بحران رسانهای مستند «نازا» برای اسرائیل؛ از ونیز تا دیپلماسی
بحران رسانهای «نازا» برای اسرائیل پس از نمایش این مستند در جشنواره ونیز شکل گرفت و به چالشی سیاسی برای روایت رسمی تلآویو تبدیل شد. واکنشهای گسترده مقامهای اسرائیلی، این ماجرا را از محافل سینمایی به رسانهها و افکار عمومی جهان کشاند؛ تا جایی که حتی مسیر پیگیریهای امنیتی و دیپلماتیک هم باز شد.
به گزارش فرتاک نیوز؛ مستند «نازا» ساخته «یووال آبراهام» و «راحیل شور» با تکیه بر اعترافات ۲۴ نظامی و افسر اطلاعاتی اسرائیلی، سازوکارهای شناسایی و انتخاب اهداف و همچنین ارزیابی تلفات غیرنظامیان در جریان جنگ غزه را بررسی میکند. این فیلم پس از نمایش در جشنواره ونیز، جایزه ویژه هیأت داوران را دریافت کرد.
نمایش نخست «نازا» حدود ۲۵ دقیقه با تشویق ایستاده تماشاگران همراه شد، اما بازتاب آن خیلی زود از یک رویداد سینمایی فراتر رفت. این مستند به موضوعی سیاسی و رسانهای در داخل و خارج از سرزمینهای اشغالی تبدیل شد و با افزایش توجه بینالمللی به بحث کشتار غیرنظامیان فلسطینی، مقامهای اسرائیلی تلاش کردند روایت دیگری از جنگ ارائه کنند.
پس از موفقیت «نازا» در ونیز، واکنشهای صهیونیستها شدت گرفت. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، سازندگان فیلم را متهم کرد در «تحریک جهانی یهودستیزانه» مشارکت دارند و به حضور و تشویق آنان در جشنواره ونیز انتقاد وارد کرد.
میکی زوهر، وزیر فرهنگ و آموزش رژیم صهیونیستی، نیز موضعی تند علیه سازندگان فیلم گرفت و درباره سلب تابعیت آنان مطرح کرد. او در ادامه از وزارت داخلی خواست امکان آغاز روند لغو تابعیت اسرائیلی یووال آبراهام و راحیل شور بررسی شود.
زوهر همچنین در نامهای به داوید زینی، رئیس سازمان اطلاعات و امنیت داخلی (شاباک)، خواستار بررسی منابع اطلاعات و مطالبی شد که برای ساخت فیلم مورد استفاده قرار گرفته است. او از شاباک خواست مشخص کند چه کسانی این اطلاعات را در اختیار سازندگان گذاشتهاند، مطالب چگونه به دست آنان رسیده و آیا در روند دستیابی، انتقال یا انتشار آنها، اطلاعات امنیتی افشا یا به شکل غیرقانونی استفاده شده است.
زوهر در درخواست بعدی خود، بررسی نقش عوامل خارجی در ارائه یا انتقال اطلاعات مورد استفاده سازندگان را مطرح کرد و به طور مشخص احتمال ارتباط این افراد با جنبش حماس را مطرح کرد. در ادامه، واکنشها فقط به سطح کابینه و دستگاه امنیتی محدود نماند و ارتش اسرائیل نیز وارد این مناقشه شد.
ارتش اسرائیل با رد محتوای فیلم، اتهامهای مطرحشده در آن را نادرست خواند. شبکه ۱۳ نوشت رئیس ستاد ارتش دستور بررسی اقدامات حقوقی علیه فیلم و افراد دخیل در تولید آن را صادر کرده و همزمان بررسی احتمال نشت اسناد و اطلاعات طبقهبندیشدهای را خواسته است که احتمال میرود در تولید فیلم مورد استفاده قرار گرفته باشند.
ایال زمیر، رئیس ستاد کل ارتش، در نشست ویژهای با حضور فرماندهان ارشد نظامی، ادعا کرد «نازا» تصویری نادرست از عملکرد نظامیان اسرائیلی ارائه داده و تلاشها برای کاهش آسیب به غیرنظامیان را نادیده گرفته است. او همچنین گفت فیلم بخشی از تلاش سازمانیافته برای تضعیف مشروعیت ارتش و رژیم صهیونیستی است.
در ادامه، دستور تشکیل یک کارگروه تخصصی برای بررسی ادعاهای مطرحشده در فیلم و تدوین راهکارهایی برای پاسخ به آن صادر شد. واحد سخنگوی ارتش هم مأمور شد با فرماندهان و مقامهای ارشد حاضر در جنگ غزه، از جمله خلبانان و افسران اطلاعاتی، مصاحبههایی برای ارائه روایت اسرائیلی ترتیب دهد.
با افزایش پوشش رسانهای «نازا»، واکنش رژیم صهیونیستی وارد عرصه دیپلماسی هم شد. بر اساس گزارش روزنامه «هاآرتص»، وزارت امور خارجه این رژیم دستورالعملهایی را در اختیار سفارتخانهها و نمایندگیهای خود در کشورهای مختلف گذاشت تا درباره فیلم و پیامدهای سیاسی و رسانهای آن موضعگیری کنند.
در این دستورالعملها، بر رد ادعاهای مطرحشده در فیلم و تأکید بر روایت رسمی اسرائیل از جنگ غزه تمرکز شده بود. مقامهای اسرائیلی همچنین برای سفیدشویی جنایت در کشتار غیرنظامیان غزه و منحرف کردن افکار عمومی جهان از اتهامها، حماس را مسئول کشتهشدن غیرنظامیان معرفی کردند و مدعی شدند این گروه با استفاده از غیرنظامیان بهعنوان سپر انسانی، زمینهساز افزایش تلفات غیرنظامیان شده است.
همزمان، شورای فیلم رژیم صهیونیستی اعلام کرد جلسهای فوری درباره سازوکار ارزیابی فیلمهایی که نماینده این رژیم در رویدادهای بینالمللی هستند برگزار خواهد کرد. صاوی سوکوت، رئیس کمیته آموزش، فرهنگ و ورزش کنست، نیز خواستار برگزاری جلسهای ویژه درباره این فیلم شد. در کنار این اقدامات، گزارشهایی از برگزاری تجمع در مقابل خانه یکی از خانوادههای سازندگان فیلم منتشر شد.
در حالی که مقامهای اسرائیلی میکوشند با اقدامات سیاسی، امنیتی و رسانهای به «نازا» پاسخ دهند، برخی منابع دیپلماتیک میگویند همین واکنشها توجه جهانی به فیلم را بیشتر کرده است. روزنامه «هاآرتص» به نقل از منابع دیپلماتیک گزارش داد واکنشهای اسرائیل به موفقیت «نازا» بازتاب رسانهای گستردهتری نسبت به خود فیلم ایجاد کرد.
این روزنامه به نقل از یک منبع در وزارت امور خارجه رژیم صهیونیستی نوشت که موضوع کشتار غیرنظامیان در هر صورت میتوانست به تیتر رسانهها تبدیل شود، اما ورود ساختار دولتی به مسئله، توجه و تیترهای بیشتری را به آن اختصاص داد. یک دیپلمات اروپایی نیز گفت خشم و واکنشهای تند مقامهای اسرائیلی، سطح توجه به فیلم را از علاقهمندان به سینما فراتر برد و جهانی کرد.
این دیپلمات همچنین افزود بخش قابلتوجهی از پوشش رسانهای بینالمللی پس از واکنش سیاستمداران اسرائیلی شکل گرفته و توجه رسانهها در بسیاری از موارد به جای بررسی فیلم، به برخورد مقامهای اسرائیلی با سازندگان آن معطوف شده است.
بازتاب «نازا» در رسانههای بزرگ بینالمللی پس از جنجالهای داخلی رژیم صهیونیستی، بیشتر مورد توجه قرار گرفت و بار دیگر نگاهها را به موضوع کشتار غیرنظامیان در جنگ غزه معطوف کرد. برخی گزارشها نیز تمرکز را بر واکنش رژیم صهیونیستی، تهدید به سلب تابعیت سازندگان و احتمال بررسی قضایی و امنیتی روند تولید فیلم گذاشتند.
روزنامه رسمی آلمانی علاوه بر انتشار گزارشی درباره فیلم، به صورت جداگانه خبری درباره حملات علیه سازندگان آن منتشر کرد. رسانههای انگلیسی هم که در ابتدا عمدتاً در بخشهای فرهنگی به فیلم پرداخته بودند، پس از تشدید واکنشهای رژیم صهیونیستی، موضوع را در سطح گستردهتری پوشش دادند.
به این ترتیب، مسیر «نازا» از یک فیلم مستند در جشنواره ونیز به موضوعی تبدیل شد که در آن سینما، سیاست، امنیت، دیپلماسی و جنگ غزه به یکدیگر گره خوردند و رژیم صهیونیستی را در بحرانی بزرگ گرفتار کردند. اکنون «نازا» تنها یک اثر سینمایی درباره جنگ غزه نیست و به میدانی برای رویارویی با روایتهای رسمی تلآویو و افشای جنایت این رژیم در نسلکشی مردم فلسطین تبدیل شده است.