آیا بنزین ده هزار تومانی نقطه پایانی بر تغییرات قیمتی است؟

در تاریخ بیست و دوم آذرماه سال گذشته، قیمت هر لیتر بنزین آزاد به پنج هزار تومان افزایش یافت. این افزایش قیمت در دولت پزشکیان با حفظ قیمت‌های قبلی بنزین ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی صورت گرفته و به نوعی مازاد مصرف بنزین به نرخ ده هزار تومان برای شهروندان عرضه خواهد شد. این اقدام ممکن است تبعات تورمی را قابل مهار نشان دهد. دولت به دلایل مختلفی تصمیم به افزایش قیمت بنزین گرفته است، از جمله فاصله بین قیمت داخلی و هزینه واقعی تأمین سوخت که باعث افزایش هزینه‌های دولت می‌شود. اگر تولید داخلی پاسخگوی مصرف نباشد، کسری باید از طریق واردات یا تغییر در سبد پالایشگاهی جبران شود. لذا، افزایش نرخ سوم را می‌توان جزئی از تلاش دولت برای مدیریت تقاضا و کاهش فشار ناشی از ناترازی بنزین به شمار آورد. با وجود افزایش قیمت به ۱۰ هزار تومان، قیمت بنزین ایران همچنان در مقایسه با بازار جهانی بسیار پایین است. رسانه‌های خارجی نیز بر این نکته تأکید کرده‌اند که بهای سوخت در ایران به مراتب کمتر از بسیاری از کشورهای دیگر است. لازم به ذکر است که قیمت پایین بنزین به معنای هزینه پایین تولید یا تأمین نیست و بخش عمده‌ای از هزینه از طریق یارانه و منابع عمومی تأمین می‌شود. تاریخ تغییرات قیمت بنزین در ایران به سال‌ها قبل باز می‌گردد. در نوروز سال ۱۳۸۴، مجلس هفتم با تصویب قانون تثبیت قیمت‌ها، افزایش تدریجی قیمت بنزین را متوقف کرد. در حالی که دولت‌های قبلی هر سال قیمت بنزین را افزایش می‌دادند، این تصمیم به کاهش تورم منجر شد. اما به مرور زمان، تغییرات قیمتی بنزین با هزینه‌های بیشتری همراه شد. جدول زیر تغییرات قیمت بنزین از سال ۱۳۵۷ تا کنون را نمایش می‌دهد. در حال حاضر، به نظر می‌رسد که ایران به سیاست تغییر تدریجی قیمت بنزین بازگشته است. این نشان‌دهنده این است که ممکن است تحولات بیشتری در آینده در زمینه قیمت بنزین رخ دهد. کارشناسان بر این باورند که برای کاهش مصرف بنزین، باید سیاست‌های اصلاحی قیمتی همراه با فناوری‌های نوین در حمل و نقل و خودروسازی و بهبود وضعیت مصرف بنزین در خودروهای تولیدی، در دستور کار قرار گیرد.