ای، مجموعه‌ای از نقش‌های متفاوت را تجربه کرده و همزمان در سینمای ایران و جشنواره‌های بین‌المللی حضور داشته است. از «لیلا» و «آب و آتش» تا «جدایی نادر از سیمین»، «پله آخر» و «رگ خواب»، کارنامه او ترکیبی از موفقیت‌های داخلی و بین‌المللی است.