تحول بانکداری اسلامی در بانک توسعه تعاون و پیوند آن با اقتصاد واقعی
بانک توسعه تعاون در سال ۱۴۰۵ به دنبال پیادهسازی رویکردی نوین در بانکداری اسلامی است که در آن، هدایت منابع مالی به سمت تولید و تعاونیها اولویت دارد. این تغییر به معنای فراتر رفتن از صرف رعایت ضوابط شرعی به سمت ایجاد ارزش اقتصادی است.
به گزارش فرتاک نیوز؛ بانکداری اسلامی در ایران به مرحلهای رسیده است که موفقیت آن تنها با تعداد قراردادهای عقود اسلامی سنجیده نمیشود. اهمیت اصلی در این است که منابع بانکی چگونه تجهیز شده و به کدام سمت هدایت میشوند و آیا این منابع به تولید و اشتغال واقعی منجر میشوند یا خیر. بانک توسعه تعاون، با مأموریت تأمین مالی بخش تعاون و بنگاههای کوچک و متوسط، در این زمینه نقش مهمی ایفا میکند.
تحولات سال ۱۴۰۵ نشاندهنده تغییر رویکرد بانک توسعه تعاون از رعایت صرف قراردادهای شرعی به پیوند نظارت شرعی با فناوری و هدایت اعتبار به فعالیتهای مولد است. رونمایی از مرابحه هوشمند در بستر بازارگاه بازارآن و تأکید بر هدایت منابع خرد به سمت تولید، از نمونههای این تغییر رویکرد به شمار میروند.
مهمترین تحول در سال ۱۴۰۵ در حوزه بانکداری اسلامی، رونمایی از طرح مرابحه هوشمند است. این طرح در خردادماه و در بستر پلتفرم اختصاصی بازارآن معرفی شد و هدف آن، ایجاد ارتباط مستقیمتر میان اعتبار بانکی و خرید واقعی کالا است.
منطق این طرح بر این اصل استوار است که در برخی روشهای تأمین مالی، فاصلهای میان قرارداد بانکی و محل واقعی مصرف منابع وجود دارد. با مدل مرابحه هوشمند، بانک مستقیماً کالا را از تولیدکننده خریداری کرده و وجه را به حساب آن بنگاه پرداخت میکند، که این امر امکان ردیابی منابع را فراهم میآورد.
این مدل نه تنها از منظر فقهی، بلکه از جنبه اقتصادی نیز حائز اهمیت است. با اتصال مستقیم منابع اعتباری به خرید کالا، امکان انحراف منابع کاهش یافته و اعتبار بانکی به زنجیره تولید و توزیع متصل میشود. رئیس شورای فقهی بانک مرکزی در شهریور ۱۴۰۵ از این الگو به عنوان نمونهای قابل توسعه در بانکداری واقعی و شرعی یاد کرده است.
تلاش برای تقویت سازوکارهای نظارت و تطبیق شرعی در بانک توسعه تعاون نیز از دیگر جنبههای این تحول است. تجربه نشان داده است که نظارت شرعی به سمت نظارت بر فرآیندهای عملیاتی و طراحی محصولات بانکی حرکت میکند. هدف نهایی تحقق اقتصاد اسلامی و هدایت منابع به فعالیتهای واقعی است.
مدیرعامل بانک در نشست مردادماه اعلام کرد که حدود ۹۰ درصد تسهیلات بانک به مشتریان خرد، کوچک و متوسط اختصاص دارد و بخشی از این تسهیلات به سمت تولید و خرید کالاهای داخلی هدایت خواهد شد. بانک توسعه تعاون در سال ۱۴۰۵ به دنبال هدایت ۲۰ درصد تسهیلات خرد به تولید و افزایش این سهم به ۶۰ درصد در مدت سه سال است.
تحول در بانکداری اسلامی بدون پشتوانه مالی کافی دشوار است. بانک توسعه تعاون با افزایش سرمایه به ۸.۹ همت در سال ۱۴۰۵، توان مالی خود را تقویت کرده و به دنبال ایجاد ظرفیت بیشتری برای ایفای نقش توسعهای خود است. این تحولات نشاندهنده تلاش بانک برای ایجاد زنجیرهای منسجم میان تطبیق شرعی، کنترل مصرف منابع و تأمین مالی تولید است.