۳۰ مرداد ۱۳۰۰؛ روز تصرف لنگرود توسط احسانالله دوستدار
احسانالله دوستدار با همراهی حدود ۵۰۰ نیرو، لنگرود را در شرایط ناآرام سیاسی ایران به تصرف خود درآورد.
در روزهای پرالتهاب اوایل قرن چهاردهم هجری شمسی، ایران شاهد مجموعهای از تحولات سیاسی و نظامی در نقاط مختلف کشور بود. در چنین شرایطی، ۳۰ مرداد سال ۱۳۰۰ شمسی برابر با ۱۷ ذیالحجه ۱۳۳۹ قمری، یکی از رویدادهای مهم تاریخ محلی گیلان رقم خورد و لنگرود به دست نیروهای احسانالله دوستدار افتاد.
بر اساس گزارشهای تاریخی، احسانالله دوستدار که از چهرههای فعال در تحولات شمال ایران بود، در این روز به همراه حدود ۵۰۰ نفر از نیروهای خود از منطقه دارکلا به سمت لنگرود حرکت کرد. نیروهای او پس از رسیدن به شهر، با حمله به لنگرود موفق شدند کنترل این شهر را در اختیار بگیرند.
تصرف لنگرود را میتوان در چارچوب شرایط سیاسی و اجتماعی آن دوره بررسی کرد؛ دورهای که حکومت مرکزی ایران با مشکلات متعددی برای برقراری نظم و اعمال اقتدار خود در مناطق مختلف کشور مواجه بود. جنبشها و نیروهای محلی در برخی نقاط از قدرت قابل توجهی برخوردار بودند و گاه میتوانستند کنترل شهرها و مناطق مختلف را به دست بگیرند.
اقدام احسانالله دوستدار در لنگرود از این منظر اهمیت دارد که نشاندهنده نفوذ نیروهای محلی در شمال ایران و دشواری حکومت مرکزی برای کنترل کامل مناطق دورتر از مرکز بود. حضور نیرویی چندصدنفره و موفقیت آن در تصرف یک شهر، تصویری از شرایط ناپایدار سیاسی و امنیتی کشور در آن مقطع ارائه میدهد.
این واقعه همچنین بخشی از زنجیره رویدادهای سیاسی و نظامی شمال ایران در سالهای پس از تحولات مشروطه محسوب میشود؛ دورانی که رقابت نیروهای محلی، ضعف ساختارهای حکومتی و تلاش برای تثبیت قدرت مرکزی، فضای سیاسی کشور را تحت تأثیر قرار داده بود.