سه مسیر پیش روی دلار؛ بازار ارز در انتظار کدام سناریو؟
افزایش فشارهای خارجی، ادامه وضعیت فعلی یا ایجاد گشایش اقتصادی؛ آینده دلار در ایران میتواند تحت تأثیر هر یک از این سه مسیر قرار گیرد.
بازار ارز در اقتصاد ایران همواره یکی از حساسترین بازارها در برابر تحولات داخلی و خارجی بوده است. هرگونه تغییر در فضای سیاسی، میزان درآمدهای ارزی، انتظارات تورمی و شرایط اقتصادی میتواند در مدت کوتاهی خود را در نرخ دلار و سایر ارزها نشان دهد.
اهمیت بازار ارز تنها به معاملات روزانه محدود نمیشود. افزایش نرخ ارز میتواند هزینه واردات را بالا برده و از مسیر افزایش قیمت کالاها و مواد اولیه، فشار تورمی ایجاد کند. از سوی دیگر، کاهش نااطمینانی در این بازار میتواند به بهبود شرایط سرمایهگذاری و تصمیمگیری فعالان اقتصادی کمک کند.
دولت در سالهای مختلف از ابزارهایی مانند ارز ترجیحی، سامانه نیما و سیاستهای مداخلهای برای مدیریت بازار استفاده کرده است. با این حال، مشکلات ساختاری اقتصاد از جمله کسری بودجه، رشد نقدینگی، وابستگی به درآمدهای نفتی و نااطمینانی نسبت به آینده، همچنان بر رفتار بازار ارز اثرگذار هستند.
در شرایط فعلی میتوان سه سناریو را برای آینده این بازار در نظر گرفت. نخست، افزایش فشارهای خارجی که میتواند با تشدید انتظارات تورمی و افزایش تقاضای ارز، نوسانات بیشتری ایجاد کند. دوم، تداوم شرایط موجود که در آن بازار با وجود نوسانات دورهای، از یک روند نسبتاً کنترلشده برخوردار خواهد بود.
سناریوی سوم، کاهش تنشهای خارجی و ایجاد گشایش در روابط اقتصادی است. در صورت تحقق این شرایط، افزایش درآمدهای ارزی، کاهش انتظارات منفی و بهبود دسترسی به منابع خارجی میتواند به آرامتر شدن بازار کمک کند.
با وجود این، هیچیک از این سناریوها به تنهایی تعیینکننده آینده بازار ارز نیستند. سیاستهای پولی و مالی، وضعیت بودجه دولت، میزان نقدینگی و سطح اعتماد عمومی به سیاستگذار اقتصادی نیز نقش مهمی در تعیین مسیر دلار خواهند داشت. بنابراین، اگر هدف ثبات بلندمدت باشد، اصلاحات ساختاری باید در کنار سیاستهای کوتاهمدت بازار ارز دنبال شود.