چالشهای اقتصادی کانادا و وابستگی به بازار آمریکا
اقتصاد کانادا به رغم ثروت و ثبات خود، با چالشهای جدی از جمله ضعف بهرهوری و وابستگی شدید به بازار آمریکا دست و پنجه نرم میکند.
به گزارش فرتاک نیوز؛ به نقل از تارنمای تحلیلی نشنال اینترست، حدود ۸۰ سال پیش، هری ترومن، رئیسجمهور وقت آمریکا، در سخنرانی خود در پارلمان کانادا، روابط دو کشور را فراتر از مناسبات میان «کشورهای خارجی» توصیف کرد و کانادا و آمریکا را دوستان و همسایگان صلحطلب و همکار دانست. اما اکنون روابط دو کشور در یکی از پرتنشترین دورههای خود قرار دارد و اختلافات تجاری میان واشنگتن و اتاوا به پایینترین سطح در دهههای اخیر رسیده است.
در حال حاضر، محور اصلی اختلافات، تجارت است. دونالد ترامپ، رئیسجمهور پیشین آمریکا، تعرفههای جدیدی بر کالاهای کانادایی اعمال کرده و به تبدیل کانادا به ایالت پنجاهویکم آمریکا و تغییر نام دریاچه انتاریو به دریاچه آمریکا اشاره کرده است.
با این حال، گزارش یادآور میشود که آسیبپذیری کانادا تنها ناشی از سیاستهای ترامپ نیست و این کشور در دهههای گذشته برای افزایش رقابتپذیری و تنوع صادرات خود اقداماتی انجام نداده است.
بخشهای اصلی اقتصاد کانادا شامل انرژی، فلزات و معادن، کشاورزی و صنایع غذایی، جنگلداری، تولید، فناوری و خدمات تجاری است که بیش از ۹۰ درصد صادرات کشور را تشکیل میدهند. همچنین کانادا دارای پنج «خوشه نوآوری جهانی» در حوزههای فناوری دیجیتال، تولید پیشرفته و هوش مصنوعی است که با هدف تقویت پژوهش، تجاریسازی فناوری و رشد شرکتها ایجاد شدهاند.
با وجود این ظرفیتها، کانادا در رتبهبندی رقابتپذیری جهانی موسسه بینالمللی توسعه مدیریت، در میان ۱۵ کشور برتر جهان قرار ندارد. عواملی نظیر رشد پایین بهرهوری نیروی کار، سرمایهگذاری ضعیف کسبوکارها، رقابت ناکافی و موانع تجاری میان استانها از مهمترین چالشهای اقتصادی این کشور به شمار میروند. رشد بهرهوری کانادا در مقایسه با آمریکا عقب مانده و شرکتهای آمریکایی تقریباً دو برابر شرکتهای کانادایی نسبت به تولید ناخالص داخلی خود در تحقیق و توسعه سرمایهگذاری میکنند.
یکی از مشکلات اصلی، موانع تجارت داخلی میان استانهای کانادا است. طبق محاسبات صندوق بینالمللی پول، حذف کامل این موانع میتواند در بلندمدت تولید ناخالص داخلی کانادا را حدود ۷ درصد افزایش دهد و بدون نیاز به هزینهکرد مالیاتدهندگان، حدود ۲۱۰ میلیارد دلار کانادا به تولید اقتصادی این کشور اضافه کند.
مالیاتهای بالاتر از میانگین کشورهای ثروتمند و هزینه سالانه بیش از ۱۸ میلیارد دلار کانادا برای رعایت مقررات فدرال نیز از دیگر موانع رقابتپذیری محسوب میشوند.
وابستگی شدید کانادا به بازار آمریکا یکی دیگر از چالشها است. در سال ۲۰۲۵، حدود ۷۲ درصد صادرات کالایی کانادا به آمریکا اختصاص داشت، در حالی که سهم آسیا و اروپا به ترتیب تنها ۱۱ و ۱۲ درصد بود. براساس برآوردها، توسعه بازارهای جدید در آسیا و اروپا میتواند تا سال ۲۰۳۵ حدود ۱۴۶ میلیارد دلار کانادا به صادرات این کشور اضافه کند.
کانادا ۱۵ توافق تجارت آزاد با ۵۱ کشور غیر از توافق تجاری آمریکا، کانادا و مکزیک دارد و همچنین شبکهای از نهادهای دولتی برای توسعه صادرات فعالیت میکنند. دولت کانادا هدف دو برابر کردن صادرات به بازارهای غیرآمریکایی تا سال ۲۰۳۵ را دنبال میکند و گزارشهای موسسه فریزر نیز چین و هند را به عنوان بازارهای بالقوه مهم برای کاهش وابستگی اقتصادی کانادا به آمریکا میدانند.
این وضعیت از سوی برخی کارشناسان «تله آسایش» نامیده شده است؛ شرایطی که در آن ثروت، ثبات و کیفیت بالای زندگی، احساس نیاز به اصلاحات ساختاری را کاهش داده و ضعف رشد بهرهوری و رقابتپذیری را پنهان کرده است.
در شرایط کنونی، رابطه تجاری ۸۶۰ میلیارد دلاری آمریکا و کانادا نمونهای از وابستگی متقابل است که هر گونه اختلال در آن میتواند هزینه کالاهای مصرفی، مواد اولیه تولید و فعالیت کسبوکارها را افزایش دهد.
نشنال اینترست در گزارش خود تأکید میکند که کانادا برای حل مشکل رقابتپذیری خود باید اصلاحات را در داخل کشور و در اتاوا دنبال کند، نه در واشنگتن. هرچند انتظار میرود روابط تجاری دو کشور در نهایت ثبات بیشتری پیدا کند.