پیامدهای جنگ بر اقتصاد تاجیکستان؛ فشار انرژی و اختلالات ترانزیتی
تأثیرات جنگ علیه ایران بر اقتصاد تاجیکستان به وضوح نمایان است. این کشور با چالشهایی نظیر افزایش هزینه انرژی و اختلال در مسیرهای تجاری مواجه شده است.
به گزارش فرتاک نیوز؛ پایگاه خبری «آسیا پلاس» به بررسی پیامدهای اقتصادی درگیریهای منطقهای پرداخته و اعلام کرده است که تجاوزات آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران، فشارهای تازهای به اقتصاد تاجیکستان وارد کرده است. این فشارها شامل افزایش هزینه انرژی، اختلال در مسیرهای ترانزیتی و دشواری در مبادلات تجاری میشود.
در گزارشی از «پایرَو چورشانبییف» در آسیا پلاس تحت عنوان «بهای جنگهای دیگران؛ درگیریها چگونه بر اقتصاد تاجیکستان تأثیر میگذارند؟» آمده است که اگرچه این درگیریها در خارج از مرزهای تاجیکستان رخ میدهد، اما پیامدهای آن به تدریج در داخل کشور نمایان شده است. تحولات مربوط به روسیه و ایران برای تاجیکستان از اهمیت ویژهای برخوردار است؛ زیرا درآمد بسیاری از خانوادههای تاجیک به حوالههای کارگران مهاجر در روسیه وابسته است و ایران نیز در زمینه تجارت و ترانزیت به بنادر جنوبی نقش حیاتی دارد.
طبق این گزارش، اقتصاد تاجیکستان در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ با رشد قابل توجهی مواجه بوده و تولید ناخالص داخلی این کشور ۸.۲ درصد افزایش یافته است. اما وابستگی به بازارهای خارجی موجب شده تا هرگونه اختلال در تأمین و حملونقل به سرعت بر بازار داخلی تأثیر بگذارد.
آسیا پلاس به این نکته اشاره میکند که روسیه همچنان مهمترین بازار کار برای مهاجران تاجیک و یکی از تأمینکنندگان اصلی فرآوردههای نفتی این کشور است. در نیمه نخست سال جاری میلادی، حدود ۷۲ درصد از سوخت و گاز مایع وارداتی تاجیکستان از روسیه تأمین شده است.
این رسانه همچنین هشدار میدهد که تشدید بحرانهای منطقهای و محدودیتهای انرژی میتواند هزینه تأمین سوخت را افزایش دهد و این امر به طور مستقیم بر بخشهایی چون کشاورزی، ساختمان و حملونقل تأثیرگذار خواهد بود.
در ادامه گزارش، تأثیرات تجاوزات آمریکا و رژیم صهیونیستی بر مسیرهای تجاری و ترانزیتی تاجیکستان مورد تأکید قرار گرفته است. مبادلات تجاری دو کشور در سال ۲۰۲۵ به ۴۸۴ میلیون دلار رسید و در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ به ۲۵۴.۳ میلیون دلار افزایش یافت. ایران به عنوان یکی از مسیرهای مهم دسترسی تاجیکستان به بنادر جنوبی و بازارهای بینالمللی شناخته میشود.
این رسانه همچنین اشاره میکند که بروز ناامنی در مسیرهای جنوبی، کالاها را مجبور به استفاده از مسیرهای جایگزین از طریق قفقاز، جمهوری آذربایجان، ترکیه و دریای خزر کرده است؛ موضوعی که میتواند هزینه و زمان انتقال کالا به تاجیکستان را افزایش دهد.
یکی دیگر از نگرانیها وابستگی صادرات پنبه تاجیکستان به بازار ایران است. در نیمه نخست سال ۲۰۲۶، بخش قابل توجهی از صادرات پنبه به ایران ارسال شده است و هرگونه اختلال در حملونقل یا مبادلات بانکی میتواند بر درآمد صادرکنندگان تأثیر منفی بگذارد.
آسیا پلاس همچنین به افزایش هزینههای حملونقل، بیمه و تأمین مالی تجارت در صورت طولانی شدن بحران هشدار داده است که میتواند فشار بیشتری بر تولیدکنندگان و مصرفکنندگان تاجیک وارد کند.
با این حال، این گزارش تأکید دارد که اقتصاد تاجیکستان در مواجهه با فشارهای خارجی در حال حاضر با سقوط عمومی مواجه نشده است و رشد اقتصادی و تداوم ورود سرمایههای خارجی نشاندهنده ظرفیتهای این کشور در مقابله با شوکهای خارجی است.
در نهایت، آسیا پلاس کاهش وابستگی به یک تأمینکننده یا مسیر ترانزیتی و افزایش ذخایر سوخت و کالاهای راهبردی را به عنوان راهکارهایی برای کاهش آسیبپذیری تاجیکستان مطرح کرده است. همچنین توسعه تولید داخلی و افزایش تولید مواد غذایی و مصالح ساختمانی به عنوان راهکارهای بلندمدت برای کاهش وابستگی اقتصادی ذکر شده است.
این رسانه در تحلیل خود به این نکته اشاره میکند که مهمترین خطر برای اقتصاد تاجیکستان نه یک بحران منفرد، بلکه همزمانی چندین شوک خارجی است که میتواند درآمد خانوارها و هزینههای تولید را تحت تأثیر قرار دهد.