ثبت‌نام اسقاط کشنده‌های فرسوده از ۳۱ شهریور آغاز می‌شود

به گزارش فرتاک نیوز؛ محمدصادق حاتمی، مدیر ستاد نوسازی ناوگان حمل‌ونقل و اسقاط خودروهای فرسوده، اعلام کرد ثبت‌نام از سه‌شنبه ۳۱ شهریور آغاز می‌شود و ظرفیت فعلی برای اسقاط ۴ هزار کشنده بالای ۲۵ سال تا پایان سال در درگاه اینترنتی ستاد پیش‌بینی شده است. بر این اساس، مالکان و متقاضیان واجد شرایط از این تاریخ می‌توانند اطلاعات خود را در سامانه ستاد نوسازی ناوگان حمل‌ونقل و اسقاط خودروهای فرسوده ثبت کنند. ستاد همچنین تأکید کرده است که پیش از ثبت درخواست، مدارک و انطباق وضعیت متقاضی با آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های ابلاغی بررسی شود. در متن بند «پ» ماده ۵۹ برنامه پنج‌ساله هفتم پیشرفت آمده است که دولت می‌تواند در ازای اسقاط هر دستگاه اتوبوس یا کشنده جاده‌ای بالای ۲۵ سال، برای مالک آن مجوز واردات یک دستگاه اتوبوس یا کشنده جاده‌ای با سن کمتر از ۱۰ سال صادر کند. با این حال، باید میان حکم قانونی و مرحله اجرایی فعلی تفاوت قائل شد. طبق اعلام رسمی ۳۰ شهریور، ثبت‌نامی که از فردا آغاز می‌شود فقط برای ۴ هزار دستگاه کشنده فرسوده بالای ۲۵ سال برنامه‌ریزی شده است؛ بنابراین ظرفیت اعلام‌شده فعلی مشخصاً به کشنده‌ها مربوط می‌شود، هرچند نام اتوبوس نیز در قانون آمده است. این تفکیک برای متقاضیان اهمیت دارد، زیرا برخی بازنشرهای خبری با استناد به متن قانون چنین برداشت کرده‌اند که همه اتوبوس‌ها و کشنده‌های واجد شرایط از ۳۱ شهریور وارد یک روند اجرایی یکسان می‌شوند، در حالی که اطلاعیه جدید ستاد روی ۴ هزار کشنده تأکید دارد. مبنای این طرح ایجاد مشوق اقتصادی برای خروج ناوگان بسیار فرسوده از جاده‌هاست. طبق قانون، در ازای اسقاط هر اتوبوس یا کشنده بالای ۲۵ سال، امکان اعطای مجوز واردات یک اتوبوس یا کشنده با سن کمتر از ۱۰ سال وجود دارد و در متن قانون نیز پیش‌بینی شده آیین‌نامه اجرایی با مشوق‌هایی از جمله تخفیف در عوارض گمرکی به تصویب هیئت وزیران برسد. در نتیجه، این طرح فقط به تحویل خودرو به مرکز اسقاط محدود نیست و مالک یا متقاضی واجد شرایط می‌تواند از ظرفیت ایجادشده برای جایگزینی وسیله قدیمی با یک خودروی تجاری کم‌سن‌تر استفاده کند. با این حال، دریافت مجوز واردات خودکار نیست و احراز شرایط، ثبت اسقاط، بررسی پرونده و رعایت دستورالعمل‌های وارداتی همچنان الزامی است. جزئیات منتشرشده در اوایل شهریور نشان می‌دهد سقف کل طرح واردات کشنده در سال ۱۴۰۵، ۴ هزار دستگاه تعیین شده و سهمیه مرحله نخست نیز برای گروه‌های مختلف محدود است. بر این اساس، اشخاص حقوقی دارای سابقه واردات می‌توانند حداکثر برای ۱۵ دستگاه ثبت کنند، اشخاص حقوقی بدون سابقه واردات برای یک دستگاه و اشخاص حقیقی دارای کارت بازرگانی نیز برای یک دستگاه امکان ثبت دارند. شش ماه پس از آغاز طرح، میزان استفاده از سهمیه‌ها بررسی می‌شود و اگر بخشی از سقف ۴ هزار دستگاه باقی مانده باشد، ظرفیت باقیمانده در مرحله بعد تخصیص پیدا خواهد کرد. در این میان، اولویت مرحله دوم با متقاضیانی است که سهمیه مرحله اول را کامل استفاده کرده و واردات مربوط به آن را انجام داده باشند. آمار تازه ستاد نوسازی ابعاد مسئله را نشان می‌دهد. به گفته مدیر این ستاد، در کشور ۱۱۴ هزار دستگاه کشنده فرسوده بالای ۲۶ تن در حال تردد است که از این تعداد حدود ۱۶ هزار دستگاه بیش از ۵۰ سال سن دارند. این آمار نشان می‌دهد سهمیه ۴ هزار دستگاه فعلی، تنها حدود ۳.۵ درصد از تعداد کشنده‌های فرسوده اعلام‌شده را پوشش می‌دهد. در نتیجه، حتی اجرای کامل ظرفیت سال ۱۴۰۵ نیز به معنای پایان مشکل ناوگان فرسوده نیست و می‌توان آن را آغاز یک فرآیند چندمرحله‌ای دانست. سن بالای ناوگان فقط مسئله فنی یا ظاهری نیست. خودروهای سنگین قدیمی معمولاً مصرف سوخت بیشتری دارند، هزینه تعمیرات آنها بالاتر است و فناوری آلایندگی قدیمی‌تری دارند. به همین دلیل، مدیر ستاد سه هدف اصلی بند «پ» ماده ۵۹ را کاهش آلودگی هوا، مدیریت مصرف سوخت و نوسازی ناوگان اعلام کرده است. متن قانون ظرفیت واردات را برای مالک وسیله مشمول پیش‌بینی کرده، اما در مرحله اجرا شرایط جزئی‌تری وجود دارد. برای نمونه، در ضوابط مرحله نخست واردات، شخص حقیقی باید در قالب شرایط تعیین‌شده از جمله الزامات مرتبط با کارت بازرگانی اقدام کند و سقف او یک دستگاه اعلام شده است؛ شرکت‌های دارای سابقه واردات نیز سقف متفاوتی دارند. بنابراین عبارت «یک کشنده فرسوده تحویل بدهید و بدون شرط یک کشنده خارجی وارد کنید» توصیف دقیقی از فرآیند نیست. متقاضی علاوه بر مالکیت و شرایط سنی وسیله فرسوده، باید شرایط سامانه، فرآیند اسقاط و ضوابط واردات را رعایت کند.

اگر ظرفیت اعلام‌شده به‌طور کامل استفاده شود، دو اثر همزمان قابل انتظار است. از یک سو، ۴ هزار کشنده بسیار قدیمی از چرخه حمل‌ونقل خارج می‌شوند و از سوی دیگر، تقاضا برای واردات کشنده‌های کمتر از ۱۰ سال افزایش می‌یابد. این موضوع می‌تواند بخشی از بازار خودروهای تجاری وارداتی را فعال‌تر کند؛ بازاری که در ماه‌های گذشته با مسائل ثبت سفارش و فرآیندهای گمرکی درگیر بوده است. با این حال، موفقیت طرح فقط به باز شدن سامانه وابسته نیست و سرعت تأیید پرونده‌ها، تأمین ارز، ثبت سفارش، ترخیص و هزینه نهایی واردات تعیین می‌کند چه تعداد از ثبت‌نام‌کنندگان بتوانند وسیله فرسوده خود را به یک کشنده جدیدتر تبدیل کنند. همین نکته باعث شده است در سازوکار مرحله دوم، میزان «استفاده واقعی از ظرفیت» پس از شش ماه بررسی شود و صرف رزرو سهمیه برای حفظ آن کافی نباشد. فعال شدن سامانه از ۳۱ شهریور را می‌توان یکی از مهم‌ترین گام‌های اجرایی بند «پ» ماده ۵۹ دانست، اما ابعاد ناوگان فرسوده نشان می‌دهد مسیر نوسازی همچنان طولانی است. وقتی ۱۱۴ هزار کشنده فرسوده سنگین در کشور تردد می‌کنند و ۱۶ هزار دستگاه از آنها بیش از نیم‌قرن عمر دارند، خروج ۴ هزار دستگاه می‌تواند اثرگذار باشد اما مشکل را به‌طور کامل حل نمی‌کند. برای مالکان نیز مهم‌ترین نکته این است که ۳۱ شهریور فقط آغاز ثبت درخواست است، نه صدور فوری مجوز واردات. احراز شرایط، اسقاط واقعی خودرو، تکمیل مدارک و رعایت مقررات وارداتی مراحل بعدی پرونده خواهند بود. در نتیجه، متقاضیانی که کشنده بالای ۲۵ سال در اختیار دارند بهتر است پیش از ثبت‌نام، وضعیت مالکیت وسیله، شرایط تجاری خود و دستورالعمل‌های منتشرشده در سامانه را با دقت بررسی کنند. طرح جدید می‌تواند مسیر نوسازی ناوگان را کوتاه‌تر کند، اما استفاده از امتیاز واردات همچنان وابسته به طی کامل فرآیند قانونی است.