صنعت خودرو ایران به دلیل مداخلات حاکمیتی و سیاستهای ناکارآمد، با زیان تاریخی ۱۰ میلیارد دلاری مواجه شده است. این موضوع به بحران جدیدی در این صنعت دامن زده است.
به گزارش فرتاک نیوز؛ بررسیهای کارشناسی نشاندهنده این است که تداوم مداخلات حاکمیتی و سیاستهای ناکارآمد، صنعت خودرو کشور را به نقطه بحرانی رسانده و زیان بیسابقهای به مبلغ ۱۰ میلیارد دلار را ثبت کرده است. دهه ۹۰ شمسی برای صنعت خودرو ایران، دورهای پر از چالشها و نوسانات بوده که با خروج ناگهانی شرکای خارجی، نقاط ضعف این صنعت بیشتر نمایان شده است. شرکتهای خارجی در پی تسخیر بازار ایران، به جای انتقال فناوریهای نوین، بیشتر با عرضه مدلهای قدیمی و کمفروش،
بازار را تحت تأثیر قرار دادند. این وضعیت موجب تبدیل بازار ایران به محلی سودآور برای برندهای خارجی شده است، بدون اینکه فناوری مدرنی به کشور منتقل شود. در حال حاضر، چرخه تولید خودروسازان عمدتاً با سرمایههای خرد خریداران به حرکت درمیآید و خصوصیسازی نیز نتوانسته انتظارات جامعه را در خصوص بهبود کیفیت و تیراژ برآورده سازد. امیرحسن کاکایی، مدرس و کارشناس صنعت خودرو، با تحلیل دلایل این بحران اظهار داشت که زیان انباشته صنعت خودرو کشور به تصمیمات دستوری، مداخلات نهادهای سیاستگذار و سوءمدیریت مشترک دولت و مجلس مرتبط است.
عوامل تشدید بحران در صنعت خودرو کشور
کاکایی با ارزیابی سیاستهای حاکمیتی در سالهای اخیر، تأکید کرد که از زمان تصویب قانون صنعت خودرو در پنج سال گذشته، وضعیت این حوزه نهتنها بهبود نیافته، بلکه بحرانیتر شده است. وی معتقد است که اگرچه تحریمهای بینالمللی و جنگها تأثیرگذار بودهاند، اما ناتوانی نظام حکمرانی در حل معضلات، به انباشت زیانها دامن زده است. وی در خصوص واگذاری مدیریت خودروسازان بزرگ مانند ایرانخودرو و سایپا به مدیران خارجی، به این نتیجه رسید که این اقدام نمیتواند به بهبود وضعیت کمک کند، زیرا صنعت خودرو ایران در شرایطی بسیار پیچیده فعالیت میکند.
تفاوت ابرتورم نفتی ایران با اقتصاد مولد ترکیه
این کارشناس به نرخ تورم بالای کشور اشاره کرد و بیان داشت که مشکلات کنونی ترکیبی از موانع داخلی و خارجی است که در کمتر نقطهای از جهان مشابه آن دیده میشود. وی تفاوتهای بنیادینی میان ایران و ترکیه را مورد اشاره قرار داد و افزود که ترکیه به دلیل همکاری با کشورهای اروپایی و تکیه بر صنعت مولد، توانسته است شرایط اقتصادی بهتری داشته باشد. در ایران، به دلیل درآمدهای نفتی، ضرورت شفافیت مالی و تعیین نرخ واقعی دلار احساس نمیشود و اقتصاد با ابهامات زیادی در این زمینه مواجه است.
رمزگشایی از زیان ۱۰ میلیارد دلاری در صنعت خودرو کشور
کاکایی، مقایسه زیان انباشته خودروسازان با هزینه ساخت کارخانههای بنز را نادرست دانسته و تصریح کرد که این زیانها در یک مقطع خاص ایجاد نشده و قابل تجمیع نیستند. به گفته وی، این زیان معادل ۱۰ میلیارد دلار بوده و به معنای جابهجایی فیزیکی پول نیست. ایرانخودرو و سایپا با تکیه بر ارزش دفتری داراییهایشان، موقتاً از ورشکستگی فرار میکنند، در حالی که واقعیتهای مالی این شرکتها به دلیل خطاهای مدیریتی و قیمتگذاری دستوری مشخص نیست.
مقایسه موانع سرمایهگذاری و هزینههای پنهان تولید در ایران و چین
کاکایی در مقایسه شرایط سرمایهگذاری در ایران و کشورهایی مانند چین، کره جنوبی و ترکیه به مشکلات موجود در ایران اشاره کرد و گفت که آغاز یک پروژه تولیدی در ایران ممکن است تا پنج سال زمان ببرد. این در حالی است که در کشورهای دیگر، زیرساختها به سرعت آماده میشوند. این مشکلات باعث شده تا قیمت خودروهای وارداتی و مونتاژی در ایران بسیار بالاتر از قیمتهای جهانی باشد.
رانت واگذاری اراضی، مجوزهای بدون تعهد و سولههای خالی از تولید
کاکایی در ادامه به آسیبشناسی ورود شرکتهای نامرتبط به صنعت خودرو پرداخت و بیان کرد که برخی شرکتها با اخذ مجوزهای خودروسازی، از رانتهای کلانی بهرهمند میشوند. این روند باعث پیدایش خودروسازانی با سولههای خالی و بدون تولید میشود، در حالی که دولت هیچ پیگیری برای سنجش عملکرد واقعی این مجوزها ندارد.