دوران جدید ایران خودرو: گذار از مدیریت دولتی به خصوصیسازی
ایران خودرو با تغییر هیئتمدیره در بهمن ۱۴۰۳ و واگذاری مدیریت به بخش خصوصی، به دورهای جدید وارد شده است. این تحولات باعث رشد تولید و کاهش تعهدات معوق شده است.
به گزارش فرتاک نیوز؛ یکی از چالشهای اصلی افکار عمومی در ارزیابی ایران خودرو، وجود یک «ذهنیت اصلاح نشده» درباره این شرکت است. مردم به عنوان مصرفکنندگان، تصاویری منفی از این شرکت دارند که به باور آنها، ایران خودرو «بد»، «بیکیفیت» و «غیرپاسخگو» است.
بسیاری هنوز از واگذاری مدیریت ایران خودرو به بخش خصوصی بیخبرند و یا اگر آگاهند، آن را به عنوان یک تغییر بیمعنا در نظر میگیرند. این تصورات، به ویژه توسط رقبای ایران خودرو در سطوح سیاسی تقویت میشود و به تخریب این خودروساز بزرگ دامن میزند.
از ۱۷ بهمن ۱۴۰۳، مدیریت ایران خودرو وارد مرحله جدیدی شده است. در این تاریخ، در مجمع عمومی، ترکیب هیئتمدیره تغییر کرده و کنسرسیومی از بخش خصوصی توانست سه کرسی از پنج کرسی هیئتمدیره را به دست آورد. این تغییر به معنای فروش کامل ایران خودرو نبود، بلکه به معنای واگذاری مدیریت اجرایی به سهامداران بخش خصوصی بود.
این تفکیک اهمیت زیادی دارد: مالکیت ایران خودرو همچنان در دست سهامداران است، اما مدیریت به سمت خصوصیسازی رفته است. در مدل دولتی قبلی، تصمیمها تحت تأثیر ملاحظات اداری و سیاسی گرفته میشد، در حالی که در مدل جدید، هدف مدیریت اقتصادیتر است. گزارشهای داخلی ایران خودرو این تغییر را به «عبور از دستورالعمل اداری به منطق اقتصادی» توصیف کردهاند.
نتایج این تغییرات در چند شاخص ملموس است: تولید گروه ایران خودرو در سال ۱۴۰۴ به ۵۶۶٬۸۶۹ دستگاه رسید که نشاندهنده رشد ۴ درصدی نسبت به سال قبل است. همچنین سهم این گروه از تولید سواری و تجاری کشور از ۴۳ درصد در اسفند ۱۴۰۳ به ۶۴ درصد در اردیبهشت ۱۴۰۵ افزایش یافته است.
در زمینه تعهدات نیز تغییرات معناداری ایجاد شده است. طبق گزارش عملکرد، کل تعهدات ایران خودرو از ۲۰۷.۹ هزار دستگاه در ۱۴۰۳ به ۷۵٬۸۳۹ دستگاه در ۱۴۰۴ کاهش یافته است. این بدان معناست که مدیریت جدید نه تنها تولید را افزایش داده، بلکه تلاش کرده فاصله بین فروش و تحویل را به حداقل برساند.
با این حال، این مسیر بدون چالش نبوده است. مدیریت جدید با مشکلاتی نظیر حریق بندر شهید رجایی و نوسانات ارزی مواجه شده است. با وجود این، رکوردهای تولید در مقاطع مختلف ثبت شده و تا ۸ تیر ۱۴۰۵، ۱۱۳٬۵۱۹ دستگاه خودرو تولید شده است.
اگر این تغییر مدیریتی صورت نمیگرفت، انتظار میرفت ایران خودرو به روند قبلی خود ادامه دهد: کندی تصمیمگیری و افزایش تعهدات. اکنون مشکلات همچنان وجود دارد، اما شرکت از حالت «ادارهشدن با دستور» به سمت «مدیریت با شاخص» پیش رفته است.