نبرد هویت در کلاسهای درس قدس؛ چالشهای آموزشی فلسطینیان
جنگ روایتها در مدارس قدس به عرصهای برای حفظ هویت فلسطینی تبدیل شده است؛ جایی که مشکلات آموزشی به نبردی میان روایتهای فلسطینی و صهیونیستی بدل شده است.
به گزارش فرتاک نیوز؛ همزمان با آغاز سال تحصیلی جدید در رژیم صهیونیستی، مدارس فلسطینی نیز برای سال تحصیلی جدید که از ششم سپتامبر آغاز میشود، آماده میشوند. این آغاز برای دانشآموزان فلسطینی در قدس با چالشهای جدی همراه است.
مدرسه به یکی از میدانهای اصلی نبرد بر سر هویت تبدیل شده است. از سال ۱۹۶۷، رژیم صهیونیستی تلاش کرده است کنترل خود را بر ساختارهای زندگی در قدس شرقی گسترش دهد. با وجود این، فلسطینیان به حفظ بخش مهمی از ساختار آموزشی خود ادامه دادهاند و مدرسه یکی از اصلیترین مسیرهای انتقال زبان و هویت فلسطینی به نسلهای جدید محسوب میشود.
سیستم آموزشی در قدس شرقی شامل مدارس رسمی تحت مدیریت رژیم صهیونیستی، مدارس خصوصی، و مراکز آموزشی وابسته به آنروا است. در این ساختار، برخی مدارس تحت برنامه آموزشی اسرائیلی اداره میشوند و دیگر مدارس برنامه آموزشی تشکیلات خودگردان فلسطین را دنبال میکنند.
این دوگانگی در مدارس قدس تنها یک اختلاف در انتخاب نظام درسی نیست، بلکه کشمکشی بر سر این است که دانشآموزان فلسطینی تاریخ و هویت خود را از کدام روایت بشناسند. روایت اسرائیلی تلاش میکند آموزش را با چارچوب هویتی خود هماهنگ کند، در حالی که روایت فلسطینی مدرسه را سنگر حفظ حافظه تاریخی و هویت ملی میداند.
بر اساس آمار کنست، حدود ۱۱۰ هزار دانشآموز در قدس شرقی در سال تحصیلی ۲۰۲۵-۲۰۲۶ مشغول به تحصیل خواهند بود. همچنین دادهها نشان میدهد که تعداد دانشآموزانی که با برنامه آموزشی اسرائیلی تحصیل میکنند، در حال افزایش است.
در سال تحصیلی ۲۰۲۶-۲۰۲۷، برآورد شده است که ۳۹ هزار و ۳۶۳ دانشآموز فلسطینی در ۱۰۵ مدرسه شهری از برنامه آموزشی اسرائیلی استفاده خواهند کرد. این موضوع نشاندهنده افزایش محسوس تعداد دانشآموزان فلسطینی مشمول این برنامه است که در حال حاضر حدود ۳۸ درصد از کل دانشآموزان فلسطینی قدس را شامل میشود.
کمبود مدرسه نیز یکی از چالشهای اصلی برای خانوادههای فلسطینی است. بر اساس گزارشها، حدود ۳۰ هزار دانشآموز فلسطینی در قدس قادر به یافتن جایگاه در مدارس رسمی نیستند و بسیاری از آنان به مدارس خصوصی مراجعه میکنند. اما این مدار س نیز مشکلات خود را دارند و برخی از دانشآموزان خارج از هرگونه سیستم آموزشی باقی ماندهاند.
مدارس خصوصی نیز به دلیل کمبود معلم و کارکنان با بحران مواجه هستند. در آستانه سال تحصیلی جدید، برخی از مدارس خصوصی اعلام کردند که به دلیل عدم تمدید مجوز معلمان، فعالیت خود را به حالت تعلیق درآوردهاند.
همچنین، فعالیت مدارس وابسته به آنروا نیز با محدودیتهایی مواجه شده است. بسته شدن شش مدرسه آنروا در سپتامبر ۲۰۲۵، به حدود ۶۰۰ دانشآموز آسیب رسانده است و خانوادهها از انتقال فرزندان خود به مدارس دیگر به دلایل مختلف خودداری میکنند.
مدارس بیتصفافا نیز نمونهای از این وضعیت را نشان میدهد، جایی که خانوادهها به دلیل کمبود فضای آموزشی دست به اعتراض زدهاند. این شرایط نشاندهنده فشار زیرساختی بر مدارسی است که باید جمعیت رو به افزایش دانشآموزان فلسطینی را در فضایی محدود جای دهند.
در نهایت، نبرد بر سر آموزش در قدس به دو سطح تقسیم میشود: یکی بر سر این که چه تعداد دانشآموز به کلاسها راه پیدا کنند و دیگری بر سر محتوای آموزشی که به آنها ارائه میشود. این نبرد نه تنها به مسائل آموزشی بلکه به هویت و تاریخ نسلهای آینده قدس مرتبط است.